لوگيستيكا سالاسىنىڭ ماڭىزى مەن مەنٸ زور. ەۋروپا, قىتاي جەنە رەسەيدٸڭ اراسىنداعى ترانسپورتتىق دەلٸز قازاقستاندى كەسٸپ ٶتەدٸ. «سوندىقتان, بۇل سالانىڭ بولاشاعىنا بٷگٸننەن-اق مەن بەرۋ كەرەك» دەيدٸ ماماندار. ال ەلٸمٸزدٸڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ ستراتەگييالىق دامۋىندا, جٷك تاسىمالىن ونداعان ميلليون تونناعا كٶبەيتۋ تايعا باسقان تاڭباداي كٶرسەتٸلگەن. بۇل ٷشٸن الدىمەن ٸشكٸ نارىقتىڭ نورمالارىن رەتكە كەلتٸرگەن جٶن. «قالا مەن دالاعا» سۇحبات بەرگەن قازاقستانداعى ەڭ ٸرٸ AILPgroup لوگيستيكالىق كومپانيياسىنىڭ باسشىسى نيكولاي كاشيرين وسىنداي پٸكٸردە.
–نيكولاي مىرزا, قازاقستانداعى لوگيستيكا سالاسىنا كەسٸپكەرلەردٸڭ قىزىعۋشىلىعى قانداي? بۇل سالا قانشالىقتى يگەرٸلٸپ وتىر?
– داعدارىس بيزنەسكە ەدەۋٸر سوققى بولدى. ەسٸرەسە, بانكتەن نەسيە العان كەسٸپكەرلەر قىسىلىپ قالدى. بٸز سول ۋاقىتتا, ەلٸمٸزدەگٸ لوگيستيكالىق جوبالاردى ساۋىقتىراتىن كومپانييا رەتٸندە اشىلدىق. جەنە جۇمىسىمىز جەمٸسسٸز بولعان جوق. قۇرىلعالى بەرگٸ تٶرت جىلدا كومپانييا قۇنى 30 ملرد. تەڭگەنٸ قۇراتىن لوگيستيكالىق جوبالارعا «جان بٸتٸردٸ». ەرينە, مۇندا مەملەكەتتٸڭ كٶمەگٸ بولدى. باستىسى بايلانىس ٷزٸلگەن جوق. قازٸر بٸزدٸڭ كومپانييا Global Ecological Group Almaty (GEGA) لوگيستيكا ورتالىعىن ساۋىقتىرۋمەن اينالىسىپ جاتىر (ورتالىقتىڭ 49 پايىز ٷلەسٸ الماتى قالالىق ەكٸمدٸگٸنٸڭ ٷلەسٸندە). بۇل ٷدەمەلٸ يندۋسترييالىق يننوۆاتسييا باعدارلاماسىنا قارايتىن حالىقارالىق كەشەن. ورتالىق تۇتاسوڭتٷستٸك استانانى ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتەدٸ. حالىقارالىق دەۋٸمنٸڭ سەبەبٸ, دەل مۇنداي كەشەن ورتا ازييادا جوق. كەشەندٸ بىلتىرعى جىلى يندۋسترياليزاتسييا كٷنٸنە وراي ٶتكٸزٸلگەن تەلەكٶپٸردە ەلباسىنىڭ ٶزٸ ٸسكە قوسقان بولاتىن.
– بٸراق, سوڭعى كەزدەرٸ GEGA-نىڭ باسى داۋعا قالىپ جٷر. بٸلۋٸمٸزشە, سٸزدەر «قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق قورىمەن» سوتتاسىپ جاتىرسىزدار. وسى مەسەلەنٸڭ اق-قاراسىن اجىراتىپ ايتىپ بەرسەڭٸز?
