ەلٸمٸزدە اۋتيزم دياگنوزى قويىلعان بالالاردىڭ سانى كٷننەن-كٷنگە ارتىپ كەلەدٸ. بۇل – جاي عانا ستاتيستيكا ەمەس, ەرقايسىسىنىڭ ارتىندا كٷن سايىن ٶمٸرمەن كٷرەسٸپ جٷرگەن مىڭداعان وتباسى, انانىڭ جانايقايى, بالانىڭ ٷنسٸز ەلەمٸ بار دەگەن سٶز. وسىنداي جاعدايدا بار اۋىرتپالىق, ەڭ الدىمەن, بالانىڭ اتا-اناسىنىڭ يىعىنا تٷسەتٸنٸ انىق. بالاداعى اۋىتقۋشىلىقتى بٸرٸنشٸ بولىپ بايقايتىن دا – اناسى مەن ەكەسٸ. ەرەكشە بالا تەربيەلەۋ – كٷندەلٸكتٸ كٷتٸمنەن بٶلەك, ٷزدٸكسٸز وڭالتۋ, ماماندارمەن جۇمىس ٸستەۋ, ەلەۋمەتتٸك كەدەرگٸلەرمەن كٷرەسۋ, ماتەريالدىق شىعىنعا تٶتەپ بەرۋ دەگەن سٶز. قازاقستاندا اۋتيزمگە شالدىققان بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارى جوق ەمەس, بار. الايدا ولاردىڭ سانى ٶتە از. ەلٸمٸز بويىنشا مۇنداي ورتالىقتار نەگٸزٸنەن ٸرٸ وبلىس ورتالىقتارىندا عانا ورنالاسقان. ال اۋىل مەن اۋدان بالالارى ٷشٸن مۇنداي قولجەتٸمدٸ كٶمەك ارمانعا اينالعان. دەفەكتولوگ, لوگوپەد, پسيحولوگ ماماندارىن اۋىلدان تابۋ – مٷمكٸن ەمەس دٷنيە. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸن, تەگٸن قىزمەت ۇسىناتىن ورتالىقتار دا بار. بٸراق مۇنداي ورتالىقتارعا تٷسۋ ٷشٸن تەك ايلاپ ەمەس, جىلداپ كەزەك كٷتۋگە تۋرا كەلەدٸ. سەبەبٸ ورتالىقتاردا بٸر مەزگٸلدە شەكتەۋلٸ عانا بالا قابىلدانادى.
اۋتيزمگە شالدىققان بالالار كٶمەككە زەرۋ, اتا-انالار – شاراسىز كٷيدە
ۋاقىتتى جوعالتپاۋ ٷشٸن, اتا-انالار امالسىزدان لوگوپەد, دەفەكتولوگ, پسيحولوگتىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋگە, جەكەمەنشٸك اقىلى توپتارعا بارۋعا مەجبٷر. ال بۇل قىزمەتتەردٸڭ باعاسى ەر وتباسىنىڭ قالتاسى كٶتەرە بەرمەيتٸندەي. ورتاشا ەسەپپەن العاندا, اۋتيزمگە شالدىققان بالاعا اي سايىن 350–500 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا قاراجات كەتەدٸ. بۇل – باسسەين, قوسىمشا تەراپييا جەنە جول شىعىندارىن ەسەپتەمەگەندەگٸ سوما. وسىنداي قيىندىقتاردىڭ سالدارىنان كٶپتەگەن اتا-انا بالاسىن نە مەملەكەتتٸك, نە جەكەمەنشٸك ورتالىقتارعا اپارا الماي, شاراسىز كٷي كەشٸپ وتىر. اۋتيزمگە شالدىققان بالانىڭ اناسى نازيگٷل بٸزبەن بولعان ەڭگٸمەدە ٶز مۇڭىن بٶلٸستٸ:
