جاڭا قازاقستان ازاماتتارىن تەربيەلەۋ – ياعني ولار ٶز بەتٸنشە ويلايتىن, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, بەلسەندٸ ەرەكەت ەتەتٸن, زيياتكەرلٸك ەلەۋەتٸ مەن ادامگەرشٸلٸك قاعيداتتارى بار شىنايى پاتريوتتاردى تەربيەلەۋ, قوعام مەن بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸنٸڭ الدىندا تۇرعان مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ.
قوعامنىڭ كەسٸبي باعدارلانعان جەنە پەرسپەكتيۆالىق بٶلٸگٸن قۇرايتىن ەلەۋمەتتٸك سانات – ول ستۋدەنتتەر. پەداگوگيكالىق تۇرعىدان العاندا, ولار ەلەۋمەتتٸك جەنە كەسٸبي قالىپتاسۋدىڭ بەلگٸلٸ بٸر كەزەڭٸندە تۇرعان ەلەۋمەتتٸك ستراتا.
كوللەدج جاعدايىندا بولاشاق مامان تۇلعاسىنىڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ مەسەلەسٸ بەلگٸلەنگەن جاعدايلارعا تٸكەلەي بايلانىستى بولىپ تۇر. بۇل ستۋدەنتتەردٸڭ قازٸرگٸ بۋىنى قوعامدىق ٶمٸردەگٸ وقيعالاردىڭ تەز ٶزگەرۋٸ, قوعامنىڭ دامۋىنداعى ديناميكالىق ٶزگەرٸستەر مەن قاراما-قايشىلىقتى تەندەنتسييالار, اقپاراتتىڭ ٶسٸپ كەلە جاتقان اعىمى جاعدايىندا ٶمٸر سٷرەتٸنٸمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ. وسىعان بايلانىستى ستۋدەنتتەردٸڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان تەربيە وقۋ ورنىنداعى زاماناۋي بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ باسىم ماقساتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. مەدەني-ادامگەرشٸلٸك تەربيە - بۇل ستۋدەنتتٸڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك مەدەنيەتٸن دامىتۋدى ىنتالاندىراتىن فورمالار, قۇرالدار, ەدٸستەر مەن قاعيداتتار كەشەنٸ, ادامنىڭ ەلەۋمەتتٸك تەجٸريبەنٸ, مەدەني-ايماقتىق قوعامداستىق قۇندىلىقتارىن, مەدەنيەتٸن يگەرۋ دەرەجەسٸن ارتتىرۋ, ستۋدەنتتەردٸ ادامگەرشٸلٸك قۇندىلىقتارعا تارتۋ, ادامگەرشٸلٸك سەزٸمدەرٸن دامىتۋ; ادامگەرشٸلٸك ەرٸك-جٸگەردٸ قالىپتاستىرۋ; ادامگەرشٸلٸك مٸنەز-قۇلىققا ىنتالاندىرۋ.
ٸس جٷزٸندە بۇل جاستاردىڭ كەز-كەلگەن ٸستە جەنە كەز-كەلگەن ماماندىقتا شىعارماشىلىق باستاۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن تەربيەلەۋدٸ بٸلدٸرەدٸ, تەك ماتەريالدىق قىزىعۋشىلىققا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولاردىڭ مٷددەلەرٸ مەن قاجەتتٸلٸكتەرٸن رۋحاني جٷزەگە اسىرۋعا باسا نازار اۋدارىلادى.
قازٸرگٸ تاڭداعى كوللەدج ٶمٸرٸندەگٸ ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ تۇتاس پەداگوگيكالىق ٷردٸس قۇرۋ بولىپ تابىلادى. ونىڭ نەگٸزگٸ قۇرامداس بٸر بٶلٸگٸ – تەربيە. تەربيە ٸسٸمەن اينالىسپاس بۇرىن الدىمەن ونىڭ مازمۇنىن انىقتاپ الۋ قاجەت.
