قازاقستاننىڭ كٶمٸر ٶندٸرۋ سالاسىندا كەيٸنگٸ ٷش جىلدا 37 ميلليارد تەڭگەدەن استام سوماعا زاڭبۇزۋشىلىق تٸركەلگەن. بۇل تۋرالى پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىنىڭ رەسمي ساۋالىنا جاۋاپ بەرە وتىرىپ مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قارجى مينيسترلٸگٸ بەكٸتٸلگەن تەرتٸپكە ساي كٶمٸر ٶندٸرۋشٸ نەدروپايدالانۋشىلارعا سالىقتىق باقىلاۋ جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. نەتيجەسٸندە ترانسفەرتتٸك باعا قالىپتاستىرۋ مەن سالىقتىق تەكسەرٸستەر اياسىندا بٸرقاتار زاڭبۇزۋشىلىق انىقتالىپ, زالال سوماسى 37 ملرد تەڭگەگە جۋىقتاعان.
“حالىقتىڭ جەنە كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سەكتوردىڭ كٶمٸرگە دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وتىن ساتۋ تاۋارلىق بيرجالار ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى. بۇل دەلدالداردىڭ بەيبەرەكەت قاتىسۋىنا توسقاۋىل قويىپ, كٶمٸردٸڭ قايتا ساتىلۋىن شەكتەيدٸ جەنە باعا مانيپۋلياتسيياسىن انىقتاۋ دەڭگەيٸن ارتتىرادى”, — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
ونىڭ سٶزٸنشە, 2024 جىلعى 30 جەلتوقساندا مەملەكەت باسشىسى "بيرجالىق ساۋدا جەنە كەسٸپكەرلٸك مەسەلەلەرٸ بويىنشا قر كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى" زاڭعا قول قويعان. بۇل قۇجات تاۋارلىق بيرجالار سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
ەندٸ باقىلاۋ سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ قاتارىنا تەك بيرجالاردىڭ ٶزٸ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كليرينگتٸك ۇيىمدار مەن بيرجالىق بروكەرلەر دە ەنەدٸ. ال مونوپوليياعا قارسى ورگان بيرجا قىزمەتٸن ۋاقىتشا توقتاتۋ نەمەسە ليتسەنزيياسىنان ايىرۋ قۇقىعىنا يە بولادى, ەگەر ولار زاڭ بۇزسا نەمەسە كٸرٸستەردٸ زاڭداستىرۋعا (اقشا جىلىستاتۋعا) جول بەرسە.
سونىمەن قاتار بەكتەنوۆ 2025 جىلعى ناۋرىزدا ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار بيرجالىق تاۋارلار تٸزٸمٸن بەكٸتكەنٸن, ال ٷكٸمەت 25 سەۋٸردە №273 قاۋلىمەن وسى تاۋارلارعا ساۋدا جٷرگٸزەتٸن بيرجالارعا قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگٸلەۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداعانىن اتاپ ٶتتٸ.
“ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸككە تٸكەلەي ىقپال ەتەتٸن بۇل رەسۋرستار تەك تيٸستٸ تالاپتارعا ساي تانىلعان بيرجالار ارقىلى ساۋدالانادى. بۇل باعىتتاعى كونكۋرستىق ٸرٸكتەۋ بارىسىندا بيرجالاردىڭ تەحنولوگييالىق دايىندىعى, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيٸ مەن اقپاراتتىق جٷيەنٸڭ مانيپۋلياتسييالارعا تٶزٸمدٸلٸگٸ باستى نازاردا بولادى”, — دەدٸ پرەمەر.
ول سونداي-اق كٶمٸردٸ تٸكەلەي حالىققا ساتۋدىڭ ٷلەسٸ 2023 جىلدىڭ ناۋرىزىندا 10%-دان 50%-عا دەيٸن ارتتىرىلعانىن ەسكە سالدى. بۇل كٶمٸردٸڭ حالىققا دەلدالسىز جەتۋٸنە ىقپال ەتكەن.
2023 جىلعى جەلتوقساندا متي ارنايى بۇيرىق شىعارىپ, كٶمٸردٸ ٶڭٸرلٸك نەگٸزدە ٶتكٸزۋ مەحانيزمٸن ەنگٸزگەن. ياعني, ەر ايماقتا كٶمٸردٸ تەك سول ٶڭٸردە تٸركەلگەن وپەراتورلار عانا ساتىپ الا الادى. بۇل تەسٸل كٶمٸر تاپشىلىعى مەن باعا كەلٸسٸمدەرٸن بولدىرماۋعا كٶمەكتەسٸپ, جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ تۇراقتى ٶتۋٸن قامتاماسىز ەتكەن.
سٶز سوڭىندا بەكتەنوۆ ٶڭٸرلٸك كٶمٸر وپەراتورلارىنىڭ مەرتەبەسٸن ناقتىلاۋ ارقىلى جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن ازايتۋعا كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىرعانىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, وپەراتور رەتٸندە تانىلۋ ٷشٸن تەمٸرجول تۇيىعى, تەحنيكالىق ينفراقۇرىلىم بولۋى شارت جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان ۇسىنعان اقپارات نەگٸزٸندە اككرەديتاتسييادان ٶتۋٸ تيٸس.
“جول كارتاسىندا بۇل تالاپتاردى ناقتىلاۋعا ارنالعان ٶزگەرٸستەر دە كٶزدەلٸپ وتىر”, — دەپ تٷيٸندەدٸ پرەمەر-مينيستر.
كٶمٸر نارىعىن اشىق ەرٸ ەدٸلەتتٸ ەتۋ جولىندا ٷكٸمەت كەشەندٸ شارالاردى قولعا العانىمەن, زاڭبۇزۋشىلىقتار ەلٸ دە جويىلعان جوق. بۇل سالاداعى رەفورما جالعاسۋدا.
