قازاقستاندا عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ نەتيجەلەرٸن كوممەرتسييالاندىرۋ ٷشٸن تٷرلٸ باعدارلامالار مەن قولداۋ مەحانيزمدەرٸ ٸسكە قوسىلدى. مىسالى, «عىلىم قورى» عىلىمي جوبالاردى كوممەرتسييالاندىرۋعا باعىتتالعان. بۇل قور عىلىمي جاڭالىقتاردى ٶندٸرٸستە قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جوبالارعا گرانتتار مەن نەسيەلەر بەرەدٸ. نەگٸزگٸ ماقسات – عالىمداردىڭ ٶنەرتابىستارىن ەكونوميكالىق اينالىمعا ەنگٸزۋ جەنە ەلدٸڭ يننوۆاتسييالىق ەلەۋەتٸن دامىتۋ.
قازاقستاننىڭ يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلامالارى عىلىم مەن بيزنەستٸ بايلانىستىرۋدا نەگٸزگٸ رٶل اتقارىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, قازاقستاننىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسى تەحنولوگييالىق يننوۆاتسييالارعا ينۆەستيتسييا سالۋ جەنە بيزنەسكە عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ نەتيجەلەرٸن پايدالانۋعا ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان. بۇل باعدارلامالار ارقىلى مەملەكەت كەسٸپورىندارعا عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ ٶندٸرٸسكە ەنگٸزۋ ٷشٸن قولداۋ كٶرسەتەدٸ.
سوڭعى ۋاقىتتارى ەلٸمٸزدە عىلىم مەن بيزنەس اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتاتىن ماڭىزدى ينستيتۋتتار پايدا بولدى. ەلٸمٸزدە تەحنولوگييالىق پاركتەر پايدا بولىپ يننوۆاتسييالىق ستارتاپتاردى جٷزەگە اسىرا باستادى. قازٸر ەلورداداعى Astana Hub حالىقارالىق IT-ستارتاپتار تەحنوپاركٸنٸڭ جۇمىسىن جوعارى باعالاۋعا بولادى. بۇل تەحنولوگييالىق پارك قازاقستانداعى عىلىمدى بيزنەسكە بايلانىستىرۋدىڭ گەنەراتورىنا اينالىپ وتىر. مۇندا عىلىمي جەنە تەحنولوگييالىق ستارتاپتار بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن بٸرلەسە جۇمىس ٸستەپ, ينۆەستيتسييالاردى تارتادى جەنە جاڭا تەحنولوگييالاردى دامىتادى.
– عىلىمي جوبالاردى كوممەرتسييالاندىرۋ – بۇل كٷردەلٸ, ەڭبەكقورلىقتى تالاپ ەتەتٸن جەنە كەيدە ۇزاق مەرزٸمدٸ پروتسەسس. بٸراق ونىڭ نەتيجەلەرٸ مەملەكەت ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە ەكەنٸن ەشقاشان ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. قازٸرگٸ ۋاقىتتا وتاندىق ەكونوميكانىڭ باسىم بٶلٸگٸ شيكٸزات ەكسپورتى ەسەبٸنەن قالىپتاسۋدا. ەگەر بۇل ٸسكە عىلىمي جۇمىستاردى ارالاستىراتىن بولساق, ەكونوميكامىز ەسەلەپ ٶسەرٸ سٶزسٸز. سوندىقتان بيلٸك ورىندارى دامۋ ينستيتۋتتارىمەن, عىلىمي ورتالىقتارمەن بٸرلەسٸپ كرەاتيۆتٸ يندۋسترييالاردى, ٸت مەن يننوۆاتسييا سالالارىن دامىتۋى قاجەت, – دەدٸ الماتى قالاسىنداعى كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ٶكٸلٸ نۇرسۇلتان شوقانوۆ.
