Kaspi.kz اكتسييالارى NASDAQ بيرجاسىندا بٸردەن 16 پايىزعا قۇلدىرادى. وعان Culper Research كومپانيياسىنىڭ جاساعان زەرتتەۋٸ سەبەپ بولدى. وندا Kaspi كومپانيياسى امەريكالىق ينۆەستورلار مەن رەتتەۋشٸ ورگانداردى شاتىستىرىپ كەلگەن دەگەن ايىپ تاعىلعان. فينتەح-توپ بۇل زەرتتەۋ جۇمىسىنا قاتىستى رەسمي جاۋاپ بەرٸپ, جوققا شىعاردى. داۋدىڭ باسى نەدەن شىققانىن, نەلٸكتەن مۇنداي ايىپ تاعىلىپ وتىرعانىن Dalanews.kz تٸلشٸسٸ تولىعىراق تارقاتتى.
زەرتتەۋ جۇمىسىنداعى باستى مەسەلەلەر
Culper Research جاساعان كٶلەمدٸ زەرتتەۋدە Kaspi.kz كومپانيياسىنا قاتىستى نەگٸزگٸ قارجىلىق جەنە ساياسي قاۋٸپتەر تٸزٸلدٸ. ونىڭ ٸشٸندە رەسەيمەن اراداعى بايلانىسى قازاقستانعا قاۋٸپتٸ ەكەنٸن ايتادى. اتاپ ايتقاندا, زەرتتەۋدە بىلاي دەلٸنگەن: «مىسالى 2022 جىلدان بەرٸ رەسەيدەن باسىن الا قاشقان ميگرانتتار مەن سانكتسييانىڭ سەرگەلدەڭٸنە تٷسكەن تۇلعالارعا Kaspi كارتا رەسٸمدەۋ جەڭٸلدەگەن. تۋريزم كارتاسىن اشقان ادام سانى كٷرت كٶبەيٸپ, كومپانييانىڭ قارجىلىق كٶرسەتكٸشٸ ٶسكەن. 2021 جىلدىڭ سوڭىنان باستاپ قازاقستانداعى رەزيدەنت ەمەس تۇلعالاردىڭ دەپوزيتٸ 338%-عا ارتقان. كٸرٸس كٶزٸ رەتٸندە ٶتە جاقسى بولعانىمەن, ەكٸنشٸ رەتتٸك سانكتسييالارعا ۇشىراۋ قاۋپٸ بار. سەبەبٸ رەسەي ەكونوميكاسى ەلسٸرەپ جاتقاندىقتان, سانكتسييانى اينالىپ ٶتەتٸن جولدىڭ بەرٸ حالىقارالىق قاداعالاۋشىلاردىڭ جٸتٸ باقىلاۋىندا بولادى».
Kaspi رۋبلمەن وپەراتسييا جاساۋعا رۇقسات بەرە مە?
زەرتتەۋدە ايتىلعان كەلەسٸ مەسەلە — Raiffeisenbank ارقىلى اقشا جىلىستاتۋ. كومپانييا «رەسەيلٸك بانكتەر ارقىلى اۋدارىم جاسايدى» دەگەندٸ رەسمي تٷردە جوققا شىعاردى. بٸراق زەرتتەۋدە Raiffeisenbank بانك ارقىلى رۋبلمەن وپەراتسييالار جاسالعانى ايتىلادى. ال بۇل بانك بولسا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا رەسەيدە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان از بانكتٸڭ بٸرٸ. ەرٸ اقشانى جىلىستاتۋ ٸسٸ بويىنشا تەرگەۋدە تۇر. «وسى تۇرعىدان العاندا Kaspi كومپانيياسىنىڭ قارجى جٷيەسٸنە حالىقارالىق دەڭگەيدە ٷلكەن قاۋٸپ بار. ەگەر بايلانىس تولىعىمەن اشىلسا, Kaspi-دٸڭ حالىقارالىق قارجى نارىعىنداعى بەدەلٸ مەن بولاشاعىنا نۇقسان كەلەدٸ» دەلٸنگەن زەرتتەۋدە.
