Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-ministri Oljas Bektenov Memleket basshysynyń «Taza Qazaqstan» bastamasyn júzege asyrý barysyna monitoring júrgizý jónindegi ortalyqtyń kezekti otyrysyn ótkizdi. Onda óńirlerde tiisti Tujyrymdamany júzege asyrý barysy, volonterlik qozǵalysty qoldaý jónindegi sharalar, sondai-aq ekologiialyq týrizmdi damytý jaiy qaraldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
«Barshańyzǵa málim, "Taza Qazaqstan" uǵymy jańa Konstitýtsiianyń negizgi qaǵidattarynyń birine ainaldy. Atap aitqanda, qorshaǵan ortany qorǵaý, halyqtyń ekologiialyq mádenietin qalyptastyrý jáne tabiǵatqa degen qamqorlyq qundylyqtary basym mindetter retinde aiqyndalyp otyr. Buǵan deiin bekitilgen "Taza Qazaqstan" tujyrymdamasynda ekologiialyq saiasatty júzege asyrýdyń negizgi býyny retinde jergilikti atqarýshy organdarǵa mańyzdy ról júktelgen», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldynyń aqparaty boiynsha megapoliste ekologiialyq aktsiialarǵa 146 myń adam qatysqan. 126 jerde 7 jalpyqalalyq senbilik ótkizilip, 18 myń tekshe metr qaldyq shyǵarylǵan. Biylǵy sáýir aiynan bastap qalada sanitarlyq kútimniń «Bir aýdan – qasbetten qasbetke deiin bir merdiger» atty jańa modeli engizildi. Bul tásil aýmaqty jinaý, qadaǵalaý sapasyn jáne turǵyndardyń ótinishterine jaýap berýdiń jedeldigin arttyrýǵa múmkindik beredi. Kógaldandyrý aiasynda 1,4 mln-nan astam jasyl jelek otyrǵyzyldy. Qalanyń sándik-gúldi bezendirilýi boiynsha jumystar júrgizilýde. Osy jyldan bastap gúlmen kógaldandyrý alańy eki esege, iaǵni 450 myń sharshy metrge ulǵaityldy. Sonymen qatar, biyl ekologiialyq tájiribeler men qaldyqtardy bólek jinaý mádenietin nasihattaityn alǵashqy mobildi ekotrak iske qosyldy. Ekotrak sporttyq jáne mádeni is-sharalarda belsendi qoldanylyp, qatysýshylar men qonaqtardy ekologiialyq bastamalarǵa tartýǵa yqpal etedi.
Almaty oblysynda ekologiialyq is-sharalarǵa 271 myńnan astam adam qatysyp, 98,1 myń aǵash otyrǵyzyldy, 6,4 myń tonna qaldyq jinaldy. Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵaziev «Barys» jáne «Kóshpendiler» ekoparkteriniń jobalaryn júzege asyrý barysy týraly baiandady. Qarasai aýdanynda qýaty 450 myń tonna bolatyn Kaz Waste Conversion qaldyqtardy suryptaý jáne qaita óńdeý zaýytynyń qurylysy jalǵasýda. Freedom Holding kompaniiasymen birlesip týristik infraqurylymdy abattandyrý jumystary júrgizilýde: Qonaev qalasynda uzyndyǵy 1 shaqyrym jaǵajai jańartyldy, kommýnaldyq jaǵajailarda da jumystar jalǵasýda, sondai-aq Kegen aýdanynyń «Kólsai kólderi» tabiǵi parkiniń, Raiymbek aýdanynyń «Tas Tóbe» jotasynyń, «Tuzkól» kóliniń jáne Qaskeleń ózeniniń boiyndaǵy aýmaqtardy abattandyrý boiynsha jobalar júzege asyrylýda.
Aqtóbe oblysynda 200 myń aǵash otyrǵyzyldy, 395 beinebaqylaý kamerasy ornatyldy, 1482 kóppáterli úide sýdy esepke alý qurylǵylary ornatyldy. Sonymen qatar, 26 shaqyrym velojol salyndy, TQQ qabyldaityn 300 fandomat jáne elektromobilderdi zariadtaýǵa arnalǵan 8 stansa ornatyldy. Aqtóbe oblysynyń ákimi Ashat Shaharov 2025 jyly demeýshiler esebinen 13 saiabaq pen gúlzar salynǵanyn, biyl taǵy 26 jobany júzege asyrý josparlanyp otyrǵanyn baiandady.
