بۇل تاراپتا دامىعان نەمٸس جۇرتىنىڭ تەجٸريبەسٸ جٷگٸنۋ قازاقستان ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشارى سٶزسٸز. ەنەرگەتيكا سالاسىن ەرتاراپتاندىرۋدى كٶزدەپ وتىرعان بٸزدٸڭ ەل – دەستٷرلٸ قۋات كٶزدەرٸنە دەگەن تەۋەلدٸلٸكتەن ارىلىپ, بالامالى ەنەرگيياعا ويىسۋعا مٷددەلٸ.
الماتىدا ٶتكەن «قازاق-نەمٸس ەنەرگەتيكالىق ديالوگىندا» وسى مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸ تۇستارى تارازىعا تارتىلىپ, گەرمانييادا كەلگەن ساراپشىلار قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كٶشۋ پوتەنتسيالىنا جوعارى باعا بەردٸ.
اتالعان شاراعا Dalanews.kz تٸلشٸسٸ دە قاتىسقان بولاتىن.
نەمٸستٸڭ ەنەرگەتيكا اگەنتتٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان ٸس-شاراعا گەرمانيياداعى الپاۋىت كومپانييالاردى ٶكٸلدەرٸ قاتىسىپ, ەلٸمٸزدٸڭ بالامالى قۋات كٶزدەرٸنە ينۆەستيتسييا قۇياتىن ىقىلاس تانىتتى.
سولاردىڭ بٸرٸ ەلەمگە ەيگٸلٸ – Siemens Energy تەحنولوگييالىق كومپانيياسى. Siemens-تٸڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ اريەل پوراتتىڭ ايتۋىنشا قازاقستانداعى جەل جەنە كٷن ەنەرگيياسىنىڭ بولاشاعى زور.
استانانىڭ ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋداعى باستامالارىن وڭ باعالاعان پورات Siemens-تٸڭ بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸمەن بايلانىستى يننوۆاتسييالاردى ەلگە ەكەلۋگە ىنتالى ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
«قازاقستاننىڭ شيكٸزاتقا تەۋەلدٸلٸكتەن ارىلىپ, نارىقتىق ۇستانىمدارىن ٶزگەرتٸپ جاتقانى «جاسىل ەكونوميكاعا» قارجى قۇيۋمەن اينالىساتىن ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر.
پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى كٶمٸردٸڭ رٶلٸن بەسەڭدەتۋگە قاتىستى باستامالارى جاھاندىق ماڭىزى بار دٷنيە. كٶمٸردەن بٶلٸنەتٸن زيياندى قالدىقتار قورشاعان ورتانى ۋلاپ, ەكولوگييانىڭ تىنىسىن تارىلتىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. قازاقستاننىڭ كٶمٸردەن گازعا كٶشٸپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنە باسىمدىق بەرۋ باتىس ەلەمٸنٸڭ تارانىنان ەركەزدە قولداۋ تابادى. بۇل رەتتە Siemens Energy بۇل باعىتتاعى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا جەردەمدەسەتٸن بولادى», – دەيدٸ پورات مىرزا.
ونىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي بٸزدٸڭ ەل «جاسىل ەكونوميكاداعى» پوتەنتسيالى جٶنٸنەن ەلەمدەگٸ ٷزدٸك 10 ەلدٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ.
نەمٸستٸڭ ٶزگە دە تەحنولوگييالىق كومپانييالارى وسى ٸسكە اتسالىسىپ, قازاقستانداعى بالامالى ەنەرگييانى دامىتۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
جيىندا بەلگٸلٸ بولعانداي ەزٸرگٸ كٷنٸ ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ مەن نەمٸستٸڭ DENA دەپ اتالاتىن ەنەرگەتيكالىق اگەنتتٸگٸ «جاسىل ەكونوميكامەن» بايلانىستى بٸرلەسكەن كونتسەپتسييا ەزٸرلەۋدە.
جيىندا سٶز العان نەمٸس كەسٸپكەرلەرٸ مۇنداي ەرٸپتەستٸكتٸڭ ەكٸ تاراپقا دا تيٸمدٸ بولارىن تٸلگە تيەك ەتتٸك. ولاردىڭ ايتۋىنشا ەنەرگەتيكالىق سەكتوردى جاڭعىرتۋداعى گەرمانييانىڭ تەجٸريبەسٸ قازاقستاننىڭ بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸنە قيىندىقسىز, كەدەرگٸسٸز كٶشۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەلٸمٸزدٸڭ نەمٸس جەرٸندەگٸ ەلشٸسٸ نۇرلان ونجانوۆتىڭ مەلٸم ەتكەنٸندەي قازاقستان گەرمانييانىڭ قوقىس ٶڭدەۋ باعىتىنداعى تەجٸريبەسٸن دە قولدانىسقا ەنگٸزبەك.
«نەمٸس بيلٸگٸنٸڭ قوقىستى سورتتاۋ مەن ٶڭدەۋدەگٸ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى ٶز نەتيجەسٸن بەرٸپ, وسى ەلدەگٸ ەكواحۋالدى تٷزەۋگە جەردەمدەستٸ. بٸز نەمٸس ەكولوگتارىنىڭ قوقىس ٶڭدەۋدەگٸ كونتسەپتسيياسىن ٶز جەرٸمٸزدە ٸسكە اسىرعىمىز كەلەدٸ. وسى ماقساتتا گەرمانييانىڭ ەكونوميكا مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, ارنايى جوبا ەزٸرلەۋ ٷستٸندەمٸز. جوبا تاراز قالاسىنان باستاۋ الىپ, نەتيجە بەرەر بولسا, ەلٸمٸزدٸڭ ٶزگە ٶڭٸرلەرٸنە دە تارالاتىن بولادى.
باتىس ەلدەرٸندە قوقىستى باقىلاۋ, باسقارۋ ساياساتى دەيتٸن اۋقىمدى ەكولوگييالىق تۇجىرىم جاسالىنعان. وسىنىڭ اياسىندا كوممۋنالدى قالدىقتاردى «يگەرۋ» ەدٸستەمەسٸ ەزٸرلەنٸپ, سونىڭ ارقاسىندا قورشاعان ورتاعا بٶلٸنەتٸن زيياندى قالدىقتاردىڭ مٶلشەرٸ ازايادى» دەيدٸ ەلشٸ.
ايتا كەتەلٸك, گەرمانييانىڭ ورتا ازييا ەلدەرٸمەن تاۋار اينالىمىنىڭ 80-85 پايىزى قازاقستاننىڭ ٷلەسٸندە. ٶتكەن جىلى ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸ 5,1 ملرد ەۋرونى قۇراپ, 2020 جىلعى مٶلشەردەن 32 پايىزعا اسىپ تٷستٸ. ال بيىلعى جىلدىڭ التى ايىنداعى كٶرسەتكٸش بىلتىرعىدان مەجەدەن وزىپ, 80 پايىزعا ارتتى.
