رەسەيدٸڭ ەڭ ٸرٸ ساۋدا ەرٸپتەسٸ كٸم?
ەل قىتاي دەپ ويلايدى. جوق. ەۋرووداق. رەسەيدٸڭ 50 پايىز ساۋدا اينالىمى ەۋرووداققا تيەسٸلٸ. تٸپتٸ 50-دەن دە كٶپ! ال قازاقستان مەن بەلارۋستٸڭ ٷلەسٸ 10 پايىزعا دا جەتپەيدٸ. ۋكراينانىڭ ٷلەسٸ شامامەن 6-7 پايىز. بۇدان قانداي قورىتىندى شىعارۋعا بولادى, بٸلەسٸز بە? پۋتين الىس-بەرٸس, بارىس-كەلٸسٸ از ەلدەرمەن وداق قۇردى دەگەن سٶز. ٸس جٷزٸندە باتىس بٸزدٸڭ ەڭ نەگٸزگٸ ساۋدا ەرٸپتەسٸمٸز, بٸراق رەسەيلٸك باق-تىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا ەڭ باستى جاۋ.
«وداققا دەموكراتييالىق ەلدەر عانا بٸرٸگە الادى»
[caption id="attachment_9366" align="alignleft" width="339"]
ونىڭ (پۋتيننٸڭ) تٷسٸنٸگٸ تاياز. رەسەيدٸڭ اينالاسىنا توپتاساتىن بۇرىنعى كسرو-عا ۇقساس ەلدەنەنٸ جاساپ شىققىسى كەلەدٸ. بۇل ونىڭ قولىنان ەلمەيدٸ. سەنٸمدٸمٸن. نەگە? تٷسٸندٸرە كەتەيٸن.
ەكونوميكا ٶز الدىنا, مەسەلە وسى وداققا بٸرٸككەن ەلدەردٸڭ بيلٸك جٷيەسٸندە جاتىر. تابيعاتى دەيمٸز بە... وداققا دەموكراتييالىق ەلدەر عانا بٸرٸگە الادى. تاريحتا ديكتاتۋرالاردان قۇرالعان وداق جوق. مۇنداي مىسالدى بٸلمەيمٸن. پۋتين – ديكتاتور. ديكتاتور بيلٸكتٸ بٶلٸسپەيدٸ.
ەۋرووداق قالاي قۇرىلدى, بٸلەسٸز بە? ەۋروپاداعى ەڭ سوڭعى ديكتاتۋرا – گرەكيياداعى "قارا پولكوۆنيكتەر" (گەورگيوس پاپادوپۋلوس, ديميتريوس يواننيديس) بيلٸگٸ قۇلاعاندا عانا وسى وداق تۋرالى ەڭگٸمەلەر ايتىلا باستادى. وعان دەيٸن باتىس مۇنى ارمانداماعان.
«نازارباەۆ پەن لۋكاشەنكو تەرەڭدەتٸلگەن ينتەگراتسيياعا قارسى»
ينتەگراتسييانى قولدايتىندار بۇل وداقتىڭ بولاشاعى جايىندا نە ويلايتىنىن بٸلمەيمٸن. بەلگٸلٸسٸ, قازاقستان مەن بەلارۋس باسشىلارى تەرەڭدەتٸلگەن ينتەگراتسيياعا قارسى. بۇل ايقىن كٶرٸنٸپ تۇر. نازارباەۆقا پۋتيننٸڭ تٸلٸن تابۋ كەرەك, تاتۋ تۇرۋى قاجەت. ول اقىلسىز ەمەس قوي, رەسەيمەن ارازداسىپ قالسا, ۋكراينانىڭ كەبٸن كييۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن جاقسى بٸلەدٸ.
سولتٷستٸك قازاقستان...
[caption id="attachment_9367" align="alignright" width="350"]
نازارباەۆ "پۋتينمەن تاتۋ تۇرسام, سولتٷستٸك قازاقستانعا قاۋٸپ تٶنبەيدٸ" دەپ ويلايدى. بٸراق, ول مەڭگٸلٸك ەمەس. نازارباەۆتىڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە پۋتين قازاقستاننىڭ سولتٷستٸگٸنە اۋىز سالا المايدى. تاعى قايتالاپ ايتايىن, نازارباەۆ مەڭگٸلٸك ەمەس.
