عالامتور... ەسكٸ مەن جاڭانىڭ, ٶتكەن مەن بولاشاقتىڭ, قاتىگەزدٸك پەن مەيٸرٸمنٸڭ, بار مەن جوقتىڭ ميداي ارالاسقان ورتاسى. ٶز قاسىڭداعى وقيعاعا, ٸسكە, تٷرلٸ تاعدىرعا نازار سالماۋىڭىز مٷمكٸن, بٸراق ٶزگە قيىرداعى قيلى تاعدىرعا كٶز مونشاعىڭىزدى ٷزەسٸز. ەڭ باستىسى قانداي اقپارات وقىساڭىز دا, سوعان ساي جاۋاپ قالدىرۋىڭىزعا, پٸكٸر بٸلدٸرۋگە قۇقىڭىز بار. سٸز ساياساتتانۋشى, مەدەنيەتتانۋشى, بولماسا فيلوسوف ياكي ەلدەبٸر سالانىڭ عالىمى بولۋىڭىز شارت ەمەس, كٶزقاراسىڭىز ٶزٸڭٸزگە, جازىڭىز, قالدىرىڭىز, شامىنا تيٸڭٸز, سىناڭىز, مٸنەڭٸز, العىس ايتىڭىز – ەرٸك الدىڭىزداعى كومپيۋتەردٸڭ پەرنە تاقتاسىنا باسىلعان ساۋساقتارىڭىزدا. تٸنتۋٸرٸڭٸزبەن تٸنتۋٸرلەپ جٷرٸپ, ەل كٶرمەگەندٸ, ەل وقىماعاندى, ەل ەستٸمەگەندٸ تابىڭىز دا, دوستارىڭىزعا, ٶزٸڭٸز كٶرمەگەن تانىستارىڭىزعا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ مايدانداستارىڭىزعا, ووو, ول تٷگٸلٸ كٶرمەستەن, تانىماستان سٸزگە كەرٸ وپپونەنت, قارسىلاس بولىپ ٷلگەرگەن, بٸرٸڭٸزدٸ-بٸرٸڭٸز ۇناتپايتىن ەلدەبٸر بەسەكەلەستەرٸڭٸزگە لاقتىرا سالىڭىز. ۇناتۋى دا, ۇناتپاۋى دا مٷمكٸن. پٸكٸرتالاس. پٸكٸردٸڭ سان الۋاندىعى – دەموكراتييانىڭ ٶلشەمٸ. سولاي ما ەكەن?! ونى كٸم ايتتى ەكەن, كٸم شىعاردى ەكەن? بٸلمەيمٸن... ەندٸ سٸز قۇقىلىسىز, ەش قىمسىنباستان, مۇنىم قالاي بولار ەكەن دەپ ويلانباستان, اعايىننىڭ, مەيلٸ ول كٸم بولسا, ول بولسىن, جاعاسىنان الاسىز, تىعىلىپ وتىرىپ كوممەنت جازاسىز, تاسادا تۇرىپ تاس لاقتىراسىز. قوي دەيتٸن ەشكٸم جوق. مٸنە, ەركٸندٸك! الپىستاعى اعانىڭ جازباسىنا بەسٸكتەن بەلٸ شىقپاستان ينتەرنەت ەلەمٸن كەزگەن ەلدەبٸر بوقمۇرىن سٸڭبٸرە سالادى. ونىڭ جاقتاستارى كٶپ-اق, بٸردەڭە دەپ قارسى شىعار بولساڭىز, بٸتتٸ, بٸر توپ شۋىلداق قاقىرىپ-تٷكٸرٸپ, اق يتٸ مەن كٶك يتٸن كەزەك جۇمساۋى مٷمكٸن. ساق بولىڭىز!
ينتەرنەتشٸل بالا دەمەكشٸ, ونىڭ نەمەن اينالىسىپ, نەنٸ وقىپ, نەنٸ كٶرٸپ وتىرعانىن قاداعالايتىن اتا-انا كەرەك. الايدا عالامتور تٷگٸلٸ, كومپيۋتەردٸڭ تٸنتۋٸرٸن ۇستاپ كٶرمەگەن كەيبٸر وتاعاسى مەن وتاناسى ونى قالاي قاداعالاماق?
