قازاق ەلٸنٸڭ بٸلٸم مەن عىلىم كەڭٸستٸگٸندە ٶزٸندٸك سارا جولى, جارقىن قولتاڭباسى بار كٶرنەكتٸ عالىم, ۇلاعاتتى ۇستاز, قوعام قايراتكەرٸ, ساياساتتانۋشى-عالىم – جاناتبەك ەشەنقوجاۇلى ٸشپەكباەۆ بيىل مەرەيلٸ 60 جاسقا تولىپ وتىر. بۇل – پاراساتتى ٶمٸردٸڭ, تىنىمسىز ەڭبەك پەن ادال قىزمەتتٸڭ, بيٸك رۋح پەن بەكزات بولمىستىڭ بەلەسٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
سانالى عۇمىرىن ۇلتىنا, ەلٸنٸڭ ٶركەندەۋٸنە, رۋحاني جاڭعىرۋىنا, جاستاردىڭ تەربيەسٸ مەن وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ارناعان جاناتبەك ەشەنقوجاۇلى – شىن مەنٸندە ۇلتتىڭ ۇلى مۇراتىنا قىزمەت ەتٸپ كەلە جاتقان قايراتكەر تۇلعا.
عىلىمعا ادالدىق – عۇمىرعا باعدار
جاناتبەك ەشەنقوجاۇلىنىڭ عىلىمي جولى تەرەڭ بٸلٸم مەن كٶپجىلدىق تەجٸريبەگە, ۇلتتىق مۇرات پەن قوعامدىق جاۋاپكەرشٸلٸككە نەگٸزدەلگەن. ول – قازاقستان جوعارى مەكتەبٸ ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مٷشەسٸ, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ حانشان پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ قۇرمەتتٸ پروفەسسورى, ش.ۋەليحانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ.
جاناتبەك ەشەنقوجاۇلىنىڭ نەگٸزگٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەرٸ تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى, ۇلتتىق سانا مەن تاريحي جادىنى جاڭعىرتۋ, ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸنە ارنالدى. 2004 جىلى «تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعىندا ساياسي كونسەنسۋستى قالىپتاستىرۋ» تاقىرىبىندا كانديداتتىق ديسسەرتاتسييا قورعاپ, ساياسي عىلىمدار كانديداتى عىلىمي دەرەجەسٸن يەلەندٸ.
عىلىمي ٸزدەنٸستەرٸ مەن پەداگوگيكالىق قىزمەتٸنٸڭ نەتيجەسٸندە 2011 جىلى اباي اتىنداعى قازۇپۋ-نٸڭ اكادەمييالىق پروفەسسورى اتاعىنا يە بولدى. ونىڭ قالامىنان تۋعان 6 مونوگرافييا, ونداعان وقۋ-ەدٸستەمەلٸك قۇرالدار مەن 100-دەن استام عىلىمي ماقالالار ەلٸمٸزدٸڭ عىلىمىنا سٷبەلٸ ٷلەس بولىپ قوسىلدى. ونىڭ ەڭبەكتەرٸ Scopus دەرەكقورىنا ەنٸپ, اۆتورلىق پاتەنتتەرمەن قورعالعان.
«مەڭگٸلٸك ەل» يدەياسىنىڭ عىلىمي نەگٸزٸن قالاعان ەڭبەكتەر
جاناتبەك ەشەنقوجاۇلىنىڭ «مەڭگٸلٸك ەل» يدەياسىنا ارنالعان ٸرگەلٸ ەڭبەكتەرٸ – وتاندىق گۋمانيتارلىق عىلىمنىڭ التىن قورىنا قوسىلعان بٸرەگەي تۋىندىلار. ونىڭ «مەڭگٸلٸك ەل وسىلايشا سومدالعان» جەنە «مەڭگٸلٸك ەل قازاعىنا حات» اتتى مونوگرافييالارى – تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تاريحي شەجٸرەسٸن, رۋحاني-مەدەني قالىپتاسۋ جولىن تەرەڭ زەردەلەيتٸن, ۇلتتىق سانا مەن بولمىستى عىلىمي نەگٸزدە بايىپتايتىن ەڭبەكتەر.
اتالعان ەڭبەكتە قازاق ۇلتىنىڭ تامىرىنان بٷگٸنگٸ ٶركەنٸنە دەيٸنگٸ تاريحي ەۆوليۋتسيياسى, قوعامدىق ساناسى مەن ينتەللەكتۋالدىق ەلەۋەتٸ فيلوسوفييالىق, ساياسي, مەدەني تۇرعىدا زەردەلەنگەن. اباي مۇراسى مەن ۇلتتىق تەلٸم, ۇرپاق ساباقتاستىعى جەنە رۋحاني جاڭعىرۋ مەسەلەلەرٸ عىلىمي-تەورييالىق نەگٸزدە تالدانىپ, وقىرمانعا تىڭ وي سالادى. بۇل ەڭبەك ٷشٸن جاناتبەك يشپەكباەۆ 2023 جىلى گۋمانيتارلىق عىلىم سالاسىنداعى ٷزدٸك زەرتتەۋٸ رەتٸندە شوقان ۋەليحانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتىندى.
