قازاقستان ٶنەركەسٸبٸ 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا دامۋ قارقىنىن كٶرسەتتٸ. زاماناۋي تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جەنە ٶندٸرٸستٸك پروتسەستەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ ٶندٸرٸس تيٸمدٸلٸگٸن ەدەۋٸر ارتتىرۋعا جەنە شىعارىلاتىن ٶنٸمنٸڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ٶنەركەسٸپتٸك كەسٸپورىندار سالانىڭ تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتٸن ٶندٸرٸستٸڭ ەنەرگييالىق تيٸمدٸ جەنە ەكولوگييالىق ەدٸستەرٸن ەنگٸزۋدە. بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا ەلدٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸنٸڭ ٶسۋٸ قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ۇستانىمدارىن نىعايتۋداعى ٶنەركەسٸپتٸك ساياساتتىڭ ماڭىزدىلىعىن كٶرسەتەدٸ.
2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قر ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸ قىزمەتٸنٸڭ مەلٸمەتتەرٸ مەن تالداۋلارى Primeminister.kz سايتى رەداكتسيياسىنىڭ شولۋىندا ۇسىنىلعان.
جىل باسىنان بەرٸ قازاقستان بويىنشا 570 ملرد تەڭگەگە 40 جاڭا جوبا ٸسكە قوسىلىپ, 6,9 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى. 2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن شامامەن 1,4 ترلن تەڭگەگە 180 جوبانى ٸسكە قوسۋ جەنە شامامەن 17,4 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانۋدا, ونىڭ ٸشٸندە كەلەسٸ نەگٸزگٸ جوبالار بويىنشا:
● «EkibastuzFerroAlloys» جشس, پاۆلودار وبلىسىندا 800 جۇمىس ورنىنا ارنالعان فەرروقورىتپا زاۋىتى, ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 92,4 ملرد تەڭگەنٸ, جوبالىق قۋاتى — جىلىنا 240 مىڭ توننا فەرروسيليتسييدٸ قۇرايدى;
● «KamLitKZ» جشس, قوستاناي وبلىسىنداعى جٷك كٶلٸكتەرٸنٸڭ قوسالقى بٶلشەكتەرٸن شويىن قۇيۋ ارقىلى ٶندٸرەتٸن زاۋىت, ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ – 78,2 ملرد تەڭگە, 360 جۇمىس ورنى, ناقتى مەنٸندەگٸ جوبالىق قۋاتى – جىلىنا 45 مىڭ توننا;
● «جەتٸسۋ ۆولفرامى» جشس, الماتى وبلىسىنداعى «بۇعىتى» ۆولفرام كەن ورنىن ٶنەركەسٸپتٸك يگەرۋ, ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ – 135 ملرد تەڭگە, 350 جۇمىس ورنى, جىلىنا 3,3 ملن توننادان كەن ٶندٸرۋ جەنە ٶڭدەۋ, جىلىنا 10 مىڭ توننا كونتسەنترات, WO3 كونتسەنتراتى – 65%;
● «تەحنونيكول-كازاحستان» جشس, الماتى وبلىسىنداعى جىلۋ وقشاۋلاعىش ماتەريالدار ٶندٸرەتٸن زاۋىت, ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ – 43,9 ملرد تەڭگە, 220 جۇمىس ورنى, جىلىنا 1,4 ملن تەكشە مەتر ماقتا تاس جەنە جىلىنا 400 مىڭ تەكشە مەتر پوليمەرلٸ وقشاۋلاۋ;
● «پرۋجينا» عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك فيرماسى» جشس, تەمٸرجول جىلجىمالى قۇرامى سەرٸپپەلەرٸن ٶندٸرەتٸن زاۋىت, ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ – 1,1 ملرد تەڭگە, 51 جۇمىس ورنى, ناقتى مەنٸندەگٸ جوبالىق قۋاتى – جىلىنا 298,5 مىڭ دانا.
بارلىق جوبالار تولىق قۋاتىنا شىققاندا, ولاردىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ شامامەن 1,8 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايتىن بولادى, ونىڭ ٸشٸندە ەكسپورتقا – 0,4 ترلن تەڭگە, يمپورتتى الماستىرۋ – 1,4 ترلن تەڭگە.
قارا مەتاللۋرگييا: قازاقستان مەتالل سىنىقتارىن جيناۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ ەرەجەلەرٸن قاتاڭداتادى
2024 جىلدىڭ العاشقى 5 ايىندا قازاقستاندا مەتاللۋرگييا ٶنٸمٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸ ايتارلىقتاي ٶستٸ, 54,2%-عا ارتتى. بۇل ٶسٸم فەرروقورىتپالار, ٶڭدەلمەگەن اليۋمينيي, ٶڭدەلمەگەن قورعاسىن جەنە تازارتىلعان مىس ٶندٸرٸسٸنٸڭ ۇلعايۋىمەن بايلانىستى.