«بالامنىڭ اۋتيزمگە شالدىققانىن كەش بايقادىق. قازٸر ول بەس جاستا. ٷش جاسقا دەيٸن سٶيلەمەدٸ. «ەكەسٸنٸڭ دە, اپاسىنىڭ دا تٸلٸ كەش شىققان», «قازٸر بارلىق بالا كەش سٶيلەيدٸ» دەپ, باسىندا قاتتى مەن بەرمەدٸك. بٸراق مۇنداي جاعدايدا ۋاقىت جوعالتپاي, ەرتەرەك مامانعا قاراتۋ قاجەت ەكەنٸن ەندٸ تٷسٸنٸپ وتىرمىز. قازٸر بالام “اسىل ميراس” ورتالىعىنا بارىپ جٷر. مۇندا بارلىق جاعداي جاسالعان, بٸلٸكتٸ ماماندار جۇمىس ٸستەيدٸ. بالام ٷش اي وسى جەردە باقىلاۋدا بولدى. بٸراز نەرسە ٷيرەندٸ. ەندٸ ونى 2-شٸ كۋرسقا جازدىرعىمىز كەلگەن ەدٸ – بٸراق 1 جىل كەزەك كٷتۋٸمٸز كەرەك ەكەن. سەبەبٸ وسىندا كەلگٸسٸ كەلەتٸن بالا سانى كٷن ساناپ ارتىپ جاتىر. ەرينە, ورتالىق كەڭەيٸپ, كٶبٸرەك بالانى قابىلداسا, جاقسى بولار ەدٸ. قازٸر ٶزٸم دە جەكەمەنشٸك ورتالىققا اپارۋعا مەجبٷرمٸن. دەفەكتولوگ, پسيحولوگ, ەمدٸك دەنە شىنىقتىرۋ – بارلىعىنا ايىنا 350 مىڭ تەڭگە كەتەدٸ. بۇل – باسسەيندٸ ەسەپتەمەگەندەگٸ سوما. جانۇيامىزدا تەك كٷيەۋٸم جۇمىس ٸستەيدٸ. بالامنىڭ دامىعانىن قالايمىن, بٸراق بەرٸ قارجىعا كەلٸپ تٸرەلەدٸ. ٷيدە مٸندەتتٸ تٷردە بالامەن جەكە جۇمىس ٸستەيمٸز. مامانداردىڭ بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا تىرىسامىز», – دەيدٸ نازيگٷل.
ٶسكەمەن قالاسىندا بولات ٶتەمۇراتوۆتىڭ «اسىل ميراس» قايىرىمدىلىق قورى 9 جىل بۇرىن اۋتيزم سپەكترٸندەگٸ اۋىتقۋى بار بالالارعا ارنالعان ورتالىق اشتى. بۇل ورتالىق – اتا-انالار ٷشٸن ٷمٸت سەۋلەسٸنە اينالعان بٸرەگەي مەكەمە. مۇندا جىل سايىن 200-دەن استام بالا 5,5 ايلىق وڭالتۋ كۋرسىنان ٶتە الادى. الايدا بۇل مٷمكٸندٸك بارشاعا جەتپەي وتىر. بالاسىن ەمدەتۋگە كەلگەن جٷزدەگەن اتا-انا جىلداپ كەزەك كٷتۋگە مەجبٷر. ولاردىڭ ٷمٸتٸ كەيدە كٷدٸككە, تٸپتٸ ٷمٸتسٸزدٸككە اينالۋدا. ورتالىقتا بٸرٸنشٸ كۋرستان ٶتكەن سوڭ, بالانى ەكٸنشٸ كۋرسپەن جالعاستىرۋ ٷشٸن 1-2 جىل كەزەك كٷتۋ كەرەك. وسى ۋاقىت ٸشٸندە بالانىڭ جاعدايى ناشارلاپ, بۇرىن مەڭگەرگەن داعدىلارىن جوعالتىپ الادى. ٶيتكەنٸ اۋتيزمگە شالدىققان بالا مامانمەن كٷندەلٸكتٸ جۇمىس ٸستەمەسە, العا ٸلگەرٸلەمەيدٸ. كەرٸسٸنشە, كەيٸن شەگٸنەدٸ. كٶپ اتا-انا امالسىز جەكەمەنشٸك ورتالىقتارعا جٷگٸنەدٸ. بٸراق ول جەردە ەر قادام اقشاعا تٸرەلەدٸ. قاراپايىم حالىق ٷشٸن بۇل – ٷلكەن سوققى. بالاسىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن كەيبٸرٸ نەسيە الادى, بٸرەۋٸ مٷلدە دەرمەنسٸز كٷيدە. وسىنداي قيىندىقتى باستان كەشٸپ جٷرگەن انا – ەلەنا چەرەنكوۆانىڭ جانايقايى جٷرەكتٸ شىمىرلاتادى:
