Ishki ister ministrligi depýtattardyń kólikti mas kúide aidap ustalǵandardyń jazasyn jeńildetý týraly usynysyna qatysty sheshim shyǵardy, dep habarlaidy Dalanews.kz Ulysmedia.kz-ke siltep.
Ishki ister ministrligi konstitýtsiiaǵa sáikes memlekettiń eń joǵary qundylyqtary adam, onyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary ekenin atap ótti. Qazaqstan Respýblikasynyń Azamattyq kodeksine sáikes kólik quraly joǵary qaýiptiń kózi.
- Avtokólikti mas kúiinde basqarý júrgizýshiniń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndirip qana qoimai, jol júrisiniń basqa zańǵa baǵynatyn
qatysýshylaryna da qaýip tóndiredi, deidi IIM.
2019 jyly politsiia qyzmetkerleri kólik quralyn mas kúiinde basqarýdyń 28 801 faktisin anyqtady. Avtokólikti mas kúiinde basqarǵan adamdardyń kinásinen 472 jol-kólik oqiǵasyna jol berilip, 98 adam qaza taýyp, 716 adam jaraqat aldy. Mas júrgizýshilerdiń qatysýymen bolǵan atyshýly oqiǵalar keń qoǵamdyq rezonans jáne jazany qatańdatý qajettiligine suranys týdyrdy.
Máselen 2019 jylǵy qazanda Almaty qalasynda mas júrgizýshi birden úsh kólikpen soqtyǵysyp, nátijesinde eki adam qaitys bolyp, alty adam jaraqat aldy. Osy jyly Qaraǵandyda júrgizýshi mas kúiinde bes kólikti qaǵyp ketken. Zardap shekken 29 jastaǵy qyz eki aptadan keiin aýrýhanada qaitys boldy.
- 2020 jyly prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha buzýshylyqtyń osy túri úshin jaýapkershilik osyndai qaitalanǵan buzýshylyqtar úshin qylmystyq jaýapkershilik engizilgenge deiin kúsheitildi. 2019 jyldan bastap 2024 jyl aralyǵynda elimizdegi halyq sany 2 mln azamatqa kóbeidi (18,4-ten 20,3 mln adamǵa deiin), avtoparktiń ósimi 33% boldy (4,2-den 5,6 mln birlikke deiin), bul rette joly kesilgen jol júrisi qaǵidalaryn (budan ári - JJQ) buzýshylyqtar 33% ósti (2,9-dan 3,8 mln hattamaǵa deiin), delingen IIM jaýabynda.
Qabyldanǵan sharalar nátijesinde mas kúiinde avtokólikti basqarý faktileriniń sany 14% (28 801-den 24 786 faktige deiin), JJQ buzýshylyqtardyń jalpy sanynda «mas kúiinde júrgizýdiń» úles salmaǵy – 1,5 ese (1,01-den 0,65% deiin), al mundai quqyǵynan aiyrylǵan adamdardyń mas kúiinde avtokólikti qaita basqarýy - 2 ese (2510-nan 1276 faktige deiin) azaidy. Osylaisha osy quqyq buzýshylyq boiynsha belgilengen zańnamalyq sharalar tejeýshi sipatqa ie jáne tiisti dárejede profilaktikalyq áser etedi.
IIM shet elderdiń tájiribesin taldaý alkogoldi tutynýdan bas tartýdyń qalyptasqan mádeni erekshelikterine bailanysty Qazaqstanmen salystyrǵanda jumsaq ári qatań jaýapkershiliktiń bolýyn kórsetetinin atap ótti. Máselen Japoniiada mas júrgizýshige aitarlyqtai aiyppul salynyp, túrmege jabylady. Bul rette onymen saparǵa kelisken jolaýshylarǵa da aiyppul salynady.
Malaiziiada otbasylyq jaýapkershilik qarastyrylǵan, onda mas júrgizýshilermen birge olardyń jubailary da qamaýǵa alynýy múmkin. AQSh-ta Illinois shtatynda ómir boiy júrgizýshi kýáliginen aiyrý, túrmege qamaý jáne aiyppul qarastyrylǵan.
Belarýssiiada alkogoldi qaita tutynǵan kezde júrgizýshiniń kóligi alynyp, memleket kirisine satylady. Bul rette onyń kólik iesi ekendigi mańyzdy emes.
Qytaida bes jylǵa deiin júrgizýshi kýáliginen aiyrylady. Alaida, eger mas kúiinde júrý apatqa ákelip soqtyrsa, júrgizýshi ólim jazasyna kesiledi.
- Osylaisha mas kúiinde avtokólikti basqarý úshin qoldanystaǵy jaýapkershilik sharalary jol berilgen buzýshylyqqa mólsherles bolyp tabylady jáne zańǵa baǵynatyn minez-qulyqty qalyptastyrýǵa jáne Zań men Tártip qaǵidatyn saqtaýǵa yqpal etedi dep sanaimyz. 2023 jylǵy 27 qazanda Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq sotynyń №34-NP normativtik qaýlysymen ÁQBtK-niń 608-babynyń birinshi bóligi tiisti Konstitýtsiiaǵa sáikes jáne azamattardyń qandai da bir quqyqtaryn buzbaidy dep tanyldy.
Osyǵan bailanysty IIM qoldanystaǵy sanktsiialardy saqtaý maqsatqa sai dep uiǵardy.