ەرينە, ەركٸن پٸكٸر بٸلدٸرٸپ ٷيرەنگەن جٶن. الايدا ەدەپتەن وزباۋدى ۇمىتا بەرەتٸنٸمٸز دە جاسىرىن ەمەس.
ينتەرنەتشٸل بالا دەمەكشٸ, ونىڭ نەمەن اينالىسىپ, نەنٸ وقىپ, نەنٸ كٶرٸپ وتىرعانىن قاداعالايتىن اتا-انا كەرەك. الايدا عالامتور تٷگٸلٸ, كومپيۋتەردٸڭ تٸنتۋٸرٸن ۇستاپ كٶرمەگەن كەيبٸر وتاعاسى مەن وتاناسى ونى قالاي قاداعالاماق?
عالامتور... ىشقىنۋلار مەن ىسقىرۋلاردىڭ, ايعاي مەن سٷرەننٸڭ, ٷنسٸزدٸك پەن موماقان ارماننىڭ, ٸزگٸ وي مەن ٸبٸلٸستٸك ارىپتالاستىڭ جەشٸگٸ. قوقىسقا تولى. ٸنجۋٸ دە جەتەرلٸك. كەرەگٸن الىڭىز. بٸراق كەرەگٸن تابۋ وڭاي ەمەسٸن كٶكەيگە بەكەم ساقتاڭىز. كەرەكسٸزدٸ دەرەكسٸز تابا سالۋ جىلدام.
جەلٸلەردٸڭ كٷن قۇرعاتپاي الدىندا وتىرساڭىز, وقىمىستى بولىپ شىعا كەلەسٸز. سانسىز تسيفرلاردى, عىلىمنىڭ ەر سالاسىن, انىقتامالىقتار مەن ەنتسيكلوپەدييالاردى بٸر ٶزٸڭٸز مەڭگەرٸپ العانداي سەزٸنەسٸز, الايدا... الايدا ەشتەڭە وقىماعانىڭىز, ەشتەڭەنٸڭ ۇشىعىنا جەتە الماعانىڭىز تاعى راس. مۇنداعىنىڭ بەرٸ ساعىم سەكٸلدٸ, تەز وقيسىز, تەز ٶشەدٸ. سٸزدٸڭ جەلٸلەر شوعىرىنان تاپقان ەلدەبٸر كٶرسەتكٸشتەر مەن تالداۋلارىڭىزدى, ەلدەبٸر تاريحي تۇجىرىم مەن پەلساپالىق ويلارىڭىزدى ٶزگەلەر وقىپ, وسىنىڭ بەرٸن قايدان بٸلەدٸ دەپ اۋىزدارىن اشادى. سٸزدٸ دانىشپان سانايدى. سٸزدٸڭ كٶزقاراس, تۇجىرىم دەپ باعالايدى. سٸز ەندٸ تۇلعاسىز. بٸراق كەۋدەڭٸزدٸڭ قۋىس ەكەنٸن ٶزٸڭٸز عانا بٸلەسٸز... ونى جاسىراسىز. سوندىقتان دا ٶزگە بولىپ ٶمٸر سٷرەسٸز. ٶزگەنٸ ٶزٸڭٸزگە اينالدىرىپ ٶمٸر سٷرەسٸز. سول بٸر اسىل سٶزدٸ ايتۋ ٷشٸن, سول بٸر تۇجىرىمدى جاساۋ ٷشٸن سان ايلاپ كٸتاپتار اقتارعان, تەجٸريبەلەر جاساعان ەلدەبٸر ويشىل ياكي عالىم ۇمىت قالعان. ونىڭ ويىن تەرٸس اينالدىرىپ, سٸز پايدالاندىڭىز. شەكسٸز رەسۋرستاردى قولداندىڭىز. ونىڭ ٶزٸ قابٸلەت! بٸراق...