«بۇل ورتالىق بٸزگە ٶتە قاتتى ۇنايدى. بٸراق ورىن از, كەزەك كٶپ. اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردىڭ سانى كٷن ساناپ ارتىپ كەلە جاتقاندىقتان, العاشقى كۋرسقا جازىلۋ ٷشٸن بٸرنەشە اي بويى كٷتۋگە تۋرا كەلەدٸ. ال العاشقى كۋرستان ٶتكەن سوڭ, بالانى ەكٸنشٸ كەزەڭگە قايتادان قابىلداتۋ ٷشٸن 1-2 جىل كەزەكتە تۇرۋ قاجەت بولادى. وسى ۋاقىت ٸشٸندە اتا-انالار تىعىرىققا تٸرەلٸپ, بالاسىن قايدا اپارارىن بٸلمەي قينالادى. ەرينە, امالسىزدان جەكەمەنشٸك ورتالىقتاردىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋگە تۋرا كەلەدٸ. ەرەكشە بالالارمەن كٷندەلٸكتٸ جٷيەلٸ تٷردە ماماندار جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك. الايدا جەكەمەنشٸك بولعاندىقتان, ەر بارعان سايىن اقى تٶلەۋگە مٸندەتتٸسٸڭ. باعالار دا ارزان ەمەس. بۇل – كەز كەلگەن وتباسىنىڭ قارجىلىق مٷمكٸندٸگٸنە ساي كەلە بەرمەيدٸ. ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ – بالا ارنايى ورتالىققا 2-3 اي بارىپ, بٸراز جەتٸستٸككە جەتكەنٸمەن, كەيٸن ماماننىڭ كٶمەگٸنسٸز ۇزاق ۋاقىت قالسا, ٷيرەنگەن داعدىلارىن ۇمىتىپ قالۋى ەبدەن مٷمكٸن. سوندىقتان مۇنداي دياگنوز قويىلعان بالالارمەن ٷزٸلٸسسٸز, جٷيەلٸ تٷردە جۇمىس ٸستەۋ قاجەت. كەيدە مامانداردىڭ كەسٸبي دەڭگەيٸ دە كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. بٸز سيياقتى اتا-انالاردىڭ ەلسٸز تۇسىن پايدالانىپ, تەك پايدا تابۋدى ويلايتىندار دا كەزدەسٸپ جاتىر. سول سەبەپتٸ, اتا-انالار مامان تاڭداعاندا ونىڭ تەجٸريبەسٸنە, قولداناتىن ەدٸستەمەسٸنە جەنە كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸنە ەرەكشە مەن بەرۋٸ تيٸس دەپ ويلايمىن. مەملەكەت وسىنداي بالالاردى ۇمىتپاۋى كەرەك. ولار – بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز, — دەيدٸ ول كٶز جاسىن ەرەڭ تىيىپ».
مەجبٷرلٸ كٶش: اۋىلدان قالاعا ەرەكشە بالانىڭ بولاشاعى ٷشٸن
اۋتيزم – قازٸرگٸ تاڭدا جيٸ قويىلاتىن دياگنوزداردىڭ بٸرٸ. الايدا بۇل دياگنوزدى تەك دەرٸگەر ەمەس, تۇتاس قوعام قابىلداپ, ەرەكشە بالاعا قاجەتتٸ جاعداي جاساۋعا اتسالىسۋى تيٸس. ٶكٸنٸشكە قاراي, ەلٸمٸزدە بۇل باعىتتاعى جٷيە تولىق قالىپتاسپاعان. ەسٸرەسە اۋىلدىق جەرلەردە جاعداي تىم مٷشكٸل. شىعىس قازاقستان وبلىسى, كٷرشٸم اۋدانىنان كەلگەن مەدينانىڭ ٶمٸرٸ وسىنىڭ ايعاعى. بٷگٸندە ٶسكەمەندە تۇراتىن مادينا ەلجاپاروۆا — ەرەكشە بالانىڭ اناسى. بٸرنەشە جىل بۇرىن ۇلىنا اۋتيزم دياگنوزى قويىلعان سەتتە, وتباسى اۋىلدا ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان ەدٸ. الايدا اۋىلدىق جەردە اۋتيست بالامەن جۇمىس ٸستەي الاتىن ارنايى ماماندار – دەفەكتولوگ, لوگوپەد, پسيحولوگ مٷلدە بولماعان. امالسىزدان وتباسىلىق كەڭەس ٶتكٸزٸپ, ٶز ٷيٸن, تۇرمىسىن تاستاپ, قالاعا كٶشۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداۋعا مەجبٷر بولعان.