جالپى ەلٸمٸزدە عىلىمدى كوممەرتسييالاۋ ٸسٸنە كەسٸپكەرلەر باسا كٶڭٸل بٶلە باستادى دەسەك بولادى. ٶيتكەنٸ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶتكەن جىلى عىلىم جەنە تەحنولوگييا جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كەڭەستٸڭ وتىرىسىندا ەكونوميكانىڭ ٶندٸرٸستٸك سەكتورلارىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بيزنەس پەن عىلىمي قاۋىمداستىق اراسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتكەن بولىتىن. ٶز كەزەگٸندە شاراعا قاتىسقان عىلىمي ورتا مەن كەسٸپكەرلەر پرەزيدەنتتٸڭ بۇل ويىن بٸردەن قولداعانى ەسٸمٸزدە.
– بٷگٸندە عىلىم مەن بيزنەس – يننوۆاتسييالىق ەلەۋەتتٸ دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ قۇرالى ەكەنٸن كەسٸپكەرلەر تولىقتاي تٷسٸنٸپ وتىر. سوندىقتان كەسٸپكەرلەر عالىمدارمەن بٸرلەسٸپ, ەل ەكونوميكاسىن كٶتەرۋدٸ كٶزدەيتٸن جوبالارعا ينۆەستيتسييا قۇيىپ, عىلىمدى كوممەرتسييالاۋ ٸسٸنە بٸرتٸندەپ ارالاسىپ جاتىر. ەكٸ تاراپ ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتى جٷزەگە اسىرىپ, كٷردەلٸ ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشٸپ, تابىسقا جەتٸپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرا الاتىندارىنا كٶزدەرٸ جەتٸپ وتىر, – دەپ «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر جاركەنوۆ Dalanews.kz سايتىنا ويىن ايتتى.
بٷگٸندە عىلىم مەن بيزنەس اراسىنداعى بايلانىستىڭ نىعايۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىرعان مەسەلەلەر دە جوق ەمەس. بٸرٸنشٸدەن, عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ بيزنەسكە قولجەتٸمسٸز بولىپ كەلەدٸ. ٶيتكەنٸ, زەرتتەۋلەردٸڭ كوممەرتسييالىق ەلەۋەتٸ تٶمەن نەمەسە ولاردى ٶندٸرٸسكە ەنگٸزۋ ۇزاق ۋاقىتتى قاجەت ەتەدٸ. ەكٸنشٸدەن, بيزنەستٸڭ عىلىمعا قىزىعۋشىلىعى جەتكٸلٸكسٸز, ٶيتكەنٸ عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ تابىسى ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان كەسٸپكەرلەر عىلىمعا قارجى قۇيىپ ونى ۇزاق ۋاقىت كٷتكٸسٸ كەلمەيدٸ.
سوندىقتان ەلٸمٸزدە وتاندىق عىلىمدى كوممەرتسييالاۋعا ىقىلاس تانىتقان كەسٸپكەرلەرگە مەملەكەت تاراپىنان تٷرلٸ جەڭٸلدٸكتەر قاراستىرا باستادى. قازٸر قازاقستاندا عىلىمي زەرتتەۋلەرگە ارنالعان سالىقتىق ىنتالاندىرۋلار مەن گرانتتىق قولداۋ جٷيەسٸ بار. ايتالىق, كەسٸپورىندار عىلىمي زەرتتەۋلەرگە ينۆەستيتسييا سالسا, بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەرگە يە بولادى. بۇل بيزنەسكە عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن اينالىسۋعا جەنە جاڭا تەحنولوگييالاردى ٶندٸرٸسكە ەنگٸزۋگە قىزىعۋشىلىق تۋدىرارى سٶزسٸز سوندىقتان كەسٸپكەرلەردٸڭ ىنتا-ىقىلاسىن وياتاتىن شارالاردى كٶبەيتە تٷسۋدٸڭ ماڭىزى زور. بۇل ٷشٸن مەملەكەتتٸك قولداۋ باعدارلامالارىن جەتٸلدٸرۋ, سالىقتىق ىنتالاندىرۋلاردى كٶبەيتۋ جەنە عىلىمي نەتيجەلەردٸڭ ٶندٸرٸسكە تەزٸرەك ەنگٸزٸلۋٸنە جاعداي جاساۋ ارقىلى قول جەتكٸزۋگە بولادى
