ەڭ باستى جاڭالىق قىتايلىق China National Vehicle Import and Export كومپانيياسى 10 جىل ٸشٸندە قازاقستاننىڭ اۆتوٶنەركەسٸبٸنە 1 ملرد دوللاردان استام قاراجات قۇياتىن بولدى. نەتيجەسٸندە قوستانايدا الداعى 3 جىلدا 60 مىڭ كٶلٸك شىعارىلادى. ەلباسىنىڭ ٶڭٸرگە ساپارى اياسىندا وسىنداي كەلٸسٸم بەكٸدٸ. نۇرسۇلتان نازارباەۆ «سارىارقااۆتوپروم» كەسٸپورنىن ارالاپ, ايماقتىڭ ينۆەستيتسييالىق احۋالىمەن تانىستى.
سوڭعى جىلدارى استىقتى ٶڭٸردە ٶنەركەسٸپ تە قانات جايىپ كەلەدٸ. وعان دەلەل – بٸر عانا «سارىارقا اۆتو پروم» زاۋىتى. كەسٸپورىن بيىلدىڭ ٶزٸندە 4 مىڭنان اسا كٶلٸك شىعارعان. جىل سوڭىنا دەيٸن بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 6 جارىم مىڭعا جەتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.
بيىل ٶندٸرٸس ورنى Iveco اۆتوبۋسىن جاساۋدى قولعا الدى. وتىراتىن ورىندىقتان باستاپ اۆتوسالوننىڭ جابدىعىنا دەيٸن ٶزٸمٸزدٸڭ ەلدە ٶندٸرٸلەدٸ. وسىلايشا وتاندىق ٷلەس 53 پايىزعا جەتٸپ وتىر. بۇل كٶلٸك كەزٸندە EXPO كٶرمەسٸنە قويىلدى. ٶز تيٸمدٸلٸگٸن دەلەلدەدٸ. ەندٸ ەلٸمٸزدٸڭ بٸرقاتار وبلىسىنا جٶنەلتٸلەدٸ. سۇرانىس جامان ەمەس.
سونداي-اق ٶندٸرٸس ورنى بيىل JAC S3 اۆتوكٶلٸگٸن قۇراستىرىپ جاتىر. وتاندىق ٷلەس ەزٸرگە 35 پايىزدان اسادى. ماماندار كٶلٸكتٸ جاساپ قانا قويماي, سىرتىن دا بويايدى. مۇندا قۇراستىرىلعان كٶلٸكتەر بٷگٸندە تالايدىڭ قاجەتٸنە جاراپ جاتىر. وتاندىق العاشقى ەلەكتروموبيلدەر دە وسىندا شىعارىلدى.
تەمٸر تۇلپاردى كەزٸندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶزٸ تٸزگٸندەپ, كٶڭٸلٸ تولعان بولاتىن.
بۇل جولى دا ەلباسى بۇل كٶلٸكتٸ سىرت اينالىپ ٶتە المادى. تەمٸر تۇلپار 8 ساعاتتا تولىقتاي قۋاتتالادى. قۋات كٶزٸ 240 شاقىرىمعا دەيٸن جەتەدٸ.
ال الىس جول جٷرەتٸندەر ٷشٸن ەندٸ الماتى مەن استانا قالاسىندا جىل سوڭىندا 120 قۋاتتاۋ بەكەتٸ اشىلادى. مۇنداي ەلەكتروموبيلدەر كەلەر جىلى ساتىلىمعا شىعارىلادى. تەمٸر تۇلپاردىڭ قۇنى 7 جارىم ملن تەڭگەدەن باستالادى.
ال زاماناۋي كٶلٸك تٷرٸ قولجەتٸمدٸ بولا تٷسۋ ٷشٸن زاۋىت باسشىلىعى الداعى ۋاقىتتا 4,5 ملن تەڭگەدەن ساتۋدى كٶزدەپ وتىر. باستىسى – ەكولوگيياعا ەش زييانى جوق ەرٸ بٸر شاقىرىمعا تەك 2 تەڭگە شىعىن كەتەدٸ.
ەلباسىعا قوستاناي وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسييالىق مٷمكٸندٸكتەرٸ دە باياندالدى.
بيىل 9 ايدىڭ ٶزٸندە ايماقتا 250 ملرد تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلدٸ. نەتيجەسٸندە مەملەكەتتٸك قازىناعا 230 ملرد تەڭگە تٷسٸم تٷستٸ. 139 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا قۇيىلعان. ايماقتا EXPO كٶرمەسٸنە قويىلعان 10 جوبا ٸسكە اسىپ جاتىر.
