Leninniń máiitin kórip, ony zertteý jáne saqtaý jumystaryna qatysqan birneshe joǵary deńgeili maman keiin kúmándi jaǵdaida qaitys bolǵany týraly derekter bar, dep dalanews.kz tilshisi kznews.kz saityna silteme jasap habarlaidy.
1924 jyldyń qańtarynda Vladimir Leninniń dúnieden ótýi Keńes Odaǵy úshin úlken saiasi ári tarihi oqiǵa boldy. Kósemniń óliminen keiin Kremlde onyń denesin saqtaý, mavzolei salý jáne balzamdaý týraly sheshim qabyldandy. Alaida bul ǵylymi ári saiasi joba keiin kóptegen saýal týdyrdy. Ásirese Leninniń denesine tikelei qatysy bolǵan keibir mamandardyń keiin jumbaq jaǵdaida kóz jumýy tarihshylardyń nazaryn aýdartqan.
Arhivtik derekterde kem degende úsh belgili tulǵanyń esimi atalady. Olardyń barlyǵy Leninniń denesin zertteý nemese balzamdaý jumystaryna qatysqannan keiin kóp uzamai qaitys bolǵan. Keibir málimetterde mundai adamdardyń sany budan da kóp bolýy múmkin ekeni aitylady.
Leonid Krasin – injener, diplomat ári Leninniń jaqyn serikteriniń biri bolǵan. Ol syrtqy saýda halyq komissary qyzmetin atqarǵan. Krasin ǵylym damyǵan saiyn bolashaqta adamdy qaita tiriltý múmkin bolady dep sengen. Sondyqtan Leninniń denesin saqtaý ideiasyn qoldaǵandardyń biri sanalady.
Ol professorlar Rozanov pen Veisbrodtyń jumysyn baqylaǵan. Alaida Lenin qaitys bolǵannan keiin eki jyl ótkende Londonǵa issaparmen barǵan Krasin kelesi kúni kóz jumǵan. Resmi derek boiynsha, onyń ólimine sozylmaly anemiia saldarynan bolǵan infarkt sebep bolǵan. Degenmen onyń denesiniń Londonda krematsiialanyp, elge jetkizilmeýi de túrli suraq týdyrǵan.
Taǵy bir maman – harkovtyq anatom, professor Vladimir Vorobev. Ol Leninniń denesin saqtap qalý jobasyndaǵy negizgi ǵalymdardyń biri bolǵan. Onyń ǵylymi ádisteri bul jumysqa belgili biohimik Boris Zbarskiidiń de tartylýyna yqpal etken.
Vorobevtiń ómirbaianynda da daýly tustar bolǵan. 1918 jyly ol nemis ákimshiligi kezinde qyzmet etip, Harkov mańyndaǵy jappai jerleý isine qatysty bolshevikterdi aiyptaityn qorytyndy bergen. Osyǵan bailanysty keńes biligi ony senimsiz tulǵa retinde qabyldaǵan. Al Leninniń denesin balzamdaý jumysyna qatysý onyń bedelin qalpyna keltirýge múmkindik bergen.
Ǵalym bul mindetti sátti oryndap, Leninniń aǵasy Dmitrii Ýlianovtyń da joǵary baǵasyna ie bolǵan. Biraq 1937 jyly Kreml aýrýhanasynda búiregine jasalǵan operatsiia kezinde qaitys boldy. Resmi málimette onyń aǵzasy narkozdy kótere almaǵany aitylǵan. Alaida dál sol kezeńde Keńes Odaǵynda saiasi qýǵyn-súrgin kúsheigendikten, kei tarihshylar bul ólimge kúmánmen qaraidy.
Psiholog Aaron Zalkindtiń esimi kópshilikke onsha tanys bolmaýy múmkin. Degenmen ol da Lenin qaitys bolǵannan keiin júrgizilgen zertteý jumystaryna qatysqan tulǵalardyń biri retinde atalady. Kei derekterde Zalkind kósemniń miyn zerttep, belgili bir dert belgileri týraly qorytyndy jasaǵany aitylady. Bul pikir onyń keibir áriptesteri arasynda daý týǵyzǵan.
Doktor Zernovtyń hattarynda Zalkindtiń osy málimet úshin qysymǵa ushyraýy múmkin ekeni meńzelgen. Bir derekte Máskeýde ótken ǵylymi jiyn kezinde sheteldik delegatsiia ókilderi Zalkindti suraǵanda, onyń qalada joq ekeni aitylǵan. Kóp uzamai psihologtyń óli denesi tabylǵan. Resmi túrde ólim sebebi infarkt dep kórsetilgenimen, bul oqiǵa da qupiia kúiinde qalǵan.
Osylaisha Leonid Krasin, Vladimir Vorobev jáne Aaron Zalkindtiń taǵdyry Leninniń denesin saqtaý tarihyndaǵy eń jumbaq epizodtardyń biri retinde aitylady. Bul oqiǵalarda ǵylym, saiasat jáne keńestik qupiia júieniń kóleńkeli tustary qatar órilgen.
Tarihshylar bul ólimder kezdeisoqtyq pa, álde sol kezeńdegi saiasi ahýal men qupiia jobalardyń saldary ma degen suraqqa áli kúnge deiin naqty jaýap taba almai keledi. Kreml muraǵattary men mavzolei tarihy zertteýshiler úshin áli de tolyq ashylmaǵan qupiia kúiinde qalyp otyr.
