اشىق ەڭگٸمە بارىسىندا ماقتا شارۋشىلىعى سالاسىنداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر تالقىلانىپ, وبلىس ەكٸمدٸگٸ تاراپىنان تيٸستٸ ۇسىنىستار ەنگٸزٸلدٸ. حالىقتىڭ ۋەجٸن جەتكٸزگەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ زاۋىت باسشىلارىنا بٸرقاتار تالاپ قويدى.
– سٸزدەرمەن بٸرگە ماڭىزدى مەسەلەنٸ تالقىلاپ, ورتاق مەمٸلەگە كەلۋ ٷشٸن ارنايى كەزدەسٸپ وتىرمىز. شارۋالارمەن كەزدەسۋٸمدە ولار ماقتا شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بٸرقاتار مەسەلەلەردٸ ورتاعا سالدى. بٸردەن ايتايىن, بٸز – حالىقتىڭ جاعىندامىز. مەن حالىقتىڭ ۋەجٸمەن كەلٸسەمٸن. سٸزدەردٸ تٷسٸنەمٸز. دەگەنمەن, حالىقتىڭ جاعدايىن ويلاساڭىزدار.
شارۋالار بەينەتپەن ٶسٸرٸلگەن اق التىننىڭ بيىلعى باعاسىنىڭ تٶمەندٸگٸمەن كەلٸسپەي وتىر. كەزدەسۋدە ماقتا قابىلداۋ بەكەتتەرٸندەگٸ تارازىدان الداۋ, سەكٸلدٸ جايتتاردى ايتتى. زەرتحانالار ماقتا ساپاسىن قاساقانا تٷسٸرەدٸ دەگەن سٶزدٸ دە ەستٸدٸك. مۇنداي جاعدايلارعا جول بەرٸلمەۋ كەرەك.
جالپى, كەلەشەككە سٸزدەردٸ تەك ماقتانى تازالاپ, ساتپاي, قايتا ٶڭدەۋمەن اينالىسۋدى قولعا الۋعا شاقىرار ەدٸم. تٸگٸن فابريكالارى اشىلسا, كٶپ مەسەلە شەشٸلەدٸ. شارۋالارعا دا تيٸمدٸ, ٸشكٸ نارىق ارتادى. جۇمىس ورىندارى دا اشىلادى. وسى ٸستٸ قولعا الساڭىزدار, بٸز قولداۋعا دايىنبىز, – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى.
وبلىس باسشىسى ٸرٸ زاۋىت يەلەرٸنە ماقتانى تازالاۋمەن قاتار, قايتا ٶڭدەۋمەن اينالىسۋدى ۇسىندى. تاراپتار ورتاق مەسەلەلەردٸ ورتاعا سالىپ, نەتيجەسٸندە شيتتٸ ماقتانىڭ بٸر تونناسىنا بٷگٸننەن باستاپ شارۋالارعا 250 مىڭ تەڭگەدەن الدىن الا تٶلەم (اۆانس) جاسايتىن بولدى. سوڭعى باعا بيرجاعا بايلانىستى بولادى.
شيتتٸ ماقتانىڭ ٶتكٸزۋ باعاسى ەلەمدٸك نارىقتاعى ماقتا تالشىعىنىڭ باعاسىنا تٸكەلەي تەۋەلدٸ, ليۆەرپۋل بيرجاسىنىڭ يندەكسٸنە سەيكەس بەلگٸلەنەدٸ. ٶڭٸردە 21 ماقتا ٶڭدەۋ زاۋىتىنىڭ 200-دەن استام ماقتا قابىلداۋ بەكەتتەرٸ بار.
ال, ترەيدەرلەر ماقتا تالشىقتارىن ساتىپ الۋ بويىنشا الدىن الا كەلٸسٸم شارت جاساپ, قارجىلاندىرادى. سول سەبەپتٸ, ماقتانى شيكٸزات كٷيٸندە ساتىپ الۋعا قاجەتتٸ قاراجاتتىڭ بارلىعى دەرلٸك جەكە ينۆەستيتسييالار دەۋگە بولادى.
جيىنعا كەلگەن ماقتا زاۋىتتارىنىڭ باسشىلارى دەل قازٸرگٸ كەزدە سۇرانىستىڭ جوقتىعىن العا تارتتى. باعا – ماقتا ساپاسىنا بايلانىستى ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
جالپى بيىل وبلىستا 125 مىڭ گەكتار استام القاپقا ماقتا ەگٸلگەن. بۇل جالپى ەگٸستٸكتٸڭ 15%. شيتتٸ ماقتانىڭ تٷسٸمدٸلٸگٸ گەكتارىنان 26,2 تسەنتنەردەن 330 مىڭ توننادان استام جينالادى دەپ بولجانۋدا.
بٷگٸنگٸ كٷندە وبلىستا 16 مىڭ توننا ماقتا جينالدى. جيىن-تەرٸم جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. جالپى بۇل سالادا 25 مىڭنان استام اگروقۇرىلىمدار ەڭبەك ەتەدٸ.
ٶتكەن جىلى شيتتٸ ماقتانىڭ تونناسى ورتاشا 320- 80 مىڭ تەڭگەدەن قابىلدانعان. تٷركٸستاندىڭ شارۋالاردىڭ ماقستاسى رەسەي, قىتاي, تٷركييا, لاتۆييا, مولدوۆا, بەلارۋس, گەرمانييا, بەلگييا ەلدەرٸنە 68 مىڭ توننا ماقتا تالشىعى ەكسپورتتالعان.
ال, قالعان 19 مىڭ تن ماقتا تالشىعى ٸشكٸ نارىققا ساتىلدى. بۇل ٶز كەزەگٸندە ماقتا شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن اگروقۇرىلىمداردىڭ ەلەۋمەتتٸك ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزدٸ.
مەملەكەت تاراپىنان كٷزگٸ جيىن تەرٸم جۇمىستارىنا 48 مىڭ توننا جانار-جاعار ماي (باعاسى نارىقتان 15-20% تٶمەن) جەنە 522 تٷرلٸ مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ قۇنىن 50% -ىن سۋبسيدييالاۋعا بيۋدجەتتەن 6 ملرد تەڭگە سۋبسيدييا قارجىسى بٶلٸندٸ.
سونىمەن قاتار 653 تٷرلٸ ٶسٸمدٸك زييانكەستەرٸ مەن اۋرۋلارىنا قارسى قولدانىلاتىن پەستيتسيدتەر مەن بيوپرەپاراتتاردىڭ قۇنىن سۋبسيدييالاۋعا 521,4 ملن.تەڭگە قارجى قارالسا, اگروقۇرىلىمداردىڭ ساتىپ العان تۇقىمىنىڭ قۇنىن ارزانداتۋعا 600 ملن. تەڭگە قارجى بٶلٸندٸ.