ولاردىڭ جالپى قۇنى – 2 ملرد تەڭگە. وسىلاي دەگەن وبلىس ەكٸمٸ بارلىق جەتٸستٸكتەردٸ جٸپكە تٸزٸپ بەردٸ. ورتا جەنە شاعىن بيزنەستٸ دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاسالىپ كەلەدٸ دەدٸ. نۇرسۇلتان نازارباەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ:
– قازٸرگٸ كٷنٸ ەلٸمٸزدە شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ جاتىر. «اتامەكەننٸڭ» باستاماسىمەن «باستاۋ بيزنەس» كەسٸپكەرلٸكتٸڭ قىر-سىرىن ٷيرەتەتٸن باعدارلاما قولعا الىنعان. حالىقتى بيزنەسپەن اينالىسۋعا تارتۋىمىز كەرەك. وسى ماقساتتا قالاي نەسيە الۋدىڭ جولدارىن ٷيرەتكەن جٶن. «بيزنەس باستاۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتقان «اتامەكەنگە» قولداۋ كٶرسەتۋگە تيٸستٸمٸز. سەبەبٸ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶندٸرگەن ٶنٸمنٸڭ كٶلەمٸ مەن كٶرسەتكٸشٸن ٶسٸرۋ كەرەك. حالىقتى مەيلٸنشە جۇمىسپەن قامتىپ, ولاردىڭ ٶز ٸسٸ دٶڭگەلەتٸپ كەتۋٸنە كٶمەكتەسكەن جٶن. مەملەكەت بۇل تاراپتا بارىنشا قولداۋ تانىتۋدا.
ٶڭٸر باسشىسىنىڭ ەسەبٸن تىڭداي كەلە ەلباسى بٸرقاتار مٸندەت جٷكتەدٸ.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ:
– قوستاناي ٶڭٸرٸ – استىقتى ٶڭٸر. ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرەتٸن ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٸرٸ ايماقتىڭ بٸرٸ. يە, بيىلعى جىل اۋىر بولدى. سوعان قاراماي ٶڭٸن ديقاندارى 5 ملن. توننا استىق جينادى. قوستانايدى تەك اگرارلىق ەمەس, سونىمەن قاتار ٶندٸرٸستٸك ٶڭٸرگە اينالدىرۋىمىز كەرەك. دەل قازٸر وسى باعىتتا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
ٶز باسىم بۇل ٶڭٸردە اۆتوكٶلٸك ٶندٸرٸسٸ جولعا قويىلعانىن ەۋەل باستان قالاعان ەدٸم. بۇل قازاقستان بۇرىن سوڭدى بولماعان ٶندٸرٸس بولادى. بۇدان بىلاي بٸز ٸرٸ اۆتوكٶلٸك ٶندٸرۋشٸ ەلگە اينالامىز. سولتٷستٸك پەن شىعىستاعى قوس زاۋىت سوڭعى جىلدارى جاقسى جۇمىس ٸستەۋدە, سونىڭ نەتيجەسٸندە ينۆەستورلار تارتتىق.
شىنىمەن دە, قازٸر زاۋىتتا 600-گە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدٸ. ورتاشا جالاقى 130 مىڭ تەڭگەدەن اسادى. ەسٸرەسە مۇندا جاستار كٶپ.
ەدٸل شايكەمەلوۆ, ۋچاسكە شەبەرٸ:
– العاشىندا الماتىنىڭ جوعارعى وقۋ ورنىن بٸتٸرٸپ, كەيٸن زاۋىتقا ورنالاسقاننان كەيٸن يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا گرانت يەلەنٸپ, ەرٸپتەستەرٸممەن بٸرگە استانا مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸن بٸتٸردٸك. زاۋىتىمىزدا جاس ماماندار ٶتە كٶپ. سوندىقتان مامانداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا وسىنداي باعدارلاما ٶتٸپ جاتىر.
ەلباسىنىڭ ساپارى اياسىندا تيٸمدٸ كەلٸسٸم بەكٸدٸ. قىتايلىق كومپانييا 10 جىل ٸشٸندە قازاقستاننىڭ اۆتوٶنەركەسٸبٸنە 1 ملرد دوللاردان استام قاراجات قۇياتىن بولدى. بۇل سومانىڭ 22,5 ملن دوللارى قوندىرعىلاردى جاڭعىرتۋ ٷشٸن الدىن الا بەرٸلگەن.
نەتيجەسٸندە كەلەر جىلدان باستاپ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 2 ەسەگە ارتا تٷسپەك.
اندرەي لاۆرەنتەۆ, «Aلليۋر كومپانييالار توبى» اق ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى:
– قىتايلىق كومپانييانىڭ ينۆەستيتسيياسىنان كەيٸن بٸز 3 جىل ٸشٸندە كەسٸپورىننىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, 60 مىڭ اۆتوكٶلٸك شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل ەۋروپالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرٸنە تاسىمالداناتىن كٶلٸك سانىن 30 پايىزعا ۇلعايتۋعا سەپ بولماق. سونداي-اق تەجٸكستانعا شامامەن مىڭ JAC اۆتوكٶلٸگٸن جٶنەلتەتٸن بولامىز. ونىڭ جٷزٸ بيىل تاسىمالدانادى.
