ج. قۋانىشەلين: "قوسانوۆ پەن كٶشٸمگە ەمەس, ەبٸلەزوۆكە سەنەلٸك!"

ج. قۋانىشەلين: "قوسانوۆ پەن كٶشٸمگە ەمەس, ەبٸلەزوۆكە سەنەلٸك!"
بەلگٸلٸ ساياساتكەر, ٶزٸن وپپوزيتسييانىڭ بەلدٸ ٶكٸلٸ سانايتىن جاسارال قۋانىشەلين ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا ەمٸرجان قوسانوۆ پەن دوس كٶشٸمدٸ "جالعان وپپوزيتسيياشى, جالعان ۇلتشىل" دەپ, قاتتى سىنعا الىپتى. ونىڭ پٸكٸرنشە, قوسانوۆ - ەكەجان قاجىگەلديننٸڭ, دوس كٶشٸم - بيلٸكتٸڭ "قۇيىرشىعى". مۇنداي ادامدارعا سەنۋگە بولمايدى. ٶزٸ بولسا, شەتەلدە قاشىپ جٷرگەن مۇحتار ەبٸلەزوۆتى قولدايتىن كٶرٸنەدٸ. سٶزٸنٸڭ سوڭىن تەك قانا ەبليازوۆقا سەنەيٸك دەگەن تۇجىرىممەن اياقتاپتى. ساياساتكەردٸڭ پٸكٸرٸن وقىرماندار نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.

13.07.2017 جىلى «ازاتتىق» راديوسىندا «قازاقستان وپپوزيتسيياسى قانداي كٷيدە?» تاقىرىبى بويىنشا جالعان وپپوزيتسيياشى ەمٸرجان قوسانوۆ پەن جالعان ۇلتشىل دوس كٶشٸم «ساراپشى» بولدى. مەن نەگە ولاردى جالعاندار قاتارىنا قوسىپ وتىرمىن? مۇنىڭ سەبەبٸن انىقتاۋ ٷشٸن بۇل ەكەۋٸنە قىسقاشا مٸنەزدەمە بەرە كەتۋگە تۋرا كەلەدٸ.
سونىمەن...
ەمٸرجان قوسانوۆ – 90-شى جىلداردان بەرٸ ەكەجان قاجىگەلديننٸڭ وڭ قولى. ال, ەكەجان كٸم? ول – قازاقستاننىڭ 1994-97 جج. پرەمەر-مينيسترٸ. بۇل قىزمەتتەن ول نەگە كەتتٸ? نازارباەۆ پەن ەكەۋٸنٸڭ اراسىنداعى تاق تالاسى نەتيجەسٸندە. ەگەر وسىناۋ كەلٸسپەۋشٸلٸك بولماعاندا, ول دا, قوسانوۆ تا كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن بيلٸكتٸڭ قۇرامىندا جٷرە بەرەر ەدٸ. ياعني, بۇلاردىڭ امالسىزدان ٶتٸرٸك "وپپوزيتسيياشى" بولىپ شىعا كەلۋٸنٸڭ شىن سەبەبٸ – وسى.
قاجىگەلديننٸڭ جۇرتشىلىق بٸلە بەرمەيتٸن جەنە بٸر لاس سىرى - سول كەزدە ول "دات" گازەتٸندە (01.10.1998) "ۆوزۆىسيت ستەپ, نە ۋنيجايا گورى" اتتى ٷلكەن ماقالا جارييالاپ, سوندا باستان-اياق رەسەيگە جاعىنىپ, ال قازاقتاردى جەرگە تىعا عايباتتاپ, تٸپتٸ, كسرو قۇلاعاننان كەيٸن ورىستاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ تاريحي وتانىنا كەرٸ قايتقانى ٷشٸن ۇلتىمىزدى.. كٸنەلاپ, اۋىزىنا كەلگەنٸن وتتاعان بولاتىن. ال, سول ماقالانىڭ اياعىندا "پەرەۆەل اميرجان كوسانوۆ" دەپ كٶرسەتٸلدٸ. بۇل - ەشقاشان قازاقشا جازباعان قاجىگەلدين ٶزٸنٸڭ ەلگٸ ساسىق شاتپاعىن بەينە بٸر "قازاقشا جازعانداي", ونى قوسانوۆ "ورىسشاعا اۋدارعانداي" ەتٸپ كٶرسەتۋ ارقىلى ەكەجاندى "قازاقى" ادام رەتٸندە قازاقتارعا "ٶتكٸزۋ" امالى بولاتىن.
مەن قاجىگەلديننٸڭ مۇنداي جيٸركەنٸشتٸ ۇلت ساتقىندىعىن ەشكەرەلەپ, "كاجەگەلدين - زەركالو كازاحسكوگو كوللابوراتسيونيزما يلي وشيبكا رەزيدەنتا" اتتى قارسى ماقالا جازدىم, ول "اقتٶبە" گازەتٸندە 22.10.1998 جىلى جارىق كٶردٸ جەنە ونى بٸرنەشە گازەت پەن سايت كٶشٸرٸپ باستى. ول ماقالانى وقىعىسى كەلەتٸندەر ماعان ە-مايلدارىن بەرسە, سالىپ جٸبەرەم.
