الماتىدا جەر سٸلكٸنٸسٸ تاعى قايتالانۋى مٷمكٸن. بۇل تۋرالى حاتۋ PhD دوكتورى جەنە يونوسفەرا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ مارات نۇرتاس مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
وسى تۇستا ول جەر سٸلكٸنٸسٸنە بايلانىستى بٸر اپتالىق بولجام گرافيكاسىن ۇسىندى.
"بٸز قىسقا مەرزٸمدٸ بولجامدار جاساپ جاتىرمىز. وسى اپتانىڭ تالداۋىن 3 كٷن بۇرىن انىقتاعانبىز. كٶرسەتٸلگەن بٸر گرافيكتەگٸ قىزىل سىزىقتار "جەر سٸلكٸنٸسٸ بولادى" دەگەن ماعىنانى بەرەدٸ. بولجام بويىنشا, ەرتەڭ دە قايتالانۋى مٷمكٸن", - دەيدٸ مارات نۇرتاس.
ايتۋىنشا, تٶتەنشە جاعدايدىڭ ۋاقىتى ناقتى ايتىلمايدى جەنە كەز كەلگەن بولجام تەك بٸر اپتاعا جاسالادى.
"ۋاقىتىن دەل ايتۋ قيىن. ول ەلٸ شەشٸلمەگەن مەسەلە. بٸراق بٸز سوندا دا ۋاقىتىن ساعاتپەن بولماسا دا, اپتاسىنا ايتۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز. مىسالى, كٶرٸپ تۇرعانداراڭىزداي, وسى بٸرٸنەن بەسٸنە دەيٸنگٸ بەس كٷندٸك پروگنوزدا جەر سٸلكٸنٸسٸ بٷگٸن بولدى. بٸراق ەرتەڭ بولا ما, بولماي ما ونى بٸز دە ايتا المايمىز. تەك بولجام ەرتەڭگٸ كٷندٸ دە كٶرسەتٸپ تۇر....", - دەيدٸ مامان.
بۇعان دەيٸن, مارات نۇرتاس جەر سٸلكٸنٸسٸ الدىن الا بولجانعانىن جەنە ماگنيتۋداسى دەل ەسەپتەلگەنٸن حابارلاعان ەدٸ.
"بٸز تاريحي ستاتيستيكالىق دەرەكتەر ارقىلى بولجام جاسايمىز. ياعني, وسىعان دەيٸن الماتىنىڭ تٶڭٸرەگٸندە جەنە ەۋرازييا قۇرلىعىندا بولعان بارلىق جازباعا اناليز جاسايمىز. مۇنى جاساندى ينتەللەكت, سونىڭ ٸشٸندە ماشينالى وقىتۋ ەدٸستەرٸمەن اراسىنداعى زاڭدىلىقتاردى تەكسەرەمٸز. سونىمەن قاتار ستاتيستيكالىق مودەلدەردٸ قولدانامىز. بٸزدٸڭ لابوراتورييا جەر سٸلكٸنٸسٸن الدىن الا بولجايدى. الايدا ۋاقىتىمەن جەنە كٷنٸمەن بولجاۋ قيىن. تەك بٸر اپتالىق بولجام جاساي الامىز. مەسەلەن, ٶتكەندە 17-نەن 24-ٸنە دەيٸن دەپ بولجاعان ەدٸك. بٸراق ماگنيتۋداسى بويىنشا 6 دەپ ەسەپتەدٸك. بٸراق ول كەزدە 4 بالل بولعان ەدٸ. وسى جولعىسىن دا بولجادىق. بولجام بويىنشا, ماگنيتۋداسىن 5,4 بالل دەپ دەل ەسەپتەدٸك", - دەيدٸ مارات نۇرتاس.
مامان الماتىلىقتاردى الداعى ۋاقىتتا ساق بولۋعا شاقىردى. سەبەبٸ اتالمىش تٶتەنشە جاعدايدىڭ قايتالانۋ قاۋپٸ جوعارى ەكەنٸن العا تارتادى.
"بۇل تٶتەنشە جاعدايعا بايلانىستى حالىق ٶتە ساق بولۋى قاجەت. سەبەبٸ بٷكٸل تالداۋ جاساپ, اراسىنداعى زاڭدىلىقتاردى زەرتتەگەن كەزدە جەر سٸلكٸنٸسٸ قاۋٸپتٸ بولاتىن كەز ناۋرىز جەنە قاراشا ايلارى ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. دەرەكتەردٸ تالداۋىمىز بويىنشا, وسى ارالىقتى جەر سٸلكٸنٸسٸ قاۋٸپتٸ ايماق دەپ كٶرسەتٸپ وتىر. سوندىقتان ناۋرىز ايىندا اباي بولعان جٶن", - دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى ول.
ەسكە سالايىق, بٷگٸن قر تجم "ننتسسن ي ي" جشس سەيسميكالىق ستانتسييالار جەلٸسٸمەن 4 ناۋرىزدا الماتى ۋاقىتىمەن 11.22-دە (2024 جىلعى 04 ناۋرىزدا گرينۆيچ بويىنشا 06 ساعات 22 مين 06 سەك) جەر سٸلكٸنٸسٸ تٸركەلدٸ.
