ەڭ الدىمەن كٶكسۋ قانت زاۋىتىنا ات باسىن بۇرعان وبلىس ەكٸمٸ ا. باتالوۆ مۇنداعى جٷرٸپ جاتقان جاڭعىرتۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. زاۋىت ديرەكتورى التىنبەك اباتوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2015 جىلى زاۋىت ٸسكە قوسىلعالى بەرٸ كەزەڭ-كەزەڭمەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ. ٶتكەن جىلى زاۋىتقا 1,0 ملرد. تەڭگەگە مودەرنيزاتسييا جاسالسا, بيىلعى جىلى زاۋىتتىڭ ٸشكٸ جٶندەۋ ٸسٸنە 235 ادام تارتىلىپ, ولار بٷگٸندە جۇمىس اۋقىمىنىڭ 80%-ىن اياقتاعان. جوعارى تەحنولوگييالى قۇرال-جابدىقتاردى قولدانۋ نەتيجەسٸندە زاۋىت ەر توننا شيكٸزاتتىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن 13,3 %-كە دەيٸن جەتكٸزبەك. بۇل كٶرسەتكٸش ٶتكەن جىلى 10% بولاتىن.
سونىمەن قاتار بٷگٸنگٸ كٷنٸ زاۋىتتى تابيعي گازعا قوسۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. وسىعان دەيٸن مازۋت پايدالانىپ كەلگەن زاۋىتتىڭ جالپى شىعىنىن كٶگٸلدٸر وتىن ەندٸگٸ جەردە 20-25%-عا ازايتادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ٷنەمدەلگەن قارجى ەسەبٸنەن ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا, ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىن ٶسٸرۋگە, اينالىمداعى قارجىنى مولايتۋعا مٷمكٸندٸك بار.
زاۋىتتىڭ ٸشٸن ارالاعان وبلىس باسشىسى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى بارىسىندا قولدانىسقا جارايتىن بۇرىنعى قۇرال-جابدىقتاردى جٶندەۋ جەنە جاڭا قۇرىلعىلار مەن ستانوكتاردى ورناتۋ بارىسىنا كۋە بولدى.
مۇنان سوڭ ا. باتالوۆ «كاريموۆ» جك-نٸڭ 400 باسقا ارنالعان سٷت-تاۋارلى فەرماسىنا بارىپ, شارۋاشىلىق جۇمىسىمەن تانىستى. مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك نەگٸزٸندە قۇرىلعان فەرما بٷگٸندە سٷتتٸ باعىتتاعى ٸرٸ قارا ۇستاپ وتىر. فەرما باسشىسى ولجاس كاريموۆتىڭ بايانداۋىنشا, مۇنداعى سيىرلار گەرمانييادان ساتىپ الىنىپ, شارۋاشىلىقتا ولاردى ساۋاتىن 4 روبوتتاندىرىلعان جٷيە كەشەنٸ ورناتىلعان. بٷگٸنگٸ كٷنٸ تٶلدەگەن 309 سيىردان تەۋلٸگٸنە 10 مىڭ توننا سٷت ساۋىلادى. جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى 66 باس الۋ جوسپاردا بار.
ارالاۋ ساپارى «جامباي» جەنە «كەڭ دالا» شارۋا قوجالىقتارىنىڭ القاپتارىندا جالعاستى. يەلٸگٸندە 80,5 گا سۋارمالى جەرٸ بار «جامباي» شارۋاشىلىعى وسى ماۋسىمدا 10 گەكتارعا بيداي, 10 گەكتارعا قىزىلشا, 50 گەكتارىنا سويا جەنە باسقا دا جەرلەرٸنە كٶپ جىلدىق شٶپتەر ەگٸپتٸ. ەگٸننٸڭ بەرٸ دە بٸتٸك شىققان,قازٸر شٶپ شابۋ ناۋقانى جٷرٸپ جاتىر. شارۋاشىلىق جەتەكشٸسٸ سەرٸك ناۋرىزباەۆ مەملەكەت تاراپىنان تۇقىمعا, گەربيتسيدكە, تىڭايتقىشقا, سۋعا سۋبسيدييا بەرٸلٸپ, قولداۋدىڭ ارقاسىندا شارۋالاردىڭ جەرمەن جۇمىس ٸستەۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ٶسٸرۋمەن اينالىسۋعا دەگەن ىنتاسى ارتقانىن ايتا كەلە, قامقورلىق شارالارى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
ال «كەڭ دالا» قوجالىعىنىڭ باسشىسى قاليبەك الپىسباەۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, 160 گەكتاردا قانت قىزىلشاسى, 130 گەكتار جەردە سويا جايقالىپ ٶسٸپ تۇر. بۇدان ٶزگە جەمٸس-جيدەك پەن جٷگەرٸ دە ٶسٸرٸلەدٸ. 2015 جىلى وسى شارۋاشىلىق بازاسىندا «الان» سەرۆيستٸك-دايىنداۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, ليزينگٸگە قانت قىزىلشاسىن ٶسٸرۋگە ارنالعان 28 بٸرلٸك تەحنيكا 141 ملن. تەڭگەگە ساتىپ الىنعان ەدٸ. ٶتكەن جىلى وسى ورتالىق اۋدانداعى 10 شارۋاشىلىقتىڭ جالپى كٶلەمٸ 350 گەكتار جەرٸندەگٸ قانت قىزىلشاسىن كٷتٸپ-باپتاۋ مەن جيناۋ ناۋقانىنا قىزمەت كٶرسەتٸپ ٷلگەرگەن. وسى ماۋسىمدا دا 12 شارۋا قوجالىعى بۇل تەحنيكالاردىڭ يگٸلٸگٸن بٸرگە كٶرٸپ وتىر.
