لەنيننٸڭ مەيٸتٸن كٶرٸپ, ونى زەرتتەۋ جەنە ساقتاۋ جۇمىستارىنا قاتىسقان بٸرنەشە جوعارى دەڭگەيلٸ مامان كەيٸن كٷمەندٸ جاعدايدا قايتىس بولعانى تۋرالى دەرەكتەر بار, دەپ dalanews.kz تٸلشٸسٸ kznews.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
1924 جىلدىڭ قاڭتارىندا ۆلاديمير لەنيننٸڭ دٷنيەدەن ٶتۋٸ كەڭەس وداعى ٷشٸن ٷلكەن ساياسي ەرٸ تاريحي وقيعا بولدى. كٶسەمنٸڭ ٶلٸمٸنەن كەيٸن كرەملدە ونىڭ دەنەسٸن ساقتاۋ, ماۆزولەي سالۋ جەنە بالزامداۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى. الايدا بۇل عىلىمي ەرٸ ساياسي جوبا كەيٸن كٶپتەگەن ساۋال تۋدىردى. ەسٸرەسە لەنيننٸڭ دەنەسٸنە تٸكەلەي قاتىسى بولعان كەيبٸر مامانداردىڭ كەيٸن جۇمباق جاعدايدا كٶز جۇمۋى تاريحشىلاردىڭ نازارىن اۋدارتقان.
ارحيۆتٸك دەرەكتەردە كەم دەگەندە ٷش بەلگٸلٸ تۇلعانىڭ ەسٸمٸ اتالادى. ولاردىڭ بارلىعى لەنيننٸڭ دەنەسٸن زەرتتەۋ نەمەسە بالزامداۋ جۇمىستارىنا قاتىسقاننان كەيٸن كٶپ ۇزاماي قايتىس بولعان. كەيبٸر مەلٸمەتتەردە مۇنداي ادامداردىڭ سانى بۇدان دا كٶپ بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸ ايتىلادى.
لەونيد كراسين – ينجەنەر, ديپلومات ەرٸ لەنيننٸڭ جاقىن سەرٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولعان. ول سىرتقى ساۋدا حالىق كوميسسارى قىزمەتٸن اتقارعان. كراسين عىلىم دامىعان سايىن بولاشاقتا ادامدى قايتا تٸرٸلتۋ مٷمكٸن بولادى دەپ سەنگەن. سوندىقتان لەنيننٸڭ دەنەسٸن ساقتاۋ يدەياسىن قولداعانداردىڭ بٸرٸ سانالادى.
ول پروفەسسورلار روزانوۆ پەن ۆەيسبرودتىڭ جۇمىسىن باقىلاعان. الايدا لەنين قايتىس بولعاننان كەيٸن ەكٸ جىل ٶتكەندە لوندونعا ٸسساپارمەن بارعان كراسين كەلەسٸ كٷنٸ كٶز جۇمعان. رەسمي دەرەك بويىنشا, ونىڭ ٶلٸمٸنە سوزىلمالى انەمييا سالدارىنان بولعان ينفاركت سەبەپ بولعان. دەگەنمەن ونىڭ دەنەسٸنٸڭ لوندوندا كرەماتسييالانىپ, ەلگە جەتكٸزٸلمەۋٸ دە تٷرلٸ سۇراق تۋدىرعان.
تاعى بٸر مامان – حاركوۆتىق اناتوم, پروفەسسور ۆلاديمير ۆوروبەۆ. ول لەنيننٸڭ دەنەسٸن ساقتاپ قالۋ جوباسىنداعى نەگٸزگٸ عالىمداردىڭ بٸرٸ بولعان. ونىڭ عىلىمي ەدٸستەرٸ بۇل جۇمىسقا بەلگٸلٸ بيوحيميك بوريس زبارسكييدٸڭ دە تارتىلۋىنا ىقپال ەتكەن.