ياعني, قاجىگەلدين دە, قوسانوۆ تا – جالعان وپپوزيتسيياشىلار. ەگەر قاجەت بولسا, مۇنى راستايتىن باسقا دا فاكتٸلەردٸ كەلتٸرە الام, الايدا, ەڭگٸمەنٸ سوزىپ الماۋ ٷشٸن (قازٸر «منوگا بۋكف» دەگەن اۋرۋ پايدا بولدى عوي) ەزٸرشە وسىمەن شەكتەلەم جەنە «ەمٸرجان قوسانوۆ, سەرٸك مەدەتبەكوۆ, گٷلجان ەرعاليەۆالار بيلٸكتٸڭ تاپسىرىسىمەن قدت-دۆك-عا قارسى «الاش» پارتيياسىن قۇرماق» دەپ, مۇحتار ەبٸلەزوۆتٸڭ بەكەر ايتپاعاندىعىنا سەنٸمدٸمٸن.
دوس كٶشٸمگە كەلسەك, ول دا سولاي. مەن ونىمەن 80-شى جىلداردىڭ اياعىنان 90-شى جىلداردىڭ ورتا تۇسىنا دەيٸن ۇلت مەسەلەسٸ, دەموكراتييا پروبلەمالارى بويىنشا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەدٸم, الايدا, جٷرە كەلە ونىڭ بيلٸكپەن ىم-جىمى بٸر ەكەندٸگٸنە كٶزٸم انىق جەتكەن سوڭ, ات قۇيرىعىن ٷزٸستٸم. ال سوڭعى جىلدارى بۇل مىقىر نازارباەۆتىڭ "قالتاسى" بولىپ تابىلاتىن, سوندىقتان شىن وپپوزيتسيياشىلار تٷگٸل, شىن ۇلتشىلداردى دا ماڭايىنا جولاتپايتىن سامۇرىق-قازىنادا قىزمەت ەتٸپ, سونىڭ مايلى قۇيرىعىن سورىپ وتىرعان مىقىر. ولاي بولعان سوڭ كٶشٸم, ەرينە, بيلٸككە قىزمەت ەتۋگە مٸندەتتٸ, ەيتپەسە قاراوردا ونى قۇيرىعىنان بٸر-اق تەبەدٸ. مٸنە, سوندىقتان دا ول ٶزٸنٸڭ تٷرلٸ گازەتتەر, سايتتار مەن ۆيدەولاردا سٶيلەگەن سٶزدەرٸندە ەبٸلەزوۆتٸ عايباتتاپ, وپپوزيتسيياعا «حالىق مٷددەسٸن ويلامايدى, تەك بيلٸككە ۇمتىلادى" دەگەن مٸنەزدەمە بەرٸپ, حالىقتى رەجيممەن شىن كٷرەسۋشٸلەرگە قارسى قويۋ ٷشٸن بارىن سالىپ جٷر. جەنە نازارباەۆتىڭ قىتايشىل ساياساتىنا سەيكەس قىتايدى اۋىزى كٶپٸرە جارنامالاپ, كٶككە كٶتەرە ماقتاۋمەن اينالىسادى.
سونداي-اق, كٶشٸم: «مەن وپپوزيتسيياشى ەمەسپٸن», - دەيدٸ. ال, مەنٸڭ ۇعىمىمدا, قازاققا قارسى بيلٸككە وپپوزيتسييا ەمەس ادامنىڭ... شىن ۇلتشىل بولۋى دا مٷمكٸن ەمەس!
جۇرتتىڭ كٶبٸسٸ بۇل ەكٸجٷزدٸ, كٶلگٸر, بەيٸمدەلگٸش, ساياساتتا ويىن ويناپ جٷرگەن قۋلاردىڭ شىن بەينەسٸن بٸلمەيدٸ, سوندىقتان بٸزدٸڭ , ٶكٸنٸشكە وراي, نەگٸزٸنەن ساياسي ساۋاتتان جۇرداي زامانداستارىمىز ولاردىڭ ەسٸرەقىزىل ەدەمٸ سٶزدەرٸنە وپ-وڭاي الدانىپ قالادى. مۇنى, مەسەلەن, «ازاتتىقتىڭ» اتالمىش ۆيدەوسىنا بەرٸلگەن كوممەنتارييلەردەن دە بايقاۋ قىيىن ەمەس.
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى: بيلٸكتٸڭ حالىقتى-الداپ-سۋلاۋ ٷشٸن پايدالانىپ وتىرعان جىمىسقى جانسىزدارى – قوسانوۆقا دا, كٶشٸمگە دە سەنۋگە بولمايدى, بۇعان كەرٸسٸنشە, حالقىمىزدىڭ مٷددەلەرٸ ٷشٸن شىن كٷرەسۋشٸ قدت-دۆك قوزعالىسىنا جەنە ونىڭ باسشىسى – مۇحتار ەبٸلەزوۆكە سەنگەن دۇرىس...