قازاقستاننىڭ سوت جٷيەسٸ بارلىق ينستانتسييادا «ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسى» رقب باسشىسى سۆەتلانا رومانوۆسكايانى قولدادى, ول بۇرىن بٸرنەشە سوت ٸسٸندە ٶزٸنٸڭ ابىرويى مەن قادٸر-قاسيەتٸن قورعاپ شىققان بولاتىن, ال جالا جابۋ تۋرالى ٸس بويىنشا سوڭعى ينستانتسييا قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتى بولدى.
2024 جىلعى 9 شٸلدەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى بۇل اتىشۋلى ٸستٸڭ نٷكتەسٸن قويىپ, الماتى قالاسى المالى اۋدانىنىڭ №2 اۋداندىق سوتىنىڭ 2023 جىلعى 7 تامىزداعى شەشٸمٸن جەنە الماتى قالالىق سوتىنىڭ ازاماتتىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ سوت القاسىنىڭ 2023 جىلعى 12 قازانداعى قاۋلىسىن قايتا قاراۋ تۋرالى ٶتٸنٸشحات بەرۋ تۋرالى ٶتٸنٸشٸنەن باس تارتتى. بۇل شەشٸمدەر كٷشٸندە قالدى, اتاپ ايتقاندا, تەمەكٸگە قارسى بەلگٸلٸ بەلسەندٸ جاميليا سادىقوۆانىڭ سۆەتلانا رومانوۆسكايانىڭ سٶزدەرٸن جالا دەپ تانۋ تۋرالى تالابىن قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتتى.
سوت پروتسەسٸندەگٸ جەڭٸستٸ سۆەتلانا رومانوۆسكايا تالاپكەردٸڭ ەلسٸز ۇستانىمىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق باستاپقىدا ەڭ دۇرىس جەنە سەتتٸ ستراتەگييانى تاڭداعان ادۆوكاتى ميرفايك ەليەۆتٸڭ كەسٸبي ەرەكەتتەرٸنٸڭ ارقاسىندا بولدى تٷسٸندٸرەدٸ, بۇل ليگاعا نەگٸزسٸز ايىپتاۋلاردان قورعانىپ قانا قويماي, پروتسەستٸ بەلگٸلٸ بٸر ماعىنادا ٷلگٸلٸ ەتٸپ, جاميليا سادىقوۆانىڭ ەلەمگە دەگەن ٶزٸندٸك كٶزقاراسىن كەڭ اۋديتوريياعا كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
جالا جابۋ تۋرالى تالاپ-ارىزدى سادىقوۆا سۆەتلانا رومانوۆسكايانىڭ ٷكٸمەتكە جولداعان ٶتٸنٸشٸنەن كەيٸن بەرگەن – بۇل قۇجاتتا سۆەتلانا يۋرەۆنا تەك ۆەيپتەر مەن تەمەكٸ شەگۋدٸڭ بالاما ٶنٸمدەرٸنە عانا ەمەس, دەستٷرلٸ تەمەكٸلەرگە دە تىيىم سالۋ تۋرالى تالقىلاۋعا قاناعاتتانباعانىن بٸلدٸردٸ. سۇراۋ سالۋ تۇتىنۋشىلاردىڭ مٷددەسٸ ٷشٸن جاسالىپ, ليگاعا كەلٸپ تٷسكەن كٶپتەگەن ٶتٸنٸشكە نەگٸزدەلگەن.
«مەن سوت تالاپ-ارىزىن العان كەزدە قاتتى تاڭعالدىم. ماعان بۇل جٷگٸنگەن
ەرەكەتتەرٸم ارقىلى سادىقوۆاعا جالا جاپتى دەپ كٸنە تاقتى. بٸراق مەن ٶز پٸكٸرٸمدٸ جەنە قازاقستان تۇتىنۋشىلارىنىڭ ٶتٸنٸشتەرٸنە نەگٸزدەلگەن ۇستانىمىمدى بٸلدٸرٸپ, قورعاندىم. سادىقوۆا مەنٸ بٸرنەشە رەت ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ جازبالارىندا جەنە باق-قا بەرگەن سۇحباتتارىندا ايىپتاي تٷستٸ. سونىمەن قاتار ول ويىنا كەلگەنٸن ايتىپ, ادامدار تۋرالى قالاعانىن ايتۋدان ارلانبادى. ونىڭ بارلىق جازباسى قارسى تالاپ ارىز بەرۋگە نەگٸزٸ بولا الاتىن ەدٸ, بٸراق مەن ونىمەن داۋلاسىپ ۋاقىت ٶتكٸزۋدەن گٶرٸ قوعام ٷشٸن پايدالى جۇمىسقا نازار اۋدارۋ دۇرىس دەپ ويلايمىن. بٸراق ودان تالاپ ارىز العان كەزدە, مەن دە سولاي جاۋاپ بەرٸپ, ٶز ۇستانىمىمدى ناقتى تٷسٸندٸردٸم», - دەدٸ سۆەتلانا رومانوۆسكايا.