– مەسەلە مىنادا...كەزٸندە GEGA-نىڭ جانىنداعى نىساندار «قازاقستان قاعازى» كومپانيياسىنا تيەسٸلٸ بولاتىن. كەيٸننەن بۇل كومپانييانىڭ الاياقتىقپەن اينالىسقانى بەلگٸلٸ بولىپ, بيىل لوگيستيكا بيزنەسٸنەن بٸرجولاتا كەتتٸ. «قازاقستان دامۋ بانكٸنەن» العان قوماقتى قاراجاتتى (نەسيەنٸ) قايتارا الماعان «قازاقستان قاعازى» بٸزدٸڭ ٸرگەمٸزدە ورنالاسقان «ا» ساناتىنداعى ترانسپورتتىق لوگيستيكالىق كەشەندٸ دامۋ ينستيتۋتىنا بەرۋگە مەجبٷر بولدى. كەيٸن كەشەن «قازاقستانينۆەستيتسييالىق قورىنىڭ» قاراماعىنا ٶتتٸ. ال قورعا ٶز كەزەگٸندە كەشەندٸ ساۋىقتىرۋ مٸندەتٸ جٷكتەلگەن تۇعىن. بٸز, بۇل پروتسەسس زاڭدى, ياعني اشىق تٷردە جٷرەرٸنە سەنٸپ, قورمەن ەرٸپتەسٸپ جۇمىس ٸستەدٸك. الايدا, بىلتىرعى جىلدىڭ اياعىندا استىرتىن جەدەل كونكۋرس ٶتكٸزٸلٸپ, قور كونكۋرس جەڭٸمپازىن تاڭداپ ٷلگەردٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە بٸز, ياعني لوگيستيكا سالاسىندا ۇزاق جىلعى تەجٸريبەسٸ بار ادامدار مٷلدە بٸلمەيتٸن «ALG Company» جشس «قازاقستان قاعازىنان» قالعان كەشەننٸڭ يەسٸ اتانىپ شىعا كەلدٸ. كەيٸننەن,بۇل بايقاۋدىڭ كٶپتەگەن زاڭبۇزۋشىلىقپەن ٶتكەنٸن انىقتادىق. سايىپ كەلگەندە, اتى اشىق تەندەر دەپ اتالعان بايقاۋ زاڭسىز ٶتكٸزٸلدٸ. بۇل جايىندا بٸراز ايتىلدى دا...
قازٸر ەلگٸ «ALG Companۋ» جشس-نىڭ باسشىلىعى اۋىسىپ جاتىر. بۇرىنعى اقتٶبەلٸك مەنەدجەرلەردٸڭ ورنىنا باسقا توپ كەلٸپ جاتىر ەكەن. ياعني, اكتيۆتەرگە يەلٸك ەتۋ بٸرتٸندەپ سولاردىڭ قولىنا ٶتۋدە...جاڭا باسشىلىق جۇمىسشى سانى قىسقارىپ, ٶنٸمدٸلٸگٸ ازايعان كەشەننٸڭ تامىرىنا قان جٷگٸرتە الا ما? نەعايبىل. كەشەننٸڭ كٶز الدىندا قۇلدىراپ بارا جاتقانىن كٶرٸپ وتىرعان جۇمىسشىلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ سوتقا شاعىمدانىپ جٷر.
– سٶزٸڭٸز اۋزىڭىزدا. بٸراق, قوردىڭ بۇل تاراپتاعى قىرۋار اقپاراتىن وقىساق تا, سٸز ايتقان دٷنيەنٸ كٶزٸمٸز شالعان جوق. قور باسشىلىعى«مەملەكەتكە تيەسٸلٸ 5,9 ملرد. تەڭگە قارجىنى قازىناعا قايتاردىق» دەپ جاتىر عوي?
– ولار بۇل مەسەلەنٸ جىلى جابا سالعىسى كەلەدٸ. كەشەندٸ قۇرتىپ تىنعاندارىن جوعارىدان جاسىرىپ وتىر. سٸزگە بٸر دەرەك ايتايىن. بٸز: «ەگەر, كەشەنگە يەلٸك ەتەر بولساق, مەملەكەتكە توقسان سايىن 270 ملن. تەڭگە تٶلەۋگە ەزٸرمٸز» دەگەن بولاتىنبىز. بۇل ALG Company تٶلەيتٸن قارجىدان ەكٸ ەسە كٶپ. بۇدان سىرت, كەشەندٸ باسقارۋ قۇقىعىنا يە بولعان جاعدايدا اينالىمنان تٷسكەن تابىستىڭ 1,5 پايىزىن عانا ۇستاپ قالۋعا ۋەدە بەردٸك. ال بۇل كٶرسەتكٸش ALG Company-دا باقانداي 15پايىزدى قۇرايدى!