ۇستازدىق پەن ازاماتتىقتىڭ ٷلگٸسٸ
جاناتبەك ەشەنقوجاۇلىنىڭ ەڭبەك جولى قاراپايىم ماماندىقتان باستالىپ, عىلىم مەن پەداگوگيكا سالاسىندا بيٸككە كٶتەرٸلدٸ. اباي اتىنداعى قازپي-دٸڭ (قازٸرگٸ – اباي اتىنداعى قازۇپۋ) قازاق ەدەبيەتٸ كافەدراسىندا وقىتۋشىدان باستاپ, رەكتور كٶمەكشٸسٸ, تەربيە جۇمىسى جەنە ەلەۋمەتتٸك دامۋ جٶنٸندەگٸ پرورەكتور, رەكتور كەڭەسشٸسٸ, بٷگٸندە – رەكتور اپپاراتىنىڭ باسشىسى قىزمەتٸن ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدٸ.
سونىمەن قاتار, ول – «ساياساتتانۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك-فيلوسوفييالىق پەندەر» كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, تەربيە جەنە رۋحاني دامۋ سالاسىندا تەرەڭ تەورييالىق نەگٸزدەرگە سٷيەنگەن بٸرەگەي باعدارلامالاردىڭ اۆتورى.
ونىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان «اباي مەكتەبٸ» ۇيىمى مەن ەكٸ جىلدا بٸر ٶتەتٸن «اباي ەلەمٸ» فەستيۆالٸ – ستۋدەنت جاستاردىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, رۋحاني تەربيەنٸڭ ٷزدٸك ٷلگٸسٸنە اينالدى. سونداي-اق, ۇلتارالىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتاتىن «بٸرلٸك» ستۋدەنتتٸك اسسامبلەياسى دا پروفەسسوردىڭ ەلدٸك مٷددەگە سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸنٸڭ بٸر پاراسى.
قوعامدىق قىزمەتتەگٸ قايراتكەرلٸك كەلبەت
جاناتبەك ەشەنقوجاۇلى – ەلٸمٸزدٸڭ قوعامدىق-ساياسي ٶمٸرٸنە دە بەلسەنە ارالاسقان ازامات. ول – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بەلسەندٸ مٷشەسٸ, «Amanat» پارتيياسىنىڭ باستاۋىش ۇيىمدارىندا تٶراعا ورىنباسارى, بٸرنەشە مەرتە قر پرەزيدەنتٸ مەن مەجٸلٸس, مەسليحات سايلاۋلارىندا قوعامدىق شتاب جەتەكشٸسٸ بولدى.
مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋعا ارنالعان باستامالاردا دا ول الدىڭعى شەپتە جٷر. قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن ارتتىرۋ باعىتىندا وقۋ قۇرالدارىن ەزٸرلەپ, تەرمينولوگييالىق سٶزدٸكتەر اۆتورلىعىنا اتسالىسىپ, تٸل مەدەنيەتٸنٸڭ دامۋىنا مول ٷلەس قوستى. بۇل ەڭبەگٸ ەلەنٸپ, 2024 جىلى «احمەت بايتۇرسىنۇلى» تٶسبەلگٸسٸمەن ماراپاتتالدى.
ودان ٶزگە دە ەلگە سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە جوعارى باعالانىپ, جاناتبەك ەشەنقوجاۇلى 2018 جىلى «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ, «قازاقستان عىلىمىن دامىتۋعا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ ٷشٸن», «بٸلٸم بەرۋ ٸسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ قىزمەتكەرٸ», «ى.التىنسارين» تٶسبەلگٸلەرٸنٸڭ يەگەرٸ, قر تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 20, 25, 30 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق مەدالداردىڭ يەگەرٸ, پانفيلوۆ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى (2013 ج.) اتانىپ, قر پرەزيدەنتٸنٸڭ بٸرنەشە مەرتە العىس حاتتارىمەن ماراپاتتالادى.
پاراسات يەسٸنٸڭ پاراقتالعان ٶمٸرٸ
جاناتبەك ەشەنقوجاۇلى – بٷگٸنگٸ ۇرپاقتىڭ عانا ەمەس, بولاشاقتىڭ دا جٷرەگٸنە وي سالىپ, ۇلت مۇراتىنا باعىت بەرەتٸن ازامات. ول – ٶز حالقىنىڭ جانىن ۇققان, رۋحىن تانىعان, تاريحىن زەردەلەگەن, ەرتەڭٸنە سەنگەن تۇلعا. ونىڭ ەڭبەكتەرٸ مەن وي-تولعامدارى – قازاق عىلىمىنىڭ عانا ەمەس, ۇلتتىق رۋحانيياتتىڭ اسىل قورىنا اينالدى.
وسىلايشا, 60 جاسقا پاراساتپەن جەتكەن, ەلٸن سٷيگەن, ەلٸ سٷيگەن جاناتبەك ەشەنقوجاۇلى – قازاق عىلىمىنىڭ شامشىراعى, ۇلت رۋحىنىڭ تەمٸرقازىعى.