ٶتكەن جىلى كەڭدالالىقتار قىزىلشانىڭ ەر گەكتارىنان 600 تسەنتنەر ٶنٸم السا, بيىلعى جىلى بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 1000 تسەنتنەرگە جەتكٸزسەك دەگەن ويدا. ەر تەتتٸ تٷبٸردٸڭ قازٸردٸڭ ٶزٸندە 2 كەلٸدەن استام سالماق تارتۋى جوسپاردىڭ ورىندالاتىنىنا سەندٸرگەندەي.
ساپاردى قورىتىندىلاعان وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ كٶكسۋ اۋدانىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جۇمىستارىنا وڭ باعا بەردٸ.
– «ٶڭٸردٸ گازداندىرۋ تەك جەكە ٷيلەرگە عانا ەمەس, كەسٸپورىندارعا دا ٷلكەن سەپتٸگٸن تيگٸزٸپ وتىر. كٶكسۋ قانت زاۋىتى تابيعي گازعا كٶشۋ ارقىلى شىعىنىن 20-25%-عا تٶمەندەتۋگە قول جەتكٸزەدٸ. زاۋىتتىڭ ٸسكە قوسىلىپ, قايتا جاڭعىرتىلۋى وسى ٶڭٸردەگٸ قانت قىزىلشاسىن ٶسٸرۋشٸ شارۋاشىلىقتار ٷشٸن ٷلكەن سەرپٸلٸس تۋعىزدى. سۋبسيدييا بەرٸلٸپ جاتىر, زاماناۋي تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان سدو-لار قۇرىپ بەردٸك. بيىلعى جىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ ەر تونناسىنا قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەر 18 تەڭگەدەن الادى. وسىنىڭ بەرٸ قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەرگە ٷلكەن ستيمۋل. وعان قوسا وبلىستاعى يرريگاتسييالىق جٷيلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىنىڭ ەسەبٸنەن سۋارمالى جەرلەر اينالىمعا ەنگٸزٸلۋدە. ونىڭ يگٸلٸگٸن ٶزگە اۋداندارمەن بٸرگە كٶكسۋ اۋدانى دا كٶرٸپ وتىر. بٷگٸندە قانت قىزىلشاسى, سويا, جٷگەرٸ ٶسٸرۋدٸ دۇرىس ۇيىمداستىرۋ جاقسى نەتيجە بەرٸپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا كٷرٸش شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى دا باسىم باعىت رەتٸندە قاراستىرماقپىز. يراننان جاقسى تۇقىم جەتكٸزٸپ, كٷرٸش ٶسٸرۋگە ارنالعان سدو قۇرۋ جوسپارىمىزدا بار. ەلباسىنىڭ ٶندٸرٸس پەن اۋىل شارۋاشىلىعىن مودەرنيزاتسييالاۋ ارقىلى ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ تۋرالى تاپسىرماسىن نەگٸزگە الا وتىرىپ, وسى باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرۋٸمٸز كەرەك», – دەدٸ ا. باتالوۆ.
جالپى, كٶكسۋ اۋدانى بيىلعى جىلى 2 مىڭ گەكتار جەرگە قانت قىزىلشاسىن سەپسە, وسى داقىلدى ٶسٸرۋمەن كٶكسۋلىق 280 شارۋاشىلىق اينالىسىپ وتىر. اۋدان اۋماعىندا سەبٸلگەن مايلى داقىلدار كٶلەمٸ 12 مىڭ گەكتار بولسا, سونىڭ 11 700 گەكتارى سوياعا تيەسٸلٸ. ال دەندٸ داقىلدار 9 600 گەكتاردى قۇراپ وتىر.
بالجان قايراتقىزى,
الماتى وبلىسى.