Qabyldanyp jatqan sharalardyń tiimdiligin aiqyndaý úshin Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi 5 negizgi kórsetkish aiasynda «Taza Qazaqstan» bastamasyn júzege asyrý boiynsha óńirlerdiń pilottyq reitingin jasady. Onda halyqty TQQ jinaý jáne áketý qyzmetimen qamtý deńgeii, qaldyqtardy qaita óńdeý jáne kádege jaratý úlesi, TQQ poligondarynyń úlesi, halyqty ekologiialyq aktsiialarmen qamtý úlesi jáne TazaQazBot júiesi arqyly túsken ótinimderdiń oryndalý deńgeii eskerilgen.
Premer-ministr Oljas Bektenov barlyq óńir ákimdikterine Prezident bastamasyn júzege asyrý tiimdiligin arttyryp, árbir baǵyt boiynsha kórsetkishterdi jaqsartý úshin tiisti sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
«Taza Qazaqstan» aiasyndaǵy ekovolonterlik jiynda volonterler qozǵalysyn qoldaý máseleleri qaraldy.
«Memleket basshysynyń bastamasy boiynsha Birikken Ulttar Uiymynyń Bas Assambleiasynda 2026 jyl Halyqaralyq volonterler jyly dep jariialandy. Jańa Konstitýtsiiada volonterler qozǵalysyn azamattyq qoǵamnyń mańyzdy quramdas bóligi retinde tani otyryp, memleketke eriktilerdi qoldaý mindeti júkteldi. Búginde volonterlik qozǵalys ekologiialyq máselelerdi sheshý men tabiǵi bailyqty saqtaýda myńdaǵan naǵyz janashyr azamattardy biriktire otyryp, “Taza Qazaqstan” bastamasynyń basty kúshine ainaldy. Bul jan-jaqty memlekettik qoldaýǵa muqtaj volonterlik qozǵalystyń joǵary áleýeti men tiimdiligin kórsetedi», — dep atap ótti Premer-ministr Oljas Bektenov.
Búginde elimizde 810 uiym men 3,5 myń bastamashyl top jumys isteidi, belsendi eriktiler sany 300 myń adamǵa jetti.
Premer-ministrdiń orynbasary – mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva árbir úshinshi qazaqstandyq osyndai bastamalarǵa qatysatynyn baiandady. Ekologiialyq volonterlik «Taza Qazaqstan» sheńberinde jyl saiyn shamamen 800 myń volonterdiń basyn qosady. Qozǵalysty odan ári damytý úshin 56 joba men 60 shaǵyn grant júzege asyrylyp jatqany atap ótildi. Tiisti tujyrymdamany qalyptastyrý, volonterdiń tsifrlyq pasportyn engizý, sondai-aq volonterlerdi yntalandyrý jáne áleýmettik qorǵaýdyń qosymsha sharalaryn qosa alǵanda, jańa tásilder pysyqtalýda.
Tarihi-mádeni murany saqtaýǵa erekshe kóńil bólinedi. Memleket basshysynyń bastamasy aiasynda ekinshi jyl qatarynan tarihi-mádeni nysandardy abattandyrý boiynsha «Mádeni murany birge saqtaiyq» aktsiiasy júzege asyrylýda. Elimizdiń barlyq óńirlerinde ár aimaqta 1 myńnan astam adamnyń qatysýymen eriktiler klýbtary quryldy. Eriktiler qoǵamdyq keńistikti qalpyna keltirýge qatysady, qoǵamda qorshaǵan ortaǵa jáne qalalyq infraqurylymǵa uqypty qaraý mádenietin qalyptastyrady.
Mádeniet jáne aqparat ministrligine Ǵylym jáne joǵary bilim, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrlikterimen birlese otyryp, eriktiler qozǵalysyn keshendi memlekettik qoldaý sharalaryn, onyń ishinde zańnamalyq deńgeide, qalyptastyrý tapsyryldy.