ۆوروبەۆتٸڭ ٶمٸربايانىندا دا داۋلى تۇستار بولعان. 1918 جىلى ول نەمٸس ەكٸمشٸلٸگٸ كەزٸندە قىزمەت ەتٸپ, حاركوۆ ماڭىنداعى جاپپاي جەرلەۋ ٸسٸنە قاتىستى بولشەۆيكتەردٸ ايىپتايتىن قورىتىندى بەرگەن. وسىعان بايلانىستى كەڭەس بيلٸگٸ ونى سەنٸمسٸز تۇلعا رەتٸندە قابىلداعان. ال لەنيننٸڭ دەنەسٸن بالزامداۋ جۇمىسىنا قاتىسۋ ونىڭ بەدەلٸن قالپىنا كەلتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرگەن.
عالىم بۇل مٸندەتتٸ سەتتٸ ورىنداپ, لەنيننٸڭ اعاسى دميتريي ۋليانوۆتىڭ دا جوعارى باعاسىنا يە بولعان. بٸراق 1937 جىلى كرەمل اۋرۋحاناسىندا بٷيرەگٸنە جاسالعان وپەراتسييا كەزٸندە قايتىس بولدى. رەسمي مەلٸمەتتە ونىڭ اعزاسى ناركوزدى كٶتەرە الماعانى ايتىلعان. الايدا دەل سول كەزەڭدە كەڭەس وداعىندا ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن كٷشەيگەندٸكتەن, كەي تاريحشىلار بۇل ٶلٸمگە كٷمەنمەن قارايدى.
پسيحولوگ اارون زالكيندتٸڭ ەسٸمٸ كٶپشٸلٸككە ونشا تانىس بولماۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن ول دا لەنين قايتىس بولعاننان كەيٸن جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارىنا قاتىسقان تۇلعالاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتالادى. كەي دەرەكتەردە زالكيند كٶسەمنٸڭ ميىن زەرتتەپ, بەلگٸلٸ بٸر دەرت بەلگٸلەرٸ تۋرالى قورىتىندى جاساعانى ايتىلادى. بۇل پٸكٸر ونىڭ كەيبٸر ەرٸپتەستەرٸ اراسىندا داۋ تۋعىزعان.
دوكتور زەرنوۆتىڭ حاتتارىندا زالكيندتٸڭ وسى مەلٸمەت ٷشٸن قىسىمعا ۇشىراۋى مٷمكٸن ەكەنٸ مەڭزەلگەن. بٸر دەرەكتە مەسكەۋدە ٶتكەن عىلىمي جيىن كەزٸندە شەتەلدٸك دەلەگاتسييا ٶكٸلدەرٸ زالكيندتٸ سۇراعاندا, ونىڭ قالادا جوق ەكەنٸ ايتىلعان. كٶپ ۇزاماي پسيحولوگتىڭ ٶلٸ دەنەسٸ تابىلعان. رەسمي تٷردە ٶلٸم سەبەبٸ ينفاركت دەپ كٶرسەتٸلگەنٸمەن, بۇل وقيعا دا قۇپييا كٷيٸندە قالعان.
وسىلايشا لەونيد كراسين, ۆلاديمير ۆوروبەۆ جەنە اارون زالكيندتٸڭ تاعدىرى لەنيننٸڭ دەنەسٸن ساقتاۋ تاريحىنداعى ەڭ جۇمباق ەپيزودتاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە ايتىلادى. بۇل وقيعالاردا عىلىم, ساياسات جەنە كەڭەستٸك قۇپييا جٷيەنٸڭ كٶلەڭكەلٸ تۇستارى قاتار ٶرٸلگەن.
تاريحشىلار بۇل ٶلٸمدەر كەزدەيسوقتىق پا, ەلدە سول كەزەڭدەگٸ ساياسي احۋال مەن قۇپييا جوبالاردىڭ سالدارى ما دەگەن سۇراققا ەلٸ كٷنگە دەيٸن ناقتى جاۋاپ تابا الماي كەلەدٸ. كرەمل مۇراعاتتارى مەن ماۆزولەي تاريحى زەرتتەۋشٸلەر ٷشٸن ەلٸ دە تولىق اشىلماعان قۇپييا كٷيٸندە قالىپ وتىر.