قايرات ساتىبالدىنىڭ Kaspi-گە قانداي قاتىسى بار?
Culper Research قايرات ساتىبالدىنىڭ Kaspi ارقىلى جٷزدەگەن ميلليون دوللاردى جىلىستاتقانىنا باسا نازار اۋدارعان. وسىلايشا كومپانييانىڭ قارجى جٷيەسٸندە قىلمىستىق ەرەكەتتەر بولعان دەپ توپشىلاعان. زەرتتەۋدە بىلاي دەيدٸ: «ساتىبالدىنىڭ ٸسٸ تەك Kaspi بانكٸنٸڭ قارجىلىق ەرەكەتتەرٸن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كومپانييا قۇرىلتايشىلارىنىڭ جەمقورلىققا قاتىسىن دا كٶرسەتەدٸ. بۇل جاعداي Kaspi-دٸڭ اكتسيونەرلەر تٸزٸمٸنە جەنە ولاردىڭ كومپانييامەن بايلانىسىنا قاتىستى كٶپ سۇراق تۋىنداتادى. ەگەر Kaspi-دٸڭ ٸشكٸ باقىلاۋى وسىعان دەيٸن ەلسٸز بولىپ كەلسە, ونىڭ بولاشاقتا قارجى جەنە قۇقىقتىق مەسەلەلەرگە تاپ بولاتىنى انىق».
رەسەيمەن تىعىز بايلانىستىڭ تاعى بٸر ۇشى
«Kaspi-دٸڭ رەسەيلٸك نارىققا شىعۋى بانكتٸك قىزمەتتەرمەن شەكتەلمەيدٸ. كومپانييانىڭ ەلەكتروندىق كوممەرتسييا پلاتفورماسى رەسەيلٸك كليەنتتەر مەن جەتكٸزۋشٸلەرگە بەلسەندٸ تٷردە قىزمەت كٶرسەتٸپ جاتىر» دەيدٸ Culper Research. زەرتتەۋدە بٸرنەشە رەسەيلٸك فورۋم مەن چاتتا Kaspi ارقىلى قالاي ساۋدا جاساۋعا بولاتىنى تۋرالى كەڭەستەر بەرٸلگەنٸ ايتىلادى. دەمەك, كٶرشٸ ەلدٸڭ نارىعىمەن تىعىز بايلانىس بار دەگەن سٶز دەيدٸ. «Kaspi رەسەيلٸك Smartix سيياقتى كومپانييالارمەن QR Pay جٷيەسٸن ەنگٸزەمٸز دەپ سەرٸكتەستٸك ورناتقان. الايدا بۇل سەرٸكتەستٸك رەسمي تٷردە جارييالانباعان جەنە اقش-تاعى ينۆەستورلار بۇل تۋرالى بٸلمەگەن. بۇل ەرەكەت كومپانييانىڭ رەسەيمەن بايلانىسىن جاسىرۋعا تىرىسىپ جاتقانىن ايقىن كٶرسەتەدٸ.
سونىمەن قاتار, Kaspi رەسەيلٸك Yandex.Taxi سيياقتى كومپانييالارمەن دە جۇمىس ٸستەپ, قازاقستان نارىعىنداعى ٷلەسٸن ساقتاپ كەلەدٸ. بۇل بايلانىستار Kaspi-دٸڭ رەسەيلٸك نارىقتاعى ىقپالى ٶتە جوعارى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ, بٸراق بۇل بايلانىستار ەشكەرە بولسا, كومپانييا ٷشٸن اۋىر سالدارلارعا ەكەلۋٸ مٷمكٸن» دەلٸنگەن زەرتتەۋدە.
سانكتسييا سالىنۋى مٷمكٸن بە?