«Taza Qazaqstan»: Oljas Bektenov ekotýrizm men ekologiialyq infraqurylymdy damytýdy kúsheitýdi tapsyrdy
Ekologiialyq týrizmdi damytý sharalaryna erekshe nazar aýdaryldy. Qazaqstanda erekshe qorǵalatyn tabiǵi aýmaqtardyń jalpy aýdany 30,9 mln gektardy quraidy. Memlekettik ulttyq tabiǵi parkter aýmaǵynda 179 týristik marshrýt jáne 42 soqpaq jol bar. Kelýshiler sany 2023 jylǵy 2,4 mln-nan 2025 jyly 3,7 mln-ǵa deiin ósti.
Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Erlan Nysanbaev búgingi tańda ulttyq parkterde jalpy investitsiia kólemi 16 mlrd teńgege deiingi ekotýrizmdi damytý jobalary júzege asyrylyp jatqanyn baiandady. Jumystar Ile-Alataýy parkinde, sondai-aq «Altyn-Emel» men «Sharyn» parikteriniń aýmaqtarynda júrgizilýde. «Taza týrizm» baǵdarlamasy aiasynda saiabaqtarda aqparattyq bannerler, qoqystardy bólek jinaýǵa arnalǵan konteinerler, qaita óńdelgen plastikten jasalǵan ekolavkalar ornalastyrylady, kelýshiler biologiialyq ydyraityn pakettermen qamtamasyz etiledi.
Ulttyq saiabaqtarǵa barý protsesin tsifrlandyrý boiynsha qosymsha jumystar júrgizilýde. Barlyq ulttyq parkter banktik servister arqyly onlain tólem júiesine qosylǵan, sondai-aq parkterdiń saittarynda tólem jasaýǵa arnalǵan QR-kodtar ornalastyrylǵan. 5 ulttyq saiabaqta óz qarajaty esebinen 9 baqylaý-ótkizý pýnkti avtomattandyryldy. Bul týrister úshin saiabaqqa barýdy anaǵurlym yńǵaily etedi, al ulttyq parkterge kelýshiler men túsimderdi esepke alýdyń ashyqtyǵyn arttyrady.
Premer-ministr ekologiialyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý men infraqurylymdy jańǵyrtýdy qamtityn ekotýrizmdi júieli túrde damytý qajettigine nazar aýdardy. Qazirgi tańda ekotýrizm álemdik týristik indýstriianyń eń qarqyndy damyp kele jatqan baǵyttarynyń biri bolyp sanalady. Sarapshylardyń baǵalaýy boiynsha, 2034-shi jylǵa qarai álemdik ekologiialyq týrizm naryǵy $660 mlrd-tan asýy múmkin. Qazaqstan ekotýrizmdi damytý boiynsha joǵary áleýetke ie, biregei tabiǵi nysandar – Sharyn shatqaly, Kólsai kólderi, Altyn-Emel, Ile-Alataýy ulttyq parkteri jáne basqa da keremet kórikti jerler bar.
Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligine aýmaqtardyń lastanýyna jol bermeý sharalaryn kúsheitip, erekshe qorǵalatyn tabiǵi aýmaqtarda qaldyqtardy tiimdi basqarýdy uiymdastyrý tapsyryldy. Sondai-aq qorǵalatyn tabiǵi aýmaqtardaǵy týristik qyzmetten túsetin kiristerdi týristik infraqurylymdy damytýǵa, sonyń ishinde ekologiialyq soqpaq joldardy, demalý oryndaryn jáne ózge de nysandardy abattandyrýǵa baǵyttaý mindeti qoiyldy.
Premer-ministr ulttyq tabiǵi parkter aýmaǵynda qajetti infraqurylymdy damytý jumystarynyń baiaý qarqynyn synǵa aldy.
«Ekologiia ministri Ile-Alataýy, Altyn-Emel jáne Sharyn ulttyq parkterin abattandyrý boiynsha esep bergenimen, bul jumystar birneshe jyl buryn júrgizilgen. Sodan beri aitarlyqtai nátijeler baiqalmaidy. Nurlybek Mashbekulyna Ministrlikpen jáne óńir ákimderimen birlesip, tabiǵi parkterdi abattandyrý isine iri biznesti tartý máselesi boiynsha kelissózder ótkizýdi tapsyramyn. Biryńǵai dizain-kodty jáne tiisti jumys kestelerin bekitý qajet. Osy jyldyń maýsym aiynda ótetin Ortalyqtyń kelesi otyrysynda esep berińizder», – dep tapsyrdy Oljas Bektenov.
