پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 21-23 قىركٷيەك كٷندەرٸ نيۋ-يورك قالاسىنا جۇمىس ساپارىمەن باردى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اقش-تاعى ٸس-ساپارىندا نەگٸزگٸ اكتسەنت كورپوراتسييالارمەن كەلٸسسٶزدەرگە تٷستٸ.
بۇل جوبالار قازاقستان ٷشٸن ۇزاق مەرزٸمدە قانشالىق تيٸمدٸ بولماق? ٸرٸ كورپوراتسييالار قازاقستاندى ەلٸ دە "شيكٸزات پەن ارزان ەڭبەك كٶزٸ" رەتٸندە كٶرە مە, ەلدە بٸزدٸ تەڭ سەرٸكتەس دەپ قابىلدايتىن ۋاقىت جەتتٸ مە? Dalanews.kz وسى جەنە ٶزگە دە ساۋالدار تٶڭٸرەگٸندە ساراپشىلارمەن تٸلدەستٸ.
اقش ساپارى: توقاەۆ كٸمدەرمەن كەزدەستٸ, قانداي كەلٸسٸمدەر جاسالدى?
21 قىركٷيەك, نيۋ-يورك
21 قىركٷيەكتە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ نيۋ-يورككە جۇمىس ساپارى باستالدى. الدىمەن مەملەكەت باسشىسى Cameco كورپوراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تيم گيتتسەلدٸ قابىلدادى.
اقوردانىڭ مەلٸمەتٸنشە, جٷزدەسۋدە ۋران ٶندٸرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەرسپەكتيۆاسى تالقىلانعان. بۇل تەگٸن ەمەس. سەبەبٸ قازاقستان اەس قۇرىلىسىنا باسا نازار اۋدارىپ وتىر.
ودان سوڭ پرەزيدەنت Goldman Sachs Global Institute كومپانيياسىنىڭ جاھاندىق مەسەلەلەر بويىنشا پرەزيدەنتٸ دجارەد كوەنمەن كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تولىق تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋدى كٶزدەيتٸن قازاقستان جاساندى ينتەللەكت, قارجى ەكوجٷيەسٸن تسيفرلاندىرۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىققا قىزىعۋشىلىق تانىتادى.
سونىمەن قاتار, قاسىم-جومارت توقاەۆ Educational Testing Service (ETS) كومپانيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جەنە باس اتقارۋشى ديرەكتورى اميت سەۆاكتى قابىلدادى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستان بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە كومپانييانىڭ تەجٸريبەسٸن زەردەلەۋ مەن پايدالانۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتادى.
22 قىركٷيەك, نيۋ-يورك
ماڭىزدى كەزدەسۋلەر 22 قىركٷيەكتە جالعاستى. مەملەكەت باسشىسى PepsiCo قورى ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى ستيۆەن كيحونى قابىلدادى.
كەزدەسۋدە PepsiCo كومپانيياسىنىڭ قازاقستانداعى ينۆەستيتسييالىق جوباسىن جٷزەگە اسىرۋ بارىسى قاراستىرىلعان. ەيگٸلٸ برەند الماتى وبلىسىندا سنەكتەر شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسىنا كٸرٸستٸ. ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ – 368 ميلليون دوللار.
PepsiCo قورى ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى ستيۆەن كيحو: "كەلەسٸ جىلى قازاقستاندا سنەك شىعاراتىن ەڭ ٷلكەن زاۋىتتىڭ بٸرٸ اشىلادى", - دەدٸ كەزدەسۋدە.
سونىمەن قاتار, پرەزيدەنت Amazon كومپانيياسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ دەۆيد زاپولسكيدٸ قابىلدادى.
اقوردا مەلٸمەتٸنشە, تاراپتار تسيفرلاندىرۋ, بايلانىس جەنە جاساندى ينتەللەكت سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاي-جاپسارىن تالقىلاعان.
"بۇل - بٸزدٸڭ ورتالىق ازيياداعى العاشقى ٸرٸ جەنە ەڭ ماڭىزدى جوبامىز. مۇنى ماقتان تۇتامىز. "قازاقتەلەكوم" كومپانيياسىمەن بٸرگە تۇرعىنداردى جىلدامدىعى جوعارى جەنە ارزان ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەمٸز", - دەدٸ Amazon كومپانيياسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ دەۆيد زاپولسكي كەزدەسۋدە.
