ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ دەپۋتاتتاردىڭ كٶلٸكتٸ ماس كٷيدە ايداپ ۇستالعانداردىڭ جازاسىن جەڭٸلدەتۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا قاتىستى شەشٸم شىعاردى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Ulysmedia.kz-كە سٸلتەپ.
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ كونستيتۋتسيياعا سەيكەس مەملەكەتتٸڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىقتارى ادام, ونىڭ ٶمٸرٸ, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق كودەكسٸنە سەيكەس كٶلٸك قۇرالى جوعارى قاۋٸپتٸڭ كٶزٸ.
- اۆتوكٶلٸكتٸ ماس كٷيٸندە باسقارۋ جٷرگٸزۋشٸنٸڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرٸپ قانا قويماي, جول جٷرٸسٸنٸڭ باسقا زاڭعا باعىناتىن
قاتىسۋشىلارىنا دا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ, دەيدٸ ٸٸم.
2019 جىلى پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ كٶلٸك قۇرالىن ماس كٷيٸندە باسقارۋدىڭ 28 801 فاكتٸسٸن انىقتادى. اۆتوكٶلٸكتٸ ماس كٷيٸندە باسقارعان ادامداردىڭ كٸنەسٸنەن 472 جول-كٶلٸك وقيعاسىنا جول بەرٸلٸپ, 98 ادام قازا تاۋىپ, 716 ادام جاراقات الدى. ماس جٷرگٸزۋشٸلەردٸڭ قاتىسۋىمەن بولعان اتىشۋلى وقيعالار كەڭ قوعامدىق رەزونانس جەنە جازانى قاتاڭداتۋ قاجەتتٸلٸگٸنە سۇرانىس تۋدىردى.
مەسەلەن 2019 جىلعى قازاندا الماتى قالاسىندا ماس جٷرگٸزۋشٸ بٸردەن ٷش كٶلٸكپەن سوقتىعىسىپ, نەتيجەسٸندە ەكٸ ادام قايتىس بولىپ, التى ادام جاراقات الدى. وسى جىلى قاراعاندىدا جٷرگٸزۋشٸ ماس كٷيٸندە بەس كٶلٸكتٸ قاعىپ كەتكەن. زارداپ شەككەن 29 جاستاعى قىز ەكٸ اپتادان كەيٸن اۋرۋحانادا قايتىس بولدى.
- 2020 جىلى پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا بۇزۋشىلىقتىڭ وسى تٷرٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك وسىنداي قايتالانعان بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلگەنگە دەيٸن كٷشەيتٸلدٸ. 2019 جىلدان باستاپ 2024 جىل ارالىعىندا ەلٸمٸزدەگٸ حالىق سانى 2 ملن ازاماتقا كٶبەيدٸ (18,4-تەن 20,3 ملن ادامعا دەيٸن), اۆتوپاركتٸڭ ٶسٸمٸ 33% بولدى (4,2-دەن 5,6 ملن بٸرلٸككە دەيٸن), بۇل رەتتە جولى كەسٸلگەن جول جٷرٸسٸ قاعيدالارىن (بۇدان ەرٸ - ججق) بۇزۋشىلىقتار 33% ٶستٸ (2,9-دان 3,8 ملن حاتتاماعا دەيٸن), دەلٸنگەن ٸٸم جاۋابىندا.
قابىلدانعان شارالار نەتيجەسٸندە ماس كٷيٸندە اۆتوكٶلٸكتٸ باسقارۋ فاكتٸلەرٸنٸڭ سانى 14% (28 801-دەن 24 786 فاكتٸگە دەيٸن), ججق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جالپى سانىندا «ماس كٷيٸندە جٷرگٸزۋدٸڭ» ٷلەس سالماعى – 1,5 ەسە (1,01-دەن 0,65% دەيٸن), ال مۇنداي قۇقىعىنان ايىرىلعان ادامداردىڭ ماس كٷيٸندە اۆتوكٶلٸكتٸ قايتا باسقارۋى - 2 ەسە (2510-نان 1276 فاكتٸگە دەيٸن) ازايدى. وسىلايشا وسى قۇقىق بۇزۋشىلىق بويىنشا بەلگٸلەنگەن زاڭنامالىق شارالار تەجەۋشٸ سيپاتقا يە جەنە تيٸستٸ دەرەجەدە پروفيلاكتيكالىق ەسەر ەتەدٸ.
ٸٸم شەت ەلدەردٸڭ تەجٸريبەسٸن تالداۋ الكوگولدٸ تۇتىنۋدان باس تارتۋدىڭ قالىپتاسقان مەدەني ەرەكشەلٸكتەرٸنە بايلانىستى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا جۇمساق ەرٸ قاتاڭ جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ بولۋىن كٶرسەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. مەسەلەن جاپونييادا ماس جٷرگٸزۋشٸگە ايتارلىقتاي ايىپپۇل سالىنىپ, تٷرمەگە جابىلادى. بۇل رەتتە ونىمەن ساپارعا كەلٸسكەن جولاۋشىلارعا دا ايىپپۇل سالىنادى.
مالايزييادا وتباسىلىق جاۋاپكەرشٸلٸك قاراستىرىلعان, وندا ماس جٷرگٸزۋشٸلەرمەن بٸرگە ولاردىڭ جۇبايلارى دا قاماۋعا الىنۋى مٷمكٸن. اقش-تا يللينويس شتاتىندا ٶمٸر بويى جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸنەن ايىرۋ, تٷرمەگە قاماۋ جەنە ايىپپۇل قاراستىرىلعان.
بەلارۋسسييادا الكوگولدٸ قايتا تۇتىنعان كەزدە جٷرگٸزۋشٸنٸڭ كٶلٸگٸ الىنىپ, مەملەكەت كٸرٸسٸنە ساتىلادى. بۇل رەتتە ونىڭ كٶلٸك يەسٸ ەكەندٸگٸ ماڭىزدى ەمەس.
قىتايدا بەس جىلعا دەيٸن جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸنەن ايىرىلادى. الايدا, ەگەر ماس كٷيٸندە جٷرۋ اپاتقا ەكەلٸپ سوقتىرسا, جٷرگٸزۋشٸ ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلەدٸ.
- وسىلايشا ماس كٷيٸندە اۆتوكٶلٸكتٸ باسقارۋ ٷشٸن قولدانىستاعى جاۋاپكەرشٸلٸك شارالارى جول بەرٸلگەن بۇزۋشىلىققا مٶلشەرلەس بولىپ تابىلادى جەنە زاڭعا باعىناتىن مٸنەز-قۇلىقتى قالىپتاستىرۋعا جەنە زاڭ مەن تەرتٸپ قاعيداتىن ساقتاۋعا ىقپال ەتەدٸ دەپ سانايمىز. 2023 جىلعى 27 قازاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسييالىق سوتىنىڭ №34-نپ نورماتيۆتٸك قاۋلىسىمەن ەقبتك-نٸڭ 608-بابىنىڭ بٸرٸنشٸ بٶلٸگٸ تيٸستٸ كونستيتۋتسيياعا سەيكەس جەنە ازاماتتاردىڭ قانداي دا بٸر قۇقىقتارىن بۇزبايدى دەپ تانىلدى.
وسىعان بايلانىستى ٸٸم قولدانىستاعى سانكتسييالاردى ساقتاۋ ماقساتقا ساي دەپ ۇيعاردى.