ليگا پرەزيدەنتٸ سونىمەن قاتار بۇرىن بالاما تەمەكٸ شەگۋ تەسٸلدەرٸن تالقىلاۋ كەزٸندە ۇيىم ٶكٸلدەرٸن جاي عانا ٶشٸرٸپ تاستاپ, ولاردىڭ دەلەلدەرٸن تىڭداماي, تالقىلاۋدا سادىقوۆانى عانا قالدىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. ليگا ٶكٸلدەرٸ بۇعان نارازى بولىپ, قايتا قوسىلۋعا تىرىسقان, ٶيتكەنٸ ۇيىمنىڭ ۇستانىمى قاراپايىم: تىيىم سالماۋ, كەرٸسٸنشە, رەتتەۋ.
ليگا ٶكٸلٸ پرەمەر-مينيستر كەڭسەسٸنە جٸبەرٸلگەن جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە باعىتتالعان حات جاميليا سادىقوۆانىڭ قولىنا قالاي تٷسكەنٸ تٷسٸنٸكسٸز ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
«مەنٸڭ ويىمشا, ول بۇرىنعى مينيستر كەزٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸندە قانداي دا بٸر ارتىقشىلىقتارعا جەنە ەرەكشە قارىم-قاتىناسقا يە بولعان شىعار. مەن اقمارال ەلنازاروۆانىڭ بۇل ۆەدومستۆوعا كەلۋٸمەن دەنٸ ساۋ تەندەنتسييا پايدا بولعانىن كٶرٸپ تۇرعانىما قۋانىشتىمىن. تۇتىنۋشىلار ليگاسى كونسترۋكتيۆ ديالوگ قۇرا الدى – بٸزدٸڭ ۇسىنىستار كٶپتەگەن اسپەكتٸدە ەسكەرٸلدٸ, ٶيتكەنٸ ولار كەسٸبي ساراپتاماعا نەگٸزدەلگەن جەنە ەلدەگٸ ٶمٸر ساپاسىن ناقتى جاقسارتادى. مينيسترلٸكتەگٸلەر تەك كەرٸ بايلانىس ورناتۋ ارقىلى حالىقتى ەڭ كٶپ تولعاندىراتىن مەسەلەنٸ تٷسٸنۋگە بولاتىنىن بٸلەدٸ. ەڭ جاقسى كەرٸ بايلانىستى ادامدارمەن تٸكەلەي جۇمىس ٸستەيتٸن ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار جەتكٸزە الادى», - دەدٸ سۆەتلانا رومانوۆسكايا.
جاميليا جەڭٸسقىزىنىڭ سوتتاعى جەڭٸلٸسٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتاعى ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەرمەن تۇسپا-تۇس كەلدٸ. ەندٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ زور تەجٸريبەسٸ مەن كەسٸبي بەدەلٸ بار ٷەۇ-نىڭ شىنىمەن دە كونسترۋكتيۆ ۇسىنىستارىن تىڭداۋعا دايىن, ال سادىقوۆا حانىمنىڭ ەموتسيياعا بەرٸلگەن ايقايى مەن مەلٸمدەمەلەرٸنە جاۋاپ بەرمەيدٸ.
ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسى (ۇتل) قازاقستاندا تۇتىنۋشىلارعا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن قۇرۋ باعىتىندا بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەيدٸ, وعان مەكتەپتەر, ليتسەيلەر, كوللەدجدەر جەنە جوعارى وقۋ ورىندارى كٸرەدٸ. كٶپتەگەن جاس تاۋارلار مەن قىزمەتتەر نارىعىندا جاقسى باعدارلانعانىمەن, جالپى تۇتىنۋشىلاردىڭ ساۋاتى جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە جوعارى ەمەس. 1997 جىلدان باستاپ ۇتل تۇتىنۋشىلارعا ارنالعان ارنايى كۋرستى جەنە ەدٸستەمەلٸك قۇرالداردى جەكە جوعارى وقۋ ورىندارىنا ەنگٸزدٸ. باعدارلاماعا قاتىساتىن ستۋدەنتتەر تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدا زاڭگەرلٸك, ماركەتينگ جەنە بۋحگالتەرلٸك ەسەپ بويىنشا تەجٸريبەلٸك داعدىلار الادى.
ۇتل-دىڭ مۇعالٸمدەرگە ارنالعان وقۋ ورتالىعى 2001 جىلدان باستاپ شامامەن مىڭ پەداگوگتى وقىتىپ, سەمينارلار ٶتكٸزەدٸ. قازاقستانداعى مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا تۇتىنۋشىلارعا بٸلٸم بەرۋ مٸندەتتٸ پەنگە اينالا قويماعانىمەن, ۆارياتيۆ پەن رەتٸندە قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلدٸڭ 11 جوعارى وقۋ ورنىندا وقىتىلادى. ۇتل وقۋ ماتەريالدارىن, سونىڭ ٸشٸندە جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان وقۋلىقتى جەنە مۇعالٸمدەرگە ارنالعان ەدٸستەمەلٸك قۇرال ەزٸرلەدٸ.
ۇتل ەلدەگٸ بارلىق جوعارى وقۋ ورنىندا ٶز ٶكٸلدٸكتەرٸن قۇرۋعا ۇمتىلادى, بۇل ستۋدەنتتەردٸڭ قۇقىقتىق ساناسىن ارتتىرۋعا جەنە بەلسەندٸ ازاماتتىق ۇستانىمىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدٸ. ۇتل قىزمەتكەرلەرٸ مەن بەلسەندٸلەرٸ حالىقارالىق بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا قاتىسادى, مىسالى: «قوعامدىق باقىلاۋ», «زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ», «كەڭەس بەرۋ قىزمەتتەرٸن كٶرسەتۋ», «مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن سوتتاردا تۇتىنۋشىلاردىڭ مٷددەلەرٸن قورعاۋ», سونداي-اق «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى تۋرالى حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ», وسىلايشا ەلەمدٸك وزىق تەجٸريبەنٸ سٸڭٸرەدٸ.
ساۋاتتى تۇتىنۋشى تەك اقپاراتتى بٸلٸپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار وتباسىلىق بيۋدجەتتٸ ٷنەمدەپ, ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋعا قابٸلەتتٸ. ەۋروپادا جاستاردىڭ تۇتىنۋشىلىق قوزعالىستارى حح عاسىردىڭ باسىندا-اق بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەپ, باعالاردى تٶمەندەتۋگە جەنە تەڭ قۇقىقتاردى ساقتاۋعا قول جەتكٸزگەن.
ۇتل جانىندا تۇتىنۋشىلار اكادەميياسى سەتتٸ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. اكادەميياپراكتيكالىق قۇقىقتىق كٶمەك كٶرسەتەدٸ جەنە تۇتىنۋشىلار مەن كەسٸپكەرلەر اراسىنداعى قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ۇسىنىستار ەزٸرلەيدٸ.
«ەربٸر ادام ۇتل قازاقستانعا مٷشە بولىپ, قازاقستان حالقىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ٶز ٷلەسٸن قوسا الادى! ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسىنىڭ 100 000 مٷشەسٸ مەن 29 000 ەرٸكتٸسٸنە قوسىلىڭىزدار. بٸرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 20 ميلليون تۇتىنۋشىسىنىڭ مٷددەلەرٸن قورعايىق!», - دەپ اتاپ ٶتتٸ سۆەتلانا رومانوۆسكايا.
سونىمەن قاتار, سۆەتلانا يۋرەۆنا بٸر جارىم جىلدان استام ۋاقىت بويى مەجٸلٸس قوعامدىق پالاتاسىنىڭ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى جەنە وسى ينستيتۋت ارقىلى قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلاردىڭ مٷددەلەرٸن ودان دا تيٸمدٸرەك قورعاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