حاوستىڭ كٶكەسٸن ول كەتكەسٸن كٶرەمٸز. بۇل ەربٸر اۆتوريتارلىق جٷيەگە تەن. سەبەبٸ, مۇنداي جٷيەلەردٸڭ قالاي كٷيرەيتٸنٸن ەشكٸم بولجاپ بٸلە المايدى. نازارباەۆتان كەيٸنگٸ قازاقستان قانداي بولماق? قۇداي وعان دەنساۋلىق بەرسٸن.
بٸراق جامان ايتپاي, جاقسى جوق قوي. نازارباەۆ كەتكەننەن كەيٸن ۋكراينا ستسەناريي قايتالانۋى عاجاپ ەمەس. ايقاي-شۋ, جانجال, جاعا جىرتىسۋ... وسى سەتتە پۋتين پايدا بولىپ, قازاقستان تەرريتوريياسىنىڭ بٸر پۇشپاعىن تارتىپ الۋعا تىرىسادى.
تاڭعالاتىن تٷگٸ جوق, ول قىرىممەن دەل سولاي ٸستەدٸ, مۇنى دونباسستا جٷزەگە اسىرىپ جاتىر. بٸراق نازارباەۆ بيلٸكتە وتىرعاندا مۇندايعا جول بەرمەيدٸ.
لۋكاشەنكو مەن نازارباەۆتىڭ قانداي ايىرماشىلىعى بار?
نازارباەۆ ەشكٸممەن ارازداسقىسى, اراقاتىناسىن بۇزعىسى كەلمەيدٸ. ٶزٸنٸڭ ازييالىق ساياساتىن جٷرگٸزەدٸ. ايتالىق, پوروشەنكومەن كەزدەسكەندە ۋكراينانىڭ بٸرتۇتاستىعىن قولدايتىندىعىن اشىق ايتادى. بٸراق, لۋكاشەنكو سيياقتى اسىرىپ ايتپايدى, سالماقپەن, سابىرمەن جەتكٸزەدٸ.
لۋكاشەنكو مازاسىز ادام. رەسەيدەن «بٸز سەندەردەن پسكوۆ مەن سمولەنسكٸنٸ تالاپ ەتكەن جوقپىز, سوعان راحمەت ايتىڭدار» دەپ ايعايلايدى. ايتپاقشى, بۇعان بريانسكٸنٸ دە قوسىپ قويدى. ەكەۋٸنٸڭ اراسى جەر مەن كٶكتەي. نازارباەۆ قازاقستانعا تومدى, ومبىنى, جاڭاسٸبٸردٸ قايتارۋدى تالاپ ەتٸپ جاتقان جوق. ول كٶپتٸ كٶرگەن تەجٸريبەلٸ ادام. ال پۋتين دولى ادام. قازاقستان پرەزيدەنتٸ ونىڭ پسيحوتيپٸن جاقسى بٸلەدٸ.
قازاقستان ەشكٸمنٸڭ الاقانىنا قاراپ وتىرعان جوق
بۇل ەلدٸ بەلارۋسپەن سالىستىرماڭىز. قازاقستان قالىپتاسقان زاماناۋي ەل. زاماناۋيلىعى جاعىنان پۋتيندٸك رەسەيدەن دە اسىپ تٷسەدٸ. ولاردىڭ مۇناي-گاز سەكتورى مىقتى. ولار ەشكٸمگە تەۋەلدٸ ەمەس. سەبەبٸ, قۋ. جان-جاققا ساتادى, ناقتى بٸر ساتىپ الۋشىنىڭ الاقانىنا قاراپ وتىرعان جوق.
بٸزدٸكٸندەي باتىستى جاۋ, اقش-تى دۇشپان سانايتىن داۋرىقپانى دا كەزدەستٸرمەيسٸڭ.