بۇدان بٶلەك مەملەكەت باسشىسى Cerberus Capital Management كومپانيياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى فرەنك برۋنونى قابىلدادى. پرەزيدەنت كومپانييانىڭ ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىن دامىتۋ اياسىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ نيەتٸن قۇپتاعان.
قاسىم-جومارت توقاەۆ Chevron كورپوراتسيياسىنىڭ باسشىسىمەن دە كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ.
كەزدەسۋدە كەلەشەكتە تەڭٸز كەنٸشٸنٸڭ اياسىن كەڭەيتۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸنە, قاراشىعاناقتا گاز ٶندٸرۋ مەن قايتا ٶڭدەۋ پەرسپەكتيۆاسىنا, سونداي-اق, ەلەمدٸك نارىققا كٶمٸرسۋتەگٸن تاسىمالداۋ ٸسٸن دامىتۋعا, سونىڭ ٸشٸندە ورتا دەلٸز ارقىلى جەتكٸزۋگە باسا مەن بەرٸلگەن.
مەملەكەت باسشىسى Meta كومپانيياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ يانن لەكۋندى دا قابىلدادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ Meta Platforms Inc كومپانيياسىمەن قازاقستاندا جي تەحنولوگييالارىن دامىتۋ بويىنشا بٸرلەسكەن اكسەلەراتسييالىق باعدارلامانى ٸسكە قوسۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸمگە قول قويىلۋىن قۇپتاپ, تەحنولوگييا الىبىمەن ٶزارا تيٸمدٸ سەرٸكتەستٸكتٸ ودان ەرٸ نىعايتۋعا دايىن ەكەنٸن راستادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ نيۋ-يورك قالاسىنا رەسمي ساپارى اياسىندا اقش ساۋدا مينيسترٸ گوۆارد لاتنيكتٸڭ قاتىسۋىمەن امەريكالىق Wabtec كومپانيياسىمەن جالپى سوماسى 4,2 ميلليارد دوللارعا جۋىق كەلٸسٸمگە قول قويۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. قۇجاتتا قازاقستاندا تەحنيكالىق تۇرعىدان جەتٸلدٸرٸلگەن 300 لوكوموتيۆ شىعارۋ جەنە وعان سەرۆيستٸك قىزمەت كٶرسەتۋ قاراستىرىلعان.
دونالد ترامپ مەملەكەت باسشىسىن وسى تاريحي كەلٸسٸممەن قۇتتىقتادى.
اقش ساپارى باسقا ساپارلاردان ٶزگەرەك پە? ساراپشى پٸكٸرٸ
بۇل ساپاردان Lay’s زاۋىتى سىندى جوبالاردان بٶلەك, يننوۆاتسييالار مەن جاڭا تەحنولوگييالارعا قاتىستى ناقتى قادامدار كٶرٸنٸپ تۇر ما? نەلٸكتەن قازاقستان كٶبٸنە ازىق-تٷلٸك پەن شيكٸزات جوبالارىنا عانا نازار اۋدارادى? قازاقستانعا جاڭا مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتى, تسيفرلىق تەحنولوگييالار, يننوۆاتسييالىق ينفراقۇرىلىم قاجەت ەمەس پە? اقش-پەن كەلٸسسٶزدەردە وسىنداي ستراتەگييالىق جوبالار نەگە بٸرٸنشٸ كەزەكتە تۇرمايدى?
بۇل ساۋالداردىڭ جاۋابىن ساياساتتانۋشى, قىتايدى زەرتتەۋشٸلەر قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى قازبەك مايگەلدينوۆتەن سۇراپ كٶردٸك.
