ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, ەتنوگراف تەتتٸگٷل قارتاەۆا ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸنٸڭ باسپاسٶز ورتالىعىندا قازاقتار ەجەلدە ناۋرىزدى قالاي تويلاعانىن ايتىپ, ۇمىت قالعان دەستٷرلەر تۋرالى ەڭگٸمەلەدٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قازاقستاندا بيىلدان باستاپ حالىقتىق مەرەكەنٸ تويلاۋعا ارنالعان ناۋرىزناما ونكٷندٸگٸ جارييالاندى. وسىلايشا ناۋرىز مەيرامى ون كٷن بويى, ياعني 14-23 ناۋرىز ارالىعىندا تويلانادى. ونكٷندٸك "ناۋرىزناما" دەگەن اتاۋعا يە.
"ناۋرىزنامانىڭ" ەر كٷنٸ جەكەلەگەن تاقىرىپتار مەن قۇندىلىقتارعا ارنالعان. مەسەلەن, 14 ناۋرىز - كٶرٸسۋ كٷنٸ, 15 ناۋرىز – قايىرىمدىلىق كٷنٸ, 16 ناۋرىز – مەدەنيەت جەنە ۇلتتىق سالت-دەستٷر كٷنٸ, 17 ناۋرىز – شاڭىراق كٷنٸ, 18 ناۋرىز – ۇلتتىق كيٸم كٷنٸ, 19 ناۋرىز – جاڭارۋ كٷنٸ, 20 ناۋرىز – ۇلتتىق سپورت كٷنٸ, 21 ناۋرىز – ىنتىماق كٷنٸ, 22 ناۋرىز – جىل باسى, 23 ناۋرىز – تازارۋ كٷنٸ.
ال عالىمنىڭ ايتۋىنشا, كٷن مەن تٷننٸڭ تەڭەلۋٸ 1079 جىلى ەسەپتەلگەن, يۋليان كٷنتٸزبەسٸ بويىنشا 8-نەن 9-نا ٶتەتٸن كٷن دەپ, گريگوريان كٷنتٸزبەسٸ بويىنشا 21 مەن 22-نە ٶتەتٸن كٷن دەپ تۇراقتاعان.
"ناۋرىز مەرەكەسٸنە بايلانىستى دەستٷرلەر, عۇرىپ, ريتۋالدار ٶتە كٶپ. قازٸرگٸ تاڭدا ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسىپ جەتكەنٸ بار جەنە دە كٶشپەلٸ ٶمٸردٸڭ, كٶشپەلٸ شارۋاشىلىقتىڭ توقتاۋىمەن بايلانىستى جويىلىپ كەتكەن دەستٷرلەر دە بار.
بٸزدٸڭ جەرٸمٸزدە جۇپ شىراق جاعۋ دەستٷرٸ جويىلىپ كەتكەن. ياعني ەكٸ جەردەن وت جاعىپ, ولاردىڭ اراسىنان بٸرٸنشٸ مالدارىن ٶتكٸزٸپ, مالدىڭ وتارىن ٶتكٸزٸپ بولعاننان كەيٸن سول ەكٸ وتتان ادامداردىڭ ٶزٸنٸڭ ٶتۋٸ. بۇل دەستٷر قازٸرگٸ كەزەڭدە ساقتالمادى. بايىرعى كٶنە ريتۋال - قاۋاق سىندىرۋ. كەيبٸرەۋلەر اسقاباق دەپ ويلاپ جٷر. اسقاباق دەگەن - تاعام. قازاقتا ەش ۋاقىتتا تاعامدى اياق استى ەتپەگەن. ...ول عۇرىپ تا قازٸر ساقتالماعان. سونداي-اق, مۇحتار ەۋەزوۆ جازىپ قالدىراتىن بٸرنەشە عۇرىپ بار: "قايراحاندى كٶشٸرۋ", "موعال وشاق قازۋ" دەگەن ريتۋالدار ٶتكەن كەزەڭمەن كەتٸپ وتىر", - دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار, ەتنوگراف بۇل مەرەكەگە بايلانىستى ەر ٶڭٸردٸڭ ساقتاپ قالعان سالت-دەستٷرلەرٸ بار ەكەنٸن دە ايتتى.
"بٸزدٸڭ جەرٸمٸز ٶتە كەڭ. ەر ٶڭٸردٸڭ ٶزٸنٸڭ ساقتاپ قالعان بٸر دەستٷرٸ بار.
مىسالى, ناۋرىزعا قاتىستى شىعىس قازاقتارىنىڭ ساقتاپ قالعان عۇرپى بار. ول عۇرىپ - سوعىمنان ناۋرىزعا دەپ باس ساقتاۋ.
قازاق جەرٸنٸڭ باسقا ٶڭٸرٸندە سوعىم سويعان كەزدە شەكەگە شاقىرۋدى دەل سول سوعىم سويعان كەزدە اتقارادى. ياعني كٷزدٸڭ, قىستىڭ ۋاقىتىندا شەكەگە شاقىرىپ بولادى. شىعىستىڭ قازاقتارى شەكەنٸ ساقتاپ, وسى كەزەڭدە بٸر-بٸرٸن شەكەگە شاقىرادى.
ول ناۋرىزبەن بايلانىستى كٶنە عۇرىپ بولاتىن, مەشھٷر جٷسٸپتٸڭ, الاشورداشىلاردىڭ جازبا دەرەكتەرٸندە دە بار. كٶنە عۇرىپتى شىعىس ساقتاپ, جەتكٸزٸپ وتىر. قازاقتىڭ كٶپتەگەن جويىلعان, از ساقتالعان سالت-دەستٷرٸ بار", - دەدٸ تەتتٸگٷل قارتاەۆا.
