جەتٸسۋ وبلىسى تەكەلٸ قالاسىندا كٶپتەن بەرٸ كٶتەرٸلگەن سۋ, گاز, جول مەسەلەسٸ شەشٸلدٸ. بٷگٸن جۇمىس ساپارى اياسىندا وبلىس ەكٸمٸ بەيبٸت يساباەۆ وسى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسىن تەكسەردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz جەتٸسۋ وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
تەكەلٸ قالاسىندا اۋىز سۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جوباسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. قالانى گازداندىرۋ جۇمىستارى سوڭعى كەزەڭگە جەتٸپ, جول جٶندەۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتٸ.
– تەكەلٸ قالاسىندا كٶپ جىلدان بەرٸ شەشٸمٸن تاپپاي كەلە جاتقان بٸرقاتار مەسەلە بولدى. بۇل گاز, سۋ جەنە جول. بٷگٸندە گازداندىرۋ جۇمىستارى سوڭعى ساتىسىنا جەتتٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 1000-نان استام ابونەنت گازعا قول جەتكٸزدٸ. اعىمداعى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىنىڭ سوڭىنا دەيٸن بارلىق 4 مىڭنان استام تۇرعىنعا كٶگٸلدٸر وتىن قولجەتٸمدٸ بولادى. ال اۋىزسۋعا كەلەتٸن بولساق, جوبانىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸندەگٸ بارلىق جۇمىس اياقتالدى. سٷزۋ ستانساسىنىڭ جابدىقتارى جٶندەلٸپ, اۋىستىرىلىپ, ەكٸ سۋ قويماسى سالىندى. ۇڭعىمالاردان 16,5 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلٸسٸ ورناتىلدى. مامىر-ماۋسىم ايلارىندا سۋدىڭ ساپاسىن تاعى تەكسەرەمٸز. جۇمىستىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸندە ٸشكٸ سۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸن اۋىستىرىلادى. وعان 400 ملن. تەڭگە بٶلٸندٸ. جوبا جوسپار بويىنشا جٷزەگە اسىرىلۋدا. سۋ جەنە گاز جەلٸلەرٸ اياقتالعاننان كەيٸن جول جٶندەۋ جۇمىستارىن باستايمىز. قازٸر ولار قازاقستانداعى ەڭ ۇزىن كٶشە سانالاتىن د. قوناەۆ اتىنداعى كٶشەنٸ كٷردەلٸ جەنە ورتاشا جٶندەۋ جۇمىستارىن باستادى. ونى كٷزدە اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وسىلايشا, از جىلدىڭ ٸشٸندە تەكەلٸ قالاسىنىڭ اسا ماڭىزدى دەگەن ٷش مەسەلەسٸ شەشٸلدٸ, – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ ب.يساباەۆ.
حالىقتى گازمەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەڭ ماڭىزدىسى – گازعا قوسىلۋ قۇنى. وبلىستىق ەنەرگەتيكا جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدوس بەكەتاەۆ اتاپ ٶتكەندەي, تەكەلٸ قالاسىندا جوبا بويىنشا ورتالىق قۇبىردان تۇرعىن ٷيدٸڭ شەكاراسىنا دەيٸن (22 مەترگە دەيٸن) تٶسەۋ جۇمىستارى بيۋدجەت ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلۋدە. وسىلايشا, گاز قازاندىعى مەن كەرەك-جاراقتارىن ەسەپكە الماي, جەكە ٷيدٸ گازعا قوسۋ قۇنى 110-120 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى. ال پەتەردٸ قوسۋ قۇنى 64-75 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. گاز قازاندىقتارىن ساتىپ الۋ ٷشٸن دە 10 ايعا پايىزسىز بٶلٸپ تٶلەۋ مٷمكٸندٸگٸ بار.
د. قوناەۆ كٶشەسٸندەگٸ جولدى جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىن تەكسەرگەن بەيبٸت يساباەۆ تەكەلٸ قالاسى اۋماعىنداعى ۇزىندىعى 3,6 شاقىرىمنان اساتىن «بەيبٸشە» ماگيسترالدى كانالىنىڭ جٶندەۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. كانال تەكەلٸ قالاسىنداعى سۋارمالى جەرلەردٸ قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, ەسكەلدٸ اۋدانىن دا سۋارمالى سۋمەن قامتىماق. جىل سوڭىنا دەيٸن تەكەلٸ قالاسىنداعى كانالدىڭ جٶندەۋ جۇمىستارى اياقتالسا, كەلەر جىلى ەسكەلدٸ اۋدانىندا دا دەل وسىنداي جۇمىس باستاۋ الماق. بۇل 272 گەكتار جەردٸڭ سۋارۋ ساپاسىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وبلىس ەكٸمٸنٸڭ جۇمىس ساپارىندا تەكەلٸ قالاسىنىڭ تۇرعىندارىن قولجەتٸمدٸ باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ دە نازاردان تىس قالعان جوق. اتاپ ايتقاندا, وبلىس ەكٸمٸ 60 پەتەرلٸك تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇرىلىس بارىسىمەن تانىستى. ونىڭ قۇرىلىسى بويىنشا جۇمىستار اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا باستالعان. جوبا جىل سوڭىنا دەيٸن اياقتالادى دەپ جوسپارلانۋدا. ۋچاسكە مەڭگەرۋشٸسٸ سەرٸك ەبدٸراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ نٶلدٸك تسيكلٸ اياقتالعان. قازٸر ۋچاسكەگە 45 ادام جۇمىلدىرىلىپ, بارلىق جۇمىس كەستەگە سەيكەس جٷرٸپ جاتىر.
تاعى دا بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە – قالانى جىلۋمەن قامتۋ. وسىعان وراي, جالپى بەلگٸلەنگەن ەلەكتر قۋاتى 53 مۆت جەنە جىلۋ قۋاتى 48 گكال/ساع. گاز تۋربينالىق ستانساسىنىڭ قۇرىلىسىن قامتيتىن تەكەلٸ ەنەرگەتيكالىق كەشەنٸن جاڭعىرتۋ جەنە كەڭەيتۋ جوباسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. جوبا 3 كەزەڭدە جٷزەگە اسىرىلادى.
– جوبا بويىنشا 3 گاز تۋربينالىق قوندىرعى, 3 قالدىق جىلۋ قازاندىعىن جەنە گەنەراتورى بار بۋ تۋربيناسىن ورنالاستىرىلادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا مامىر ايىندا اياقتالاتىن I كەزەڭ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. جالپى جوبا 2026 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا تولىق اياقتالادى. ونى جٷزەگە اسىرۋ تەكەلٸ قالاسىنىڭ جىلۋ ەنەرگيياسى مەن قوسىمشا ەلەكتر قۋاتىنىڭ مول قورىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ «تەكەلٸ ەنەرگەتيكالىق كەشەنٸ» جشس باسشىسى ارمان وتارباەۆ.
بەيبٸت يساباەۆ جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا ورتالىق ساياباقتى ارالاۋ ارقىلى قالاداعى اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىمەن تانىستى. اتاپ ٶتكەندەي, بيىل تەكەلٸدە بارلىعى 8 مىڭ جاس اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانۋدا. ونىڭ 2500-ٸ جىل باسىنان بەرٸ ەگٸلگەن. سونداي-اق, كٶكتەمنٸڭ باسىنان باستاپ «تازا قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا 3 مىڭ توننادان استام قوقىس شىعارىلعان.