قازاقستان قارا جەنە تٷستٸ مەتالداردىڭ ٸرٸ ەكسپورتتاۋشىسى سانالادى. ەكسپورتتان تٷسكەن تابىس ەلدٸڭ ساۋدا تەڭگەرٸمٸن جاقسارتۋعا جەنە ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەردٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. 2024 جىلدىڭ العاشقى 4 ايىندا مەتاللۋرگييا سالاسىنىڭ ەكسپورتى 8,3%-عا ٶسٸپ, $4,7 ملرد-تى قۇرادى.
قازاقستاننىڭ مەتاللۋرگييا ٶنەركەسٸبٸندە جۇمىس ٸستەيتٸن كەسٸپورىندار سانى ايتارلىقتاي ٶستٸ, ٶز كەزەگٸندە بۇل بەسەكەلەستٸكتٸڭ كٷشەيۋٸنە ەكەلدٸ. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, قازٸرگٸ تاڭدا ەلدە 442 مەتاللۋرگييالىق كومپانييا جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ ٸشٸندە 26-سى ٸرٸ كەسٸپورىندار. اتالعان سالادا جۇمىس ٸستەيتٸن ازاماتتاردىڭ جالپى سانى شامامەن 85,6 مىڭ ادامدى قۇرايدى.
2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا قازاقستاننىڭ قارا مەتاللۋرگييا سالاسىندا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر ورىن الدى. قارا مەتالل سىنىقتارىن جيناۋ, دايىنداۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ قىزمەتٸن رۇقسات بەرۋ تەرتٸبٸنە كٶشٸرۋ ستراتەگيياسى اياسىندا بٸرقاتار جاڭا زاڭنامالىق جەنە نورماتيۆتٸك اكتٸلەر قابىلدانىپ, ٸسكە قوسىلدى. قر ٷكٸمەتٸ وسى قىزمەت تٷرٸمەن اينالىساتىن كەسٸپورىندار ٷشٸن ەكٸنشٸ ساناتتاعى رۇقساتتاردى بەرۋ جٶنٸندەگٸ جاۋاپتى ورگانداردى انىقتاپ, تەۋەكەلدەردٸ باعالاۋ رەسٸمدەرٸ مەن كريتەرييلەرٸن بەكٸتتٸ.
ەكسپورتتىق باقىلاۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ٸشكٸ نارىقتى نىعايتۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەتاللۋرگييالىق كەسٸپورىنداردىڭ شيكٸزاتتىق قاجەتتٸلٸكتەرٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قارا مەتالل سىنىقتارى مەن تٷستٸ مەتالل قالدىقتارىن شىعارۋعا تىيىم سالىندى.
نازارعا مەتال سىنىقتارىن جيناۋ, ساقتاۋ, قايتا ٶڭدەۋ جەنە ساتۋ سالاسىنداعى ەدٸستەمەلەر مەن كٶرسەتكٸشتەردٸ ەزٸرلەۋ جەنە كەلٸسۋ الىنۋدا. ولار پروتسەستەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ارنالعان, مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن قايتالاما كەلٸسۋ كەزەڭٸندە جەنە سوڭعى بەكٸتۋٸن كٷتۋدە.
2024 جىلدىڭ قاڭتار-مامىر ايلارىندا حيمييا ٶنەركەسٸبٸنٸڭ نەگٸزگٸ كاپيتالىنداعى ينۆەستيتسييا 68,4 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ينۆەستيتسييا كٶلەمٸن ارتتىرۋ پاۆلودار وبلىسىندا تەحنيكالىق كرەمنيي ٶندٸرٸسٸ, تٷركٸستان وبلىسىندا سۋتەك اسقىن توتىعى, اتىراۋ وبلىسىندا سۇيىق ازوت جەنە باسقا دا نەگٸزگٸ باستامالار بويىنشا جوبالاردىڭ ٸسكە قوسىلۋىمەن بايلانىستى. العاشقى جارتىجىلدىقتا قازاقستاندا 9 جاڭا شاعىن كەسٸپورىن اشىلدى. نەگٸزگٸ ينۆەستيتسييالىق كٶلەمدەر پاۆلودار وبلىسىندا – 38,2%, جامبىلدا – 18,6%, اتىراۋدا – 18,4%, تٷركٸستاندا – 10,3% جەنە ماڭعىستاۋدا – 7,4% شوعىرلانعان.