«اۋىلدا جٷرگەندە بالامدى قالاعا الىپ كەلٸپ, ماماندارعا قاراتۋعا تىرىستىق. بٸراق ەر ساپار – ٷلكەن شىعىن. جول, پەتەر, تاماق – بارلىعى اقشا. ال اۋتيزممەن كٷرەس ٷزدٸكسٸز جۇمىس پەن تۇراقتى قولداۋدى قاجەت ەتەدٸ. قالاعا ٶز ەركٸمٸزبەن ەمەس, مەجبٷرلٸكتەن كٶشتٸك. بالانىڭ بولاشاعى ٷشٸن باسقا امال بولمادى, — دەيدٸ مەدينا.
قالادا دا جاعداي مەز ەمەس. مەملەكەتتٸك ورتالىقتاردا ۇزىن-سونار كەزەك. ال جەكەمەنشٸك ورتالىقتاردا ايىنا 350-400 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە اقى تٶلەۋگە تۋرا كەلەدٸ. بۇل – كەز كەلگەن وتباسىنىڭ قالتاسى كٶتەرە بەرمەيتٸن سوما. دەگەنمەن, بالاسىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن ايانباي كٷرەسٸپ جٷرگەن انالار بارىن سالۋدا. مەدينانىڭ ايتۋىنشا, قوعامدا ەرەكشە بالالارعا تٷسٸنٸستٸك تانىتاتىندار از.
«كەيدە اۆتوبۋستا وتىرعان كەزدە بالامنىڭ ەرەكەتٸنە جۇرت شوشىنا قاراپ, ەسكەرتۋ ايتىپ جاتادى. سونداي سەتتەردە: “كەشٸرٸڭٸزدەر, بالام اۋتيزممەن اۋىرادى”, — دەپ تٷسٸندٸرۋگە مەجبٷر بولامىن. كٶپشٸلٸك بەرٸن بٸردەي تٷسٸنە بەرمەيدٸ. بۇل دا بٸز ٷشٸن اۋىر جايت, — دەيدٸ كٶزٸنە جاس العان انا.
ەرەكشە بالا – ەرەكشە قولداۋدى قاجەت ەتەدٸ
مەدينانىڭ وقيعاسى – ەلٸمٸزدەگٸ مىڭداعان وتباسىنىڭ ورتاق مەسەلەسٸ. اۋتيزمگە شالدىققان ۇلىن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن ول تۇرمىسىن, ٷيٸن, تۋعان اۋىلىن تاستاپ, قالاعا كٶشۋگە مەجبٷر بولدى. سەبەبٸ اۋىلدا ەرەكشە بالالارعا ارنالعان قىزمەت اتىمەن جوق. ماماندار تاپشىلىعى, ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعى, جٷيەلٸ قولداۋدىڭ ەلسٸزدٸگٸ – اۋىلداعى اتا-انالاردى تىعىرىققا تٸرەپ وتىر. مەملەكەت اۋىلدىق ايماقتارداعى ەرەكشە بالالارعا ارنالعان قولداۋدى جٷيەلەۋدٸ, ارنايى ماماندار دايارلاۋدى, قاجەتتٸ كابينەتتەر مەن وڭالتۋ ورتالىقتارىن اشۋدى جەدەل قولعا الماسا, بۇل مەسەلە جىل سايىن ۋشىعا بەرمەك. سەبەبٸ ەرەكشە بالا – ەرەكشە كٶزقاراستى, ەرەكشە جاعدايدى تالاپ ەتەدٸ. ال اتا-انالاردىڭ مۇنداي مٷمكٸندٸكتٸ تەك قالادا عانا ٸزدەۋدەن باسقا امالى جوق.
