Jetisý oblysy Tekeli qalasynda kópten beri kóterilgen sý, gaz, jol máselesi sheshildi. Búgin jumys sapary aiasynda oblys ákimi Beibit Isabaev osy áleýmettik mańyzy bar infraqurylymdyq jobalardyń júzege asyrylý barysyn tekserdi, - dep habarlaidy Dalanews.kz Jetisý oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Tekeli qalasynda aýyz sýdyń sapasyn arttyrý jobasy júzege asyrylýda. Qalany gazdandyrý jumystary sońǵy kezeńge jetip, jol jóndeý jumystary bastalyp ketti.
– Tekeli qalasynda kóp jyldan beri sheshimin tappai kele jatqan birqatar másele boldy. Bul gaz, sý jáne jol. Búginde gazdandyrý jumystary sońǵy satysyna jetti. Qazirdiń ózinde 1000-nan astam abonent gazǵa qol jetkizdi. Aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna deiin barlyq 4 myńnan astam turǵynǵa kógildir otyn qoljetimdi bolady. Al aýyzsýǵa keletin bolsaq, jobanyń birinshi kezeńindegi barlyq jumys aiaqtaldy. Súzý stansasynyń jabdyqtary jóndelip, aýystyrylyp, eki sý qoimasy salyndy. Uńǵymalardan 16,5 shaqyrym sý qubyry jelisi ornatyldy. Mamyr-maýsym ailarynda sýdyń sapasyn taǵy tekseremiz. Jumystyń ekinshi kezeńinde ishki sýmen jabdyqtaý jelilerin aýystyrylady. Oǵan 400 mln. teńge bólindi. Joba jospar boiynsha júzege asyrylýda. Sý jáne gaz jelileri aiaqtalǵannan keiin jol jóndeý jumystaryn bastaimyz. Qazir olar Qazaqstandaǵy eń uzyn kóshe sanalatyn D. Qonaev atyndaǵy kósheni kúrdeli jáne ortasha jóndeý jumystaryn bastady. Ony kúzde aiaqtaýdy josparlap otyrmyz. Osylaisha, az jyldyń ishinde Tekeli qalasynyń asa mańyzdy degen úsh máselesi sheshildi, – dedi oblys ákimi B.Isabaev.
Halyqty gazmen qamtamasyz etý úshin eń mańyzdysy – gazǵa qosylý quny. Oblystyq energetika jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Aidos Beketaev atap ótkendei, Tekeli qalasynda joba boiynsha ortalyq qubyrdan turǵyn úidiń shekarasyna deiin (22 metrge deiin) tóseý jumystary biýdjet esebinen júrgizilýde. Osylaisha, gaz qazandyǵy men kerek-jaraqtaryn esepke almai, jeke úidi gazǵa qosý quny 110-120 myń teńgeni quraidy. Al páterdi qosý quny 64-75 myń teńge aralyǵynda. Gaz qazandyqtaryn satyp alý úshin de 10 aiǵa paiyzsyz bólip tóleý múmkindigi bar.
D. Qonaev kóshesindegi joldy jóndeý jumystarynyń barysyn teksergen Beibit Isabaev Tekeli qalasy aýmaǵyndaǵy uzyndyǵy 3,6 shaqyrymnan asatyn «Báibishe» magistraldy kanalynyń jóndeý jumystarymen tanysty. Kanal Tekeli qalasyndaǵy sýarmaly jerlerdi qamtamasyz etip qana qoimai, Eskeldi aýdanyn da sýarmaly sýmen qamtymaq. Jyl sońyna deiin Tekeli qalasyndaǵy kanaldyń jóndeý jumystary aiaqtalsa, keler jyly Eskeldi aýdanynda da dál osyndai jumys bastaý almaq. Bul 272 gektar jerdiń sýarý sapasyn aitarlyqtai jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Oblys ákiminiń jumys saparynda Tekeli qalasynyń turǵyndaryn qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etý máselesi de nazardan tys qalǵan joq. Atap aitqanda, oblys ákimi 60 páterlik turǵyn úidiń qurylys barysymen tanysty. Onyń qurylysy boiynsha jumystar aǵymdaǵy jyldyń qańtar aiynda bastalǵan. Joba jyl sońyna deiin aiaqtalady dep josparlanýda. Ýchaske meńgerýshisi Serik Ábdirahmanovtyń aitýynsha, qurylys jumystarynyń nóldik tsikli aiaqtalǵan. Qazir ýchaskege 45 adam jumyldyrylyp, barlyq jumys kestege sáikes júrip jatyr.
Taǵy da bir ózekti másele – qalany jylýmen qamtý. Osyǵan orai, jalpy belgilengen elektr qýaty 53 MVt jáne jylý qýaty 48 Gkal/saǵ. gaz týrbinalyq stansasynyń qurylysyn qamtityn Tekeli energetikalyq keshenin jańǵyrtý jáne keńeitý jobasy júzege asyrylýda. Joba 3 kezeńde júzege asyrylady.
– Joba boiynsha 3 gaz týrbinalyq qondyrǵy, 3 qaldyq jylý qazandyǵyn jáne generatory bar bý týrbinasyn ornalastyrylady. Qazirgi ýaqytta mamyr aiynda aiaqtalatyn I kezeń boiynsha jumystar júrgizilýde. Jalpy joba 2026 jyldyń naýryz aiynda tolyq aiaqtalady. Ony júzege asyrý Tekeli qalasynyń jylý energiiasy men qosymsha elektr qýatynyń mol qoryn qurýǵa múmkindik beredi, – dedi «Tekeli energetikalyq kesheni» JShS basshysy Arman Otarbaev.
Beibit Isabaev jumys saparynyń sońynda ortalyq saiabaqty aralaý arqyly qaladaǵy abattandyrý jumystarynyń barysymen tanysty. Atap ótkendei, biyl Tekelide barlyǵy 8 myń jas aǵash otyrǵyzý josparlanýda. Onyń 2500-i jyl basynan beri egilgen. Sondai-aq, kóktemniń basynan bastap «Taza Qazaqstan» baǵdarlamasy aiasynda 3 myń tonnadan astam qoqys shyǵarylǵan.