تٷستٸ مەتاللۋرگييا: ستراتەگييالىق مينەرالدار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق
2024 جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا قازاقستاننىڭ تٷستٸ مەتاللۋرگيياسى ستراتەگييالىق ماڭىزدى مينەرالدار بويىنشا ەلەمدٸك نارىقتاعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ جەنە پوزيتسييالاردى نىعايتۋ اياسىندا بەلسەندٸ دامۋ قارقىنىن كٶرسەتۋدە. ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ كوممەرتسييا مينيسترلٸگٸمەن جەنە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ساۋدا, ٶنەركەسٸپ جەنە ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸمەن سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويدى.
ٸشكٸ زاڭناما اياسىندا وسى سالاداعى ٶنٸمگە قويىلاتىن تالاپتارعا قاتىستى تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸ قوسا العاندا, بٸرقاتار تٷزەتۋلەر ەزٸرلەنۋدە.
سونىمەن قاتار تٷستٸ مەتاللۋرگييا وبەكتٸلەرٸن انتيتەرروريستٸك قورعاۋدى كٷشەيتۋ شارالارىنا نازار اۋدارىلۋدا, بۇل جٷيەلٸ كەسٸپورىنداردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن كٶرسەتەدٸ.
ماشينا جاساۋ: ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق جەنە ٶندٸرٸستٸ جاڭعىرتۋ
2024 جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا قازاقستانداعى ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸنٸڭ كٶلەمٸ 814,4 ملرد تەڭگەگە جەتتٸ. وسى كەزەڭدە بارلىق تيپتەگٸ 62 435 اۆتوكٶلٸك, ونىڭ ٸشٸندە تٸركەمەلەر مەن جارتىلاي تٸركەمەلەر, 57 055 جەڭٸل اۆتوكٶلٸك جەنە 1 090 اۆتوبۋس شىعارىلدى.
بارلىق اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸ مەكەمەلەرٸ ٸرٸ توراپتىق جيناقتاۋدان ۇساق توراپتىق جيناقتاۋعا كٶشتٸ, اۆتوموبيلدەر مەن كابينالاردىڭ دەنەكەرلەۋ جەنە بوياۋ بويىنشا زاماناۋي تەحنولوگييالىق وپەراتسييالارىن قولدانۋدا. ۇساق توراپتىق ەدٸسپەن ٶندٸرٸس تالاپتارى جىل سايىن 10% ارتىپ وتىرادى. جەڭٸل اۆتوكٶلٸك ٶندٸرٸسٸمەن اينالىساتىن بارلىق زاۋىتتار حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتٸن زاماناۋي جوعارى تەحنولوگييالىق جابدىقتارمەن, ونىڭ ٸشٸندە روبوتتالعان جٷيەلەرمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن.
ٷكٸمەتتٸڭ قاۋلىسىمەن ترانسفورماتورلار مەن ەلەكتر ستانتسييالارى مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ ۇلتتىق رەجيمٸنەن الىنىپ تاستالدى, تٸزٸم 1,6 مىڭنان استام ماشينا جاساۋ تاۋارلارىمەن كەڭەيتٸلدٸ. بۇل شارالار ٸشكٸ ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋ جەنە وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا باعىتتالعان.
تەمٸرجول ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ جەنە جاڭعىرتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. تەمٸرجول ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ جەنە جاڭعىرتۋ اياسىندا ينۆەستيتسييالىق شارتتىڭ قوسىمشا كەلٸسٸمٸنە سەيكەس تەمٸرجول لوكوموتيۆتەرٸ مەن جىلجىمالى قۇرامدى ٶندٸرۋ جەنە تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جوباسىنا سالىقتار مەن كەدەندٸك الىمداردان بوساتۋ مەرزٸمٸ ۇزارتىلادى. بۇل قادام ٶنەركەسٸپتٸڭ دامۋىنا جەنە ونىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
12 ماۋسىمدا كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ $7,53 ملن كٶلەمٸندەگٸ گرانتىمەن ليفت ٶنەركەسٸبٸ ٷشٸن سىناقتىق R&D ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلٸسسٶزدەر حاتتاماسىنا قول قويىلدى. بۇل جوبا يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋگە جەنە شىعارىلاتىن ٶنٸمنٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييامەن ىنتىماقتاستىق اياسىندا بەلگٸلٸ بٸر تاۋارلاردىڭ يمپورتتىق كەدەندٸك الىمدارىن ۋاقىتشا تٶمەندەتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى, بۇل قازاقستاندا ەلەكتروتەحنيكالىق ٶنٸمدٸ ٶندٸرۋ ٷشٸن جاعدايدى جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
ٷكٸمەتتٸڭ 2024 جىلعا ارنالعان ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ٸس-قيمىل جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا 50 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە مەملەكەتتٸك ينۆەستيتسييالىق ۇسىنىس ەزٸرلەندٸ. بۇل ۇسىنىس ەلٸمٸزدٸڭ نەگٸزگٸ يندۋستريالدى حولدينگتەرٸنٸڭ جارعىلىق كاپيتالىن ۇلعايتۋعا, سونىڭ ٸشٸندە «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگٸ, «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸ» جەنە «ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورى» اق جارعىلىق كاپيتالىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
قۇرىلىس ماتەريالدارى, جيھاز, قاعاز ٶندٸرٸسٸ جەنە اعاش ٶڭدەۋ
مەملەكەتتٸك رەتتەۋ اياسىندا ۇلتتىق مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ رەجيمٸنەن تٷرلٸ قۇرىلىس پەن جىلۋ وقشاۋلاعىش ماتەريالدار بويىنشا الىنعان ەرەكشەلٸكتەر جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا باعىتتالعان. قۇرىلىس نارىعىنا تالداۋ جاسالدى. 2024 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە «تەحنو-نيكول ورتالىق ازييا» جشس جىلۋ وقشاۋلاعىش ماتەريالدار زاۋىتىنىڭ اشىلۋى جوسپارلانۋدا.
