كاسپييدٸڭ تاعدىرى قاشان شەشٸلەدٸ
كاسپيي ماڭىنداعى بەس مەملەكەت تەڭٸزدٸ تەڭدەي بٶلٸپ الۋ مەسەلەسٸن 20 جىلدان بەرٸ شەشە الماي جٷر. ٶيتكەنٸ, تٷبٸ تۇنىپ تۇرعان تابيعي بايلىق – مۇناي, گاز, ال سۋىندا بەكٸرە جٷزگەن جەنە ەسكەري-تەڭٸز فلوتى مەن ەڭ تيٸمدٸ كٶلٸك ترانزيتٸن قازاقستان, رەسەي, ەزٸربايجان, يران مەن تٷركٸمەنستان بٸردەي پايدالانعىسى كەلەدٸ. ەسٸرەسە, بٸزدٸڭ ەل ٷشٸن كاسپيي بٸرٸنشٸ كەزەكتە شەكارالىق ايماق رەتٸندە ماڭىزدى. ەرٸ قازاقستانعا گەوگرافييالىق تۇرعىدان دا تەڭٸزدٸڭ كٶبٸرەك بٶلٸگٸ تيەسٸلٸ. مۇنىمەن تەڭٸزدٸ تەڭ بٶلگٸسٸ كەلەتٸن كٶرشٸلەردٸڭ كەلٸسكٸسٸ جوق.
ٶز كەزەگٸندە قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ ەرلان ىدىرىسوۆ:
– كاسپييدٸڭ قۇقىقتىق مەرتەبەسٸن تەزٸرەك بەكٸتٸپ, كونۆەنتسييانى قابىلداۋ قاجەت. قۇجات تەڭٸز ماڭىنداعى مەملەكەتتەردٸڭ ٶزارا قارىم-قاتىناسىن رەتتەيدٸ جەنە كاسپييدٸڭ اينالاسىنداعى ايماقتاردىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىنا كەپٸل بولادى. سوندىقتان كەلٸسٸمدٸ بارىنشا جەدەلدەتۋٸمٸز كەرەك, – دەدٸ.
ونىڭ ٷستٸنە, كاسپييدٸڭ گەوگرافييالىق ستاتۋسى ەلٸ انىقتالماي وتىر. ەگەر كاسپيي تەڭٸز دەپ مويىندالسا, ەركٸم ٶز تەرريتوريياسىنداعى مۇناي مەن گازدى پايدالانا بەرەدٸ. ال, كاسپيي كٶل دەپ تانىلسا, وندا قازبا بايلىق ەر ەلگە بٸردەي ٷلەستٸرٸلۋٸ تيٸس. ەڭ ٷلكەن مۇناي كەنٸشٸ قاشاعاننىڭ دا تاعدىرى دەل وسى شەشٸمگە بايلانىستى. سوندىقتان بٷگٸن قىزۋ پٸكٸرتالاس بولدى. مەسەلەن, ەزٸربايجاننىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ ەلمار مامەديياروۆ ايماقتاعى تۇراقتىلىق, قاۋٸپسٸزدٸكپەن قاتار ەر ەلدٸڭ ەگەمەندٸگٸن ەسكەرۋ قاجەت ەكەنٸن العا تارتۋدا. سونداي-اق, ول كاسپيي ماڭىنداعى بەس مەملەكەت بٸر-بٸرٸنٸڭ ٸشكٸ مەسەلەسٸنە ارالاسپاۋىن تالاپ ەتتٸ. يران جاعى بولسا, تەڭٸزدٸ تەك بەيبٸت جاعدايدا پايدالانۋعا, ەسكەري تەحنيكانى مٷلدەم قولدانباۋعا شاقىردى.
بيىل قازاق جەرٸندە ٶتەدٸ دەپ جوسپارلانعان «كاسپيي بەستٸگٸنٸڭ» بەسٸنشٸ سامميتٸ دە كەلەسٸ جىلعا قالىپ وتىر. وعان دەيٸن سىرتقى ٸستەر مينيسترلەرٸ تاعى جينالىپ, بٸرقاتار قۇجاتتاردى دايىنداماق. مەملەكەت باسشىلارى قاتىساتىن سامميتتە ناقتى ۇسىنىستار ايتىلۋى تيٸس جەنە كاسپييدٸ بٶلٸپ الۋ مەسەلەسٸنە نٷكتە قويىلادى. قۇجات قابىلدانسا, قازاقستاننىڭ تەڭٸز ايماعىنداعى شەكارا مەسەلەسٸ دە تٷبەگەيلٸ شەشٸلەدٸ دەگەن سٶز.
دەرەككٶزٸ: كتك تەلەارناسى