"كەشە ٶتكەن كەزدەسۋدە پرەزيدەنت اقش كومپانييالارىن قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ەلەۋەتٸن ٸسكە اسىرۋعا قاتىسۋعا شاقىردى. سونىڭ ٸشٸندە PepsiCo كومپانيياسى ٶز تاراپىنان زاماناۋي ەكسپورتقا باعىتتالعان زاۋىتتاردى قۇرۋ جوسپارلارىن قولدادى. بۇل جەردە نەلٸكتەن تەك ازىق-تٷلٸك ٶڭدەۋ سالاسىنا كٶڭٸل بٶلٸپ وتىرمىز دەگەن مەسەلەگە كەلەتٸن بولساق, سوڭعى جىلدارى ەلٸ دە بولسا قازاقستاننىڭ جالپى ەكسپورتىنىڭ 80 پايىزىنان استامى تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ مەن مەتالدار بولىپ وتىر. بۇل ستاتيستيكادان كٶرٸپ وتىرعانىمىز بٸزدە ەلٸ دە بولسا ٶتكەن عاسىرداعى ساۋدا ٷلگٸسٸ ساقتالىپ وتىر. ياعني شيكٸزاتقا تەۋەلدٸلٸك. دەسەك تە پرەزيدەنتتٸڭ Cameco كورپوراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸمەن ۋران سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق كەلەشەگٸن تالقىلاعان بولاتىن. بۇل جەردە كەم دەگەندە بولاشاققا باعىتتالعان قادامدى كٶرٸپ وتىرمىز. ياعني اتوم ەنەرگەتيكاسىنداعى يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالاردى تارتۋ مەسەلەسٸ", - دەيدٸ ساراپشى.
ساياساتتانۋشىنىڭ سٶزٸنشە, قازاقستان قازٸر جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋعا باسىمدىق بەرٸپ وتىر.
"وسى سالا باعىتىندا اقش-پەن كەلٸسسٶزدەردە جارتىلاي ٶتكٸزگٸشتەر ٶندٸرٸسٸ, جاساندى ينتەللەكت زەرتتەۋ ورتالىقتارى, قازٸرگٸ ەلەمدٸك ترەند بولىپ جاتقان كۆانتتىق تەحنولوگييالار, بيوتەحنولوگييالار مەسەلەسٸ كٶتەرٸلمەگەنٸ كٶڭٸلگە قاياۋ سالادى. بۇعان دەيٸن جولداۋدا جوعارى تەحنولوگييالار سالاسىنا 1 ملرد دوللارعا دەيٸن ينۆەستيتسييالىق باعدارلاما جاساۋ جەنە تسيفرلىق اكتيۆتەر قورىن قۇرۋ تاپسىرىلعان بولاتىن. بۇل ٶتە دۇرىس باعىت بولعانىمەن, ٸسكە اسىرۋ مەحانيزمدەرٸندە وسى كەلٸسسٶزدەردٸ پايدالانىپ, امەريكالىق كومپانييالاردى شاقىرۋ كەرەك پە ەدٸ?!", - دەيدٸ قازبەك مايگەلدينوۆ.
اقش قازاقستانعا 5,2 ملرد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسييا سالعان.
"بٸراق, ٶكٸنٸشكە قاراي, ينۆەستيتسييانىڭ كٶپشٸلٸگٸ شيكٸزات سەكتورىنا باعىتتالعان. سوندىقتان قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندى ەلەمدٸك كومپانييالار تەڭ سەرٸكتەس رەتٸندە قابىلداۋ ٷشٸن بٸرنەشە باعىتتا باسىمدىقتى تالاپ ەتۋٸمٸز كەرەك: يننوۆاتسييالىق ينفراقۇرىلىم, عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىقتارى جەنە ينتەللەكتۋالدىق قورعاۋ جٷيەسٸ. ...ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ اقش-قا ساپارىندا بەلگٸلٸ سالالارعا باسىمدىق بەرٸلگەنٸمەن, ەلەمدٸك ەكونوميكالىق ترەندتەر كونتەكسٸندە ەلٸ دە بولسا دا جەتكٸلٸكسٸز بولىپ كٶرٸندٸ. ٶيتكەنٸ ححٸ عاسىردا دامىعان مەملەكەتتەر تەحنولوگييا مەن يننوۆاتسييا نەگٸزٸندە دامىپ جاتىر. سوندىقتان بٸزگە Lay’s زاۋىتىن سالۋ, ەرينە, قاجەت شىعار. دەگەنمەن كۆانتتىق كومپيۋتەرلەر, جاساندى ينتەللەكت ورتالىقتارىن سالۋ تۋرالى دا بٸزگە كٶبٸرەك ويلانۋ كەرەك", - دەپ تٷيٸندەدٸ ساياساتتانۋشى.