ال, ٶسكەمەن قالاسىنداعى بولات ٶتەمۇراتوۆتىڭ «اسىل ميراس» قايىرىمدىلىق قورى اشقان اۋتيزمگە شالدىققان بالالارعا ارنالعان ورتالىق – ەرەكشە بالعىنداردىڭ ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان سيرەك مەكەمەلەردٸڭ بٸرٸ. مۇندا سەبيلەر قاراپايىم بالالارعا وڭاي بولىپ كٶرٸنەتٸن داعدىلاردى مەڭگەرۋگە تىرىسادى. ورتالىقتىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ەر بالامەن جەكە جۇمىس جٷرگٸزٸلۋٸ. زاماناۋي ەدٸستەر – ABA تەراپيياسى, سەنسورلىق ينتەگراتسييا, لوگوپەدييالىق جاتتىعۋلار, ەلەۋمەتتٸك بەيٸمدەۋ – جٷيەلٸ تٷردە قولدانىلادى. مۇنداعى ماماندار ەر بالانىڭ ٸشكٸ ەلەمٸنە ٷڭٸلٸپ, مەيٸرٸم مەن تٶزٸمدٸلٸكپەن جۇمىس ٸستەيدٸ. ەربٸر ەرەكەت, ەربٸر سٶز – بالانىڭ دامۋ جولىندا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. سونىمەن قاتار ورتالىقتا اتا-انالارمەن تۇراقتى بايلانىس ورناتىلىپ, بالانىڭ دامۋ جوسپارى بٸرلەسە جاسالادى. «اسىل ميراس» ورتالىعىنىڭ مۇعالٸم-دەفەكتولوگى گاۋھار امانتاەۆا ەرەكشە بالالارمەن قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ايتىپ بەردٸ:
«ەڭ الدىمەن, بالامەن سەنٸمدٸ بايلانىس ورناتۋ ٶتە ماڭىزدى. سەبەبٸ اۋتيزمگە شالدىققان بالالار ٶز ٸشكٸ ەلەمٸندە ٶمٸر سٷرەدٸ. ەر بالا – بٸر ەلەم. ولار ٷشٸن سىرتقى ورتا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن ورتا بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان بٸز سابىرمەن, مەيٸرٸممەن ولاردىڭ سەنٸمٸنە كٸرۋگە تىرىسامىز. سەنٸم ورنامايىنشا, ەشبٸر ەدٸستەمە نەتيجە بەرمەيدٸ. بٸزدە ABA (Applied Behavior Analysis) تەراپيياسى كەڭٸنەن قولدانىلادى. بۇل — بالا مٸنەز-قۇلقىن تالداۋ جەنە وڭ مٸنەز قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان تيٸمدٸ ەدٸس. سونىمەن قاتار سەنسورلىق ينتەگراتسييا, لوگوپەدييالىق جاتتىعۋلار, ۇساق موتوريكامەن جۇمىس, ەلەۋمەتتٸك بەيٸمدەۋ سىندى باعىتتار بار. ساباقتار جەكە تٷردە ٶتەدٸ, ەر بالانىڭ دامۋ ەرەكشەلٸگٸنە قاراي جەكە جوسپار قۇرىلادى. سونىمەن قاتار اتا-انالاردى بالانىڭ دامۋىنا بەلسەندٸ ارالاسۋعا شاقىرامىز. ساباقتاردان كەيٸن كەرٸ بايلانىس بەرەمٸز, ٷيدە نە ٸستەۋ كەرەك ەكەنٸن تٷسٸندٸرەمٸز. ٶيتكەنٸ بالانىڭ دامۋى تەك ورتالىقتاعى 1-2 ساعاتپەن شەكتەلمەيدٸ. اتا-انانىڭ قولداۋى – باستى كٷش. بٸزدٸڭ ماقسات – ولاردىڭ ٶمٸرگە بەيٸمدەلۋٸنە, ٶزدٸگٸنەن ەرەكەت ەتۋٸنە جول اشۋ», — دەيدٸ مامان.