الايدا ساياسي قۋعىندالعاندار, ٶز ۇستانىمى ٷشٸن تٷرمەگە توعىتىلعاندار بار. ايتپاقشى, بەلوۆ-پوتكين دەگەن ورىس ۇلتشىلى ەبليازوۆتىڭ ٸسٸ بويىنشا رەسەيدٸڭ تٷرمەسٸندە جاتىر.
قازاقتار اقىلدى حالىق
ەۋرووداقتاعى ەلدەر ەرتٷرلٸ. مۇندا قۋاتتى گەرمانيياعا دا, شاعىن ەستونيياعا دا ورىن بار. ەۋرازييالىق وداقتىڭ كٶشباسشى – رەسەي. كەز-كەلگەن كٸشٸ ەلگە ٸرٸ مەملەكەتپەن ەكونوميكالىق ينتەگراتسيياعا تٷسكەن تيٸمدٸ. نەگە? بۇل اۋقىمدى الىس-بەرٸس نارىعى.
ايتالىق, قازاقتار الما ٶسٸرسە, ونى ٶز ٸشٸندە عانا ەمەس, رەسەيدە دە ساۋدالاۋعا مٷمكٸندٸك الادى. ەكونوميكالىق ينتەگراتسييانىڭ پايداسى بولارىن نازارباەۆ تٷسٸنٸپ وتىر. ايتالىق, بالتىق ەلدەرٸندە قازٸر داعدارىس. بٸراق, تۇرعىندارىنىڭ دەرلٸگٸ فرانتسييادا, يتالييادا جۇمىس ٸستەيدٸ. تاپقان تابىسىن ەلگە جٸبەرەدٸ.
امەريكادا مەكسيكا جەنە كانادامەن بٸرٸككەن ورتاق ايماق بار. ينتەگراتسييانىڭ نەگٸزگٸ سالماعى ٸرٸ ەلگە تٷسەدٸ. مىسالعا, گەرمانييا گرەكييانى ارقالاپ كەلەدٸ.
الايدا, قازاقتار اقىلدى حالىق. ولار پۋتينگە سەنبەيدٸ, ينتەگراتسييادان قاۋٸپتەنەدٸ. ەكونوميكانى قويشى, ولارعا ٶز تەۋەلسٸزدٸگٸ قىمبات جەنە ودان ايىرىلعىسى جوق. قازاقتار قازٸرگٸ پۋتيندٸك رەسەيدٸڭ سونشالىقتى تارتىمسىز كەيٸپكە تٷسكەنٸن, مۇنداعى كسەنوفوبييا مەن شوۆينيزمنٸڭ شەكتەن شىققانىن كٶرٸپ تە, بٸلٸپ تە وتىر.
ۋكراينا
ۋكراينانىڭ جالعىز جاۋى – پۋتين. ول كيەۆ ستسەنارييٸنٸڭ رەسەيدە قايتالانۋىنان ٶلەردەي قورقادى. مايداندى بارىنشا بۇرمالاپ جاتىر. «فاشيستەر تٶڭكەرٸس جاسادى» دەيدٸ. بٸراق, بۇل ٶز الدىنا. ايتىلىپ جٷر عوي.
ۋكراينا داعدارىستان شىعىپ, ەۋروپامەن بٸرجولاتا بٸرٸگٸپ جاتسا, مٸنە, بۇل پۋتيننٸڭ تٸپتٸ, تٷسٸندە دە كٶرگٸسٸ كەلمەيتٸن ٷرەيٸ.
ەگەر دەل وسى ستسەناريي جٷزەگە اسسا, ۋكرايندەر ورىسقا ٷلگٸ كٶرسەتٸپ, پۋتينيزمنٸڭ تامىرىنا بالتا شابار ەدٸ. سايىپ كەلگەندە, پۋتين قورعانىپ جاتىر. ۋكراينانىڭ جوسپارىن كٷل-تالقان ەتكٸسٸ كەلەدٸ. رەسەيلٸكتەر ۋكراينا حالقىنىڭ تۋرا جولعا تٷسكەنٸنە كٶزٸ جەتسە, بۇل پۋتيندٸك جٷيەنٸڭ اقىرى بولماق.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