جيھاز ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ العاشقى 4 ايدا 31,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 130,4% ٶسٸمدٸ كٶرسەتۋدە. سالاعا 1,6 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە ينۆەستيتسييالار تارتىلدى.
جەڭٸل ٶنەركەسٸپ: ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر مەن جاڭالىقتار
بيىلعى اقپان ايىندا ٷكٸمەت جەڭٸل ٶنەركەسٸپ تاۋارلارىن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ كەزٸندە ۇلتتىق رەجيمنەن 2 جىلعا ۋاقىتشا الىپ تاستاۋدى كٶزدەيتٸن قاۋلى قابىلدادى. بۇل قادام وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا جەنە سالانىڭ دامۋىن ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان.
2023-2029 جىلدارعا ارنالعان ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋى اياسىندا جەڭٸل ٶنەركەسٸپ ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ سالالاردىڭ قاتارىنا قوسىلدى.
«AZALA Textile» جشس-نٸڭ قۇرىلىس جەنە كٶلٸك سالالارىنداعى ٸرٸ كومپانييالارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋى ماڭىزدى قادام بولدى. جەرگٸلٸكتٸ قامتۋدىڭ جوعارى دەڭگەيٸ مٸندەتتەمەسٸمەن تٶسەك جابدىقتارىن جەتكٸزۋ بويىنشا ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلٸسٸمدەر جاسالدى. جالپى سوماسى 2,6 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن كەلٸسٸمدەر جاسالدى, بۇل قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ سەنٸمٸن جەنە نارىقتاعى پوزيتسييالارىن نىعايتۋىن كٶرسەتەدٸ.
2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا جەڭٸل ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸنٸڭ كٶلەمٸ 95,7 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. كيٸم ٶندٸرٸسٸ سەكتورى وڭ ديناميكا كٶرسەتتٸ, ٶسٸم 11,5% قۇرادى.
2024 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا جەڭٸل ٶنەركەسٸپ ٶنٸمٸنٸڭ ەكسپورتى $67,3 ملن جەتتٸ, بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 69%-عا ارتىق. نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق تاۋارلار اراسىندا تريكوتاج ٶنٸمدەرٸ, مايكالار, جەيدەلەر, سٶمكەلەر مەن قاپتاما پاكەتتەرٸ بار. رەسەي, تٷركييا جەنە قىتاي نەگٸزگٸ ٶتكٸزۋ نارىقتارى بولىپ قالا بەرمەك.
2024 جىلدىڭ 6 ايىندا جەڭٸل ٶنەركەسٸپتٸڭ نەگٸزگٸ كاپيتالىنداعى ينۆەستيتسييالار 4,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. سونىمەن قاتار كيٸم ٶندٸرٸسٸندەگٸ ينۆەستيتسييالار 6,7 ەسە – 1,3 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ, تەرٸ جەنە تەرٸ ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸندەگٸ ينۆەستيتسييالار 3 ەسە – 94 ملن تەڭگەگە دەيٸن ارتتى.
بيىل اقتٶبە وبلىسىندا توقىلماعان ماتەريالدار ٶندٸرٸسٸ, ەكسترۋزييالىق گەوسينتەتيكا ٶندٸرٸسٸ, سونداي-اق اتىراۋ وبلىسىندا پوليپروپيلەننەن قاپشىقتار مەن پلەنكالار ٶندٸرۋ سەكٸلدٸ جاڭا جوبالاردى بەلسەندٸ تٷردە ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر.