عالامتور... تۇتاسقان ەلەم. ٶرمەكشٸنٸڭ تورى دەرسٸز. ەندٸ شىنايى سٷيٸسپەنشٸلٸكتٸڭ ورنىن جىلتىرى مول ۆيرتۋالدى ماحاببات, شىنايى ارالاس-قۇرالاس دوستىقتىڭ ورنىن ۆيرتۋالدى سىيلاستىق باسىپ كەلەدٸ. تەك كٶگٸلدٸر ساعىمدى عالامتورلاردىڭ ٸشٸندە سان مەن تسيفرلاردىڭ, ەلدەبٸر اتاۋلار مەن ٶزٸڭە ٷش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن ەسٸمدەردٸڭ جاقىنىسىز... تانىسىڭىزدان اجىراپ, تانىماسىڭىزدى جاقىن تۇتاتىن مەزگٸل قازٸر. يٸرٸمٸنە ەسسٸز ٷڭٸلگەن كەيبٸر جاندار ونىڭ تۇتقىنىنا دا اينالىپ ٷلگەرگەن. جالعىزدىق پەن كٷيزەلٸستٸڭ اساۋ تولقىندارىنا جۇتىلعاندار قانشاما? بۇيىعى, جاداۋ-جٷدەۋ... بۇل دا بٸر ٶتپەلٸ كەزەڭ شىعار. جاماندىعىن ايتىپ تاۋىسا المايسىز, ال جاقسىلىعى دا ۇشان-تەڭٸز. تەك سونى ورنىمەن پايدالانا بٸلسەك, مٷمكٸندٸگٸن بارىنشا ىقتيياتپەن جٷزەگە اسىرىپ, ادامي قالپىمىزدى نىقتاپ, بٸلٸمٸمٸزدٸ اسىرۋعا جۇمساساق.
اكادەمييالىق كٸتاپحانالاردىڭ ورنىن ينتەرنەت باسا المايدى. بٸراق ونىڭ دا عىلىمي تەگەۋرٸنٸ شەكسٸز. تەك ازداعان مەدەنيەت كەرەك... عالامتور مەدەنيەتٸن ەرتە يگەرمەۋ – ٶزٸمٸزگە سىن. ينتەرنەتتٸڭ يٸرتپەگٸنە تٷسٸپ, بىلىققاندار مەن ىلىققانداردىڭ قارماعىن قاپقان ۇرپاقتى ساۋىقتىرۋ ٷشٸن ۇلتتىق يممۋنيتەتتٸڭ كٷشٸ جەتكٸلٸكتٸ بولۋى لەزٸم. ال وعان شامامىز جەتپەسە, مىلقاۋ ۇرپاق پەن سوقىر جەتكٸنشەك, كەرەڭ ٶسپٸرٸم قاۋلايدى. قازٸر سول دەۋٸردٸڭ باسى. بولۋ مەن بورداي توزۋدىڭ اراسى...
تٸل مەن دٸننٸڭ, دٸل مەن رۋحتىڭ سىنالار تۇسى. قولى جەتكەندەر كٶپ, ويى جەتكەندەر از. عالامتور ارقىلى عارىشتى يگەرٸپ جاتقاندار كٶپ, ال كەرٸسٸنشە ٶزٸن-ٶزٸ يگەرە الماي جاتقاندار دا سانسىز. وسى تۇستا مەنٸ تولعاندىراتىنى, بٸزدٸڭ ەلدٸڭ ينتەرنەت رەسۋرسىنىڭ تىم قارابايىرلىعى. قازٸر تەك اقپارات الماسۋ, ەدەبي تەندەنتسييانىڭ بەلگٸلٸ بٸر اينالىمى, جۋرناليستيكالىق ٸزدەنۋگە عانا مەن بەرٸپ وتىرعاندايمىز. بەلگٸلٸ بٸر سالالىق ماماندىقتار, ايتالىق, ناقتى عىلىم قازاقشا سٶيلەمەك تٷگٸلٸ, اتىمەن جوق. عالامتوردان عىلىمي جاڭالىقتاردى تابا المايسىز. ٶزٸمٸزدٸڭ ەلدەگٸ عالىمداردىڭ ەڭبەكتەرٸ مەن تۇجىرىمدارى دا ورىس تٸلٸندە بىلدىرلايدى. و, نەگە? ول تٷگٸلٸ, بٸز كٸمدٸ بايىتىپ