«APEC PetroTechnic» جوعارى كوللەدجٸندەگٸ تەربيە جۇمىسىنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – كوللەدج ستۋدەنتتەرٸنٸڭ تولىققاندى رۋحاني, مەدەني-اعارتۋشىلىق, كەسٸبي جەنە فيزيكالىق دامۋى, شەشٸم قابىلداۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋى, تابىستى ەلەۋمەتتەنۋٸ ٷشٸن جاعداي جاساي وتىرىپ, ولاردىڭ ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ ورتاسىن قۇرۋ. جەنە ونىڭ ەلەۋەتٸن ەلٸمٸزدٸڭ ودان ەرٸ دامۋىنا باعىتتاۋ. كوللەدجدٸڭ ٶزٸندٸك قالىپتاسقان تەربيە بەرۋ جٷيەسٸ بار. ستۋدەنتتەردٸڭ تۇلعالىق ٶزٸن-ٶزٸ انىقتاۋىنا, ولاردىڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە مەدەنيەتارالىق قۇزىرەتتٸلٸگٸن قالىپتاستىرۋعا, ٶزٸن-ٶزٸ دامىتۋعا جاعداي جاساۋعا قابٸلەتتٸ كوللەدجدە تەربيە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى, شارالار جٷيەسٸ مەن شارالارى ايقىندالدى. كوللەدجدە تەربيەلٸك مٸندەتتەر كەلەسٸ باعىتتار بويىنشا جٷزەگە اسىرىلادى:
- قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە جەنە ازاماتتىققا تەربيەلەۋ, قۇقىقتىق تەربيە بەرۋ
- رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك تەربيە بەرۋ.
- ۇلتتىق تەربيە.
- وتباسى تەربيەسٸ.
- ەڭبەك, ەكونوميكالىق جەنە ەكولوگييالىق تەربيە.
- ينتەللەكتۋالدىق تەربيە, اقپاراتتىق مەدەنيەتتٸ تەربيەلەۋ.
- كٶپمەدەنيەتتٸ جەنە كٶركەم-ەستەتيكالىق تەربيە بەرۋ.
- دەنە تەربيەسٸ, سالاۋاتتى ٶمٸر سالتى.
ستۋدەنتتەردٸڭ ادامگەرشٸلٸك مەدەنيەتٸن تەربيەلەۋدە وقىتۋشىنىڭ تۇلعاسى ماڭىزدى رٶل اتقارادى. عالىم ا.ا. كاليۋجنىي ستۋدەنتتەردٸڭ ادامگەرشٸلٸك تەربيەسٸن جٷزەگە اسىرۋدا وقىتۋشى شەشۋشٸ رٶل اتقاراتىنىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل ٷشٸن جەتەكشٸ كومپونەنتتەر پەن وقىتۋشىسىنىڭ جەكە قاسيەتتەرٸ, ونىڭ ستۋدەنتتەرمەن قارىم-قاتىناسى, سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس پەن ٶزارا ەرەكەتتەستٸكتٸ ۇيىمداستىرۋ مەن باسقارۋدى قولدانۋ مٷمكٸندٸگٸ بولۋى كەرەك. وسى بٸرٸنشٸ كەزەڭدە اكادەمييالىق توپتا توپ كۋراتورىنا دا ٷلكەن رٶل بەرٸلەدٸ.
قولدانىستاعى تەجٸريبەگە سەيكەس بۇل مٸندەتتەر پەن مۇعالٸمدەرٸنە سىنىپ جەتەكشٸلٸك نەمەسە باقىلاۋ رەتٸندە جٷكتەلەدٸ جەنە قوسىمشا اقى تٷرٸندە تٶلەنەدٸ. الايدا, ٸس جٷزٸندە وقىتۋ مەن توپقا جەتەكشٸلٸك ەتٸپ, تەربيە جۇمىسىن ٷيلەستٸرۋدە كەيبٸر مەسەلەلەر تۋىندادى.
بٸرٸنشٸدەن, باقىلاۋ پەن مۇعالٸمٸنەن كٶپ ۋاقىتتى قاجەت ەتەدٸ, ٶيتكەنٸ ول كۋراتورلىق ساعاتتاردى, سىنىپتان تىس تەربيەلٸك شارالاردى (ەڭگٸمەلەسۋ, كەزدەسۋ, دٶڭگەلەك ٷستەل, ەكسكۋرسييا جەنە ت.ب.) ٶتكٸزۋٸ, اتا-انالارمەن ٷنەمٸ بايلانىستا بولۋى, بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸنٸڭ ەكٸمشٸلٸگٸمەن ٷنەمٸ بايلانىستا بولىپ, ستۋدەنتتەردٸڭ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە كٶمەكتەسۋگە ىقپال ەتۋٸ تيٸس.
ەكٸنشٸدەن, وقىتۋشى-كۋراتورلاردان ستۋدەنتتەر مەن اتا-انالار تاراپىنان پسيحولوگييالىق جٷكتەمە كٶپ. ٶيتكەنٸ,ولار وقىتۋشى-كۋراتوردان وقۋ ٷلگەرٸمٸنٸڭ مەسەلەسٸن شەشۋگە كٶمەكتەسۋدٸ سۇرايدى, پسيحولوگييالىق قىسىم كٶرسەتەدٸ. مۇنداي جاعدايلاردا ستۋدەنتتەردٸڭ بٸلٸمٸن بٸرجاقتى باعالاۋ قاۋپٸ بار.
وسىعان وراي «APEC PetroTechnic» جوعارعى كوللەدجٸ جشس پەن مۇعالٸمدەرٸنٸڭ ٶتٸنٸشتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, كوللەدج ەكٸمشٸلٸگٸ كۋراتور-ەدۆايزەر دەگەن جەكە لاۋازىم ەنگٸزٸپ, ولارعا جوعارىدا اتالعان مٸندەتتەردٸ جٷكتەدٸ. بۇل رەتتە پەن مۇعالٸمٸ قوسىمشا جۇمىستان, پسيحولوگييالىق كٷيزەلٸستەردەن بوساتىلادى جەنە بۇل ورىندى جەنە تيٸمدٸ دەپ ەسەپتەيمٸز.
«APEC PetroTechnic» جوعارى كوللەدجٸندەگٸ تەربيە ٷردٸسٸندەگٸ باستى ەرەكشەلٸك – توپ كۋراتورىنىڭ وقىتۋشىلىقتان دەربەستٸگٸ. ياعني, ەلٸمٸزدەگٸ باسىم كٶپشٸلٸك كەسٸپتٸك نەمەسە جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى تەجٸريبەگە سٷيەنسەك ەدەتتە وقىتۋشى قوسىمشا كۋراتور قىزمەتٸن اتقارادى. «APEC PetroTechnic» جوعارى كوللەدجٸندە كۋراتور قىزمەتٸ مەن وقىتۋشىلىق قىزمەت جەكە دارا اجىراتىلعان. ستۋدەنتتٸك توپتىڭ كۋراتورى بەكٸتٸلگەن وقۋ توبىنداعى كوللەدج ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ ٶكٸلٸ, سونداي-اق ەكٸمشٸلٸك الدىنداعى توپتىڭ سەنٸمدٸ ٶكٸلٸ بولىپ تابىلادى. كۋراتور توپتىڭ بەدەلٸ مەن سەنٸمٸنە يە بولىپ, سول ارقىلى ستۋدەنتتەردٸڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك تۇلعاسىن تەربيەلەۋگە ىقپال ەتۋٸ تيٸس. ستۋدەنتتەر ٶزدەرٸنٸڭ كۋراتورىنا وقۋ پروتسەسٸنە دە, ٶمٸرلٸك جاعدايلارعا دا بايلانىستى كەز-كەلگەن مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن جٷگٸنە الادى.
كۋراتوردىڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك تەربيەسٸ مىنالارعا باعىتتالۋى كەرەك:
- ستۋدەنتتٸڭ جاقسىلىق, ەدٸلەتتٸلٸك, ار-وجدان بوستاندىعى, ار-نامىس, تەربيە, تەكتٸلٸك, ادالدىق, ەدەپتٸلٸك, ەدٸلەتتٸلٸك جەنە جاۋاپكەرشٸلٸك تۋرالى شىندىقتى تٷسٸنۋ دەرەجەسٸندە كٶرٸنەتٸن جالپى ادامزاتتىق جەنە دەستٷرلٸ ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى يگەرۋ ارقىلى رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك تۇلعانى قالىپتاستىرۋ جەنە دامىتۋ; ستۋدەنتتەردٸڭ ادامگەرشٸلٸك تەربيەسٸن قالىپتاستىرۋدا ساباقتان تىس ٸس-شارالار دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى, ولار: كونكۋرستار, ستۋدەنتتٸك توك-شوۋلار, ارداگەرلەرمەن كەزدەسۋلەر, كتك, ۆولونتەرلٸك جەنە ت.ب. كوللەدجدەگٸ جۇمىستىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ - بۇل ستۋدەنتتەردٸڭ ٶز وقۋ ورداسىنا, ٶز وتانىنا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ مەن قۇرمەتٸن, ونىڭ تاريحىنا, تاعدىرىنا قاتىستىلىق سەزٸمٸن, تاريحي ٶتكەنٸن ماقتان ەتۋٸن, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك جاۋاپتى قىزمەتكە دايىندىعى مەن قابٸلەتٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك, پاتريوتتىق تەربيەلەۋ.
مىسال رەتٸندە پٸكٸرسايىس, ويىندار, برەين-رينگتەر, وليمپيادالار جەنە ت.ب. ٶتكٸزۋگە بولادى.ال كۋراتور ٶز تاراپىنان ستۋدەنتكە ٶز مەسەلەلەرٸن تٷسٸنۋگە, بەلگٸلٸ بٸر جاعدايدا ەتيكالىق ەرەجەلەر تۇرعىسىنان قالاي ەرەكەت ەتۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸندٸرۋگە كٶمەكتەسۋٸ كەرەك. «APEC PetroTechnic» جوعارى كوللەدجٸندە تەربيە جۇمىسىن ساپالى ۇيىمداتىرۋ باعىتىندا كەلەسٸ شارالار جٷزەگە اسىرىلدى:
- «APEC» مەديا ورتالىعى اشىلدى.
- «جارقىرا» ستۋدەنتتٸك تەاترى ۇيىمداستىرىلدى.
- ستۋدەنتتٸك ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگانى قىزمەت ەتەدٸ.
- قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن-الۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەس, كۋراتورلار قىزمەتٸ جۇمىس ٸستەيدٸ.
- كوللەدجدٸڭ 10 جىلدىق مەرەيتوي اياسىندا كوللەدج تٷلەكتەرٸنٸڭ قاۋىمداستىعى قۇرىلدى.
- «Enactus» ستۋدەنتتەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك كەسٸپكەرلٸك كومانداسى مەن كەڭسەسٸ ۇيىمداستىرىلدى.
تەربيە جۇمىستارىنىڭ مٸندەتتەرٸن جٷزەگە اسىرۋعا مەملەكەتتٸك ورگاندار, قوعامدىق ۇيىمدار, جاستار ۇيىمدارى, جاستار ورتالىقتارى, قورلار, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار, اتا-انالار, مۇعالٸمدەر, كۋراتورلار, ستۋدەنتتەردٸڭ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارى بەلسەندٸ تٷردە قاتىسادى.
ستۋدەنتتەردٸڭ بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶزٸن-ٶزٸ دامىتۋ ٷشٸن كوللەدجدە 12 قىزىعۋشىلىق كلۋبى مەن 9 سپورت سەكتسيياسى جۇمىس ٸستەيدٸ.. ولار «SPE», «پٸكٸرتالاس», «ۆولونتەر», «مۋزىكا», «بي» كلۋبتارى, «كتك كلۋبى», «سپورت», «قايىرىمدىلىق», «مەديا», «ستۋدەنتتەر تەاترى», «Enactus» كومانداسى, «ارت كلۋبى», «كٸتاپ ٷيٸرمەسٸ» سپورت سەكتسييالارىنان ۆولەيبول, باسكەتبول, ٷستەل تەننيسٸ, شاحمات, فۋتبول, توعىزقۇمالاق, گاندبول, جەڭٸل اتلەتيكا, دويبى.
د. جايلاۋباەۆا, «APEC PetroTechnic» جوعارى كوللەدجٸ ديرەكتورىنىڭ تەربيە جۇمىسى جٶنٸندەگٸ ديرەكتور ورىنباسارى.