اۋتيزم – ەرتە انىقتالسا, ەرتە كٶمەك كٶرسەتٸلۋٸ تيٸس دەرت
قالاي دەسەك تە, كەز كەلگەن دەرتتٸڭ ەرتە باستان انىقتالۋى – ونىڭ داۋاسىن دەر كەزٸندە تابۋعا اپاراتىنى سٶزسٸز. اۋتيزم – سوڭعى جىلدارى جيٸ ەستٸلەتٸن دياگنوز. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل دەرت كٶبٸنە بٸر جاستان اسقاننان كەيٸن عانا بەلگٸلٸ بولا باستايدى. بٸراق العاشقى بەلگٸلەرگە دەر كەزٸندە نازار اۋدارۋ ارقىلى بالانىڭ بولاشاعىنا ەسەر ەتۋگە بولادى. اۋتيزمنٸڭ العاشقى بەلگٸلەرٸ قانداي? كٶپ اتا-انا العاشقى بەلگٸلەردٸ بايقاسا دا, مەن بەرمەي, ۋاقىت ٶتكٸزٸپ الادى. بۇل كەشٸگۋدٸڭ زاردابى بالانىڭ دامۋىنا كەرٸ ەسەر ەتٸپ جاتادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەگەر بالا اياعىنىڭ ۇشىمەن جٷرسە, قاسىق ۇستاپ تاماق ٸشۋگە تالپىنباسا, «يييي» دەگەن بٸر عانا دىبىستى قايتالاپ, قولىن سٸلكٸپ, ٷي ٸشٸندە جٷگٸرە بەرسە, كٶزگە تٸكە قاراماسا, اتىنا جاۋاپ بەرمەسە, «ماما», «پاپا», «اتا», «ەجە» سىندى سٶزدەردٸ ايتپاسا, تەلەفون مەن تەلەديدارعا تەۋەلدٸ بولىپ, تەك بەلگٸلٸ بٸر تاماقتى عانا جەپ, قاراپايىم «بەر», «تۇر», «جٷر» دەگەن سٶزدەردٸ تٷسٸنبەسە – بۇل اۋتيزم بەلگٸلەرٸ بولۋى مٷمكٸن. مۇنداي جاعدايدا دەرەۋ مامانداردىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋ قاجەت.
پسيحولوگتار مەن دەفەكتولوگتار اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردىڭ كٶبەيۋٸنە بٸرنەشە فاكتور سەبەپ بولۋى مٷمكٸن دەيدٸ. ولار – تەحنيكانىڭ دامۋى, گادجەتتەرگە تەۋەلدٸلٸك, وتباسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ بۇزىلۋى, انانىڭ پسيحولوگييالىق كٷيٸ, بوسانۋ كەزٸندە جٷيكە جٷيەسٸنە زاقىم كەلۋٸ سيياقتى سەبەپتەردٸ ايتۋدا.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدا سٶيلەگەن سٶزٸندە اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردىڭ مەسەلەسٸنە ەرەكشە توقتالىپ ٶتكەن ەدٸ. ول ەربٸر وبلىس ورتالىعىندا ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ جەنە دامىتۋ ورتالىقتارىن اشۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. «اتا-انالار استاناعا بارىپ, ەم ٸزدەۋگە مەجبٷر. بۇل دۇرىس ەمەس. ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەر وسى مەسەلەنٸ دەرەۋ شەشۋٸ تيٸس», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى. سونداي-اق پرەزيدەنت: «قازاقستاندا ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار ەربٸر بالانىڭ تولىققاندى بٸلٸم الۋعا مٷمكٸندٸگٸ بولۋى كەرەك. بۇل – ٶتە ماڭىزدى مەسەلە», – دەپ اتاپ ٶتتٸ. ەندٸ بۇل تاپسىرمانى ورىنداۋ – جەرگٸلٸكتٸ اتقامٸنەرلەردٸڭ قولىندا. ەگەر ولار پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىن ناقتى ٸسپەن جٷزەگە اسىرىپ, ٶڭٸرلەردە ساپالى ورتالىقتار اشىپ, بٸلٸكتٸ ماماندارمەن قامتاماسىز ەتسە, بۇل – مىڭداعان اتا-انانىڭ ٷمٸتٸن اقتايتىن يگٸ قادام بولار ەدٸ.
P/S: اۋتيزم – دەر كەزٸندە انىقتالىپ, ٷزدٸكسٸز نازار مەن قامقورلىقتى قاجەت ەتەتٸن ەرەكشە دياگنوز. مەملەكەت بۇل مەسەلەنٸ كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسٸرمەي, اۋىل مەن قالاداعى مٷمكٸندٸكتٸ تەڭەستٸرۋٸ تيٸس. ٶيتكەنٸ ەر بالا – ەل بولاشاعى.
قۋانىش راحمەتوللاۇلى