Culper Research رەسەيمەن اراداعى بايلانىستىڭ كەسٸرٸنەن Kaspi ەكٸنشٸ رەتتٸك سانكتسييالارعا ۇشىراۋى مٷمكٸن دەيدٸ. «2024 جىلى فينتەح-توپ سانكتسييالانعان تۇلعالارمەن جۇمىسىن توقتاتۋعا مٷمكٸندٸگٸ بولا تۇرا توقتاتپادى. ەگەر وسى بايلانىستار اشىلا بەرسە, Kaspi-دٸڭ اقش-تاعى جەنە باسقا حالىقارالىق نارىقتارداعى ورنى ايتارلىقتاي ەلسٸرەيدٸ. سوندىقتان حالىقارالىق قارجى نارىعىنداعى ورنىن ساقتاعىسى كەلسە, كومپانييا ستراتەگييالىق قادامدار جاساۋى كەرەك» دەپ قورىتىندىلاعان.
Kaspi نە دەپ جاۋاپ بەردٸ?
Culper Research جوباسىنىڭ زەرتتەۋٸندەگٸ اقپاراتتاردى فيتنەت-كومپانييا جوققا شىعاردى. بۇل جوبانى @FINANCEkaz تەلەگرام-ارناسى بيرجاداعى شورت-پوزيتسييالاردان تابىس تابۋ ٷشٸن وسىلاي ٸستەيتٸندەردٸڭ ەرەكەتٸ دەپ وتىر. ال Kaspi بولسا, ەسەپتٸڭ شىندىققا جاناسپايتىنىن ايتتى: «بۇل شابۋىل Kaspٸ-دٸڭ Nasdaq بيرجاسىنا سەتتٸ شىققانىنا بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن. شورتيستەر اراسىندا بەدەلٸمٸزدٸڭ ارتقانى سٶزسٸز. بٸزدٸ تالاي جىلدان بەرٸ بٸلەتٸن ينۆەستورلار ابىرويىمىزدىڭ اسقاق ەكەنٸن جاقسى بٸلەدٸ».
Kaspi.kz باسشىسى ەرٸ نەگٸزٸن قالاۋشىلاردىڭ بٸرٸ ميحايل لومتادزە ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا بىلاي دەدٸ: "شورت-سەللەرلەرگە جىلدام تابىس تابۋعا جەردەمدەسۋ ٷشٸن جاسالعان ەدەتتەگٸ شابۋىل عانا. ەسەپتٸڭ دەرەكتەرٸ انىق ەمەس, نۆەستورلاردى ەكٸويلى قىلۋ ٷشٸن ەدەيٸ جاسالعان. لوندون قور بيرجاسىندا 2020 جىلدان بەرٸ بارمىز, جارييا كومپانييامىز. جاقىندا Nasdaq-قا شىقتىق. تالاپقا ساي, بارلىق اقپاراتتى ۋاقىتىلى جارييالاپ وتىرامىز. جاقىندا كەڭەيتٸلگەن زاڭدى تەكسەرٸستەن ٶتتٸك. ٶنٸمدەرٸمٸزگە, ەسەپتەر مەن باعدارلامالاردىڭ سەيكەس كەلەتٸنٸنە جەنە باقىلاۋ قۇرالدارىمىزعا سەنٸمدٸمٸز. ۇزاق ۋاقىتقا باعىتتالعان ستراتەگييامىزعا قاراي ەدەتتەگٸدەي باعىت الىپ كەلەمٸز" دەدٸ ول.
ەسكە سالا كەتسەك, بىلتىر «شورتيستەر» شابۋىلىنا Freedom Holding Corp. تا تاپ بولعان ەدٸ. Hindenburg Research كومپانييا ەسەبٸ جالعان جاسالدى دەپ ايىپتاعان. كەيٸننەن شەتەلدٸك تەۋەلسٸز فيرمالار تەكسەرٸس جاساپ, زەرتتەۋ جۇمىسىنداعى فاكتٸلەردٸڭ جالعان ەكەنٸن انىقتاعان.