[caption id="attachment_8072" align="alignnone" width="300"]
مەنٸڭ بٸلۋٸمشە, قازٸر كەشەندٸ ساتىپ العىسى كەلەتٸن قالتالى قوجايىن تابىلىپتى. بٸراق, مەسەلە مۇندا ەمەس. ەلگٸ قوجايىن نارىقتاعى قۇنى 10 ملرد. تەڭگە تۇراتىن كەشەندٸ (لوگيستيسكا ماماندارىنىڭ دەرەگٸنشە), 3,7 ميللياردقا ساتىپ الماق ەكەن. ٶز باسىم قازاقستان ينۆەستيتسييالىق قورى جەنە قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸ مۇنداي ماسقاراعا بارمايدى دەپ ويلايمىن. بٸراق, تاپسىرىس بەرۋشٸ تاعاتسىزدانىپ وتىرعان كٶرٸنەدٸ. بۇل سوراقى جاعدايدى جوعارى جاقتاعىلار بٸلمەۋٸ مٷمكٸن ەمەس. ال بٸلمەگەن بولسا, كەسٸپكەرلەر قاۋىمى وسى مەسەلەنٸڭ اق-قاراسىن اشىپ كٶرسەتەتٸن دٶڭگەلەك ٷستەل ۇيىمداستىرۋدى ۇسىنىپ وتىر. جيىنعا بيلٸك ٶكٸلدەرٸ, حالىق قالاۋلىلارى, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار مەن جۋرناليستەردٸ شاقىرماقپىز. بۇل جيىنعا قازاقستان ينۆەستيتسييالىق قورى جەنە قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ كەلەدٸ مە ەكەن,م سول كەزدە كٶرەمٸز...
قوردىڭباسقا دا بىلىقتارى جەتٸپ ارتىلادى. اتاپ ايتسام, قور GEGA-نى تەمٸرجول تورابىنان ايىرىپ تىندى. بٸز جىلدار بويى بۇل مەسەلەنٸ جەر كودەكسٸنە ساي رەتتەۋگە تىرىستىق, كٶرشٸلەرٸمٸزگە تيٸمدٸ ۇسىنىستار جاسادىق. الايداجاڭا باسشىلىق قورعا قاراستى كەشەندٸ كەسٸپ ٶتەتٸن بٸزدٸڭ تەمٸرجول جەلٸمٸزدٸ «جٸلٸكتەپ» تاستادى. تٸپتٸ سوتتا دا ەدٸلدٸك تاپپادىق. الماتى قالالىق مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتى ەكٸ جاققا تيٸمدٸ شەشٸم شىعارۋدىڭ ورنىنا, بٸزدٸ جىعىپ بەردٸ.
– ايتپاقشى, قوردىڭ سايتىن شولىپ ٶتتٸك. جوعارى سوت «قازاقستان ينۆەستيتسييالىق قورى مەن GEGA-نىڭ اراسىنداعى ايتىسقا نٷكتە قويدى», – دەپ حابارلاپتى.سٸزدەر جەڭٸلٸپسٸزدەر...
–مەن بۇل سۇراققا بىلاي جاۋاپ بەرەيٸن. ٶز ەرەكەتٸ ارقىلى قور بٸزگە عانا ەمەس مەملەكەتكە, حالىققا زييان تيگٸزٸپ وتىر. سەبەبٸ, بٸزدٸڭ ورتالىقتا كەدەندٸك بەكەت جەنە ۋاقىتشا ساقتاۋ قويمالارى ورنالاسقان. ال تەمٸرجول تورابىنىنىڭ جوقتىعىنانGEGA ٷلەسكەرٸ (الماتى قالالىق ەكٸمدٸگٸ),ەلباسى جوبانى ٸسكە قوسقالى بەرٸ جارتى جىلدا جوسپارلانعان 50 ملرد. تەڭگە تابىستى تٷسٸرە المادى. مەن بۇل ارادا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ قانشا قارجىدان قاعىلعانىن ايتپاي-اق قويايىن.
ال, قور مەن اراداعى ايتىسقا نٷكتە قويعان جوقپىز. بٸز اياعىنا دەيٸن كٷرەسۋگە ەزٸرمٸز. بۇل, بٸرٸنشٸدەن مەملەكەت مٷددەسٸ. تٸپتٸ جوعارى سوتتان جەڭٸلٸس تاپقان كٷننٸڭ ٶزٸندە دە, ودان جوعارى دەڭگەيگە,ونىڭ ٸشٸندە تمد-نىڭ مەملەكەتارالىق سوتىنا, ەۋرازييالىق سوتقا شاعىمداناتىن بولامىز.
ەڭگٸمەلەسكەن, دۋمان بىقاي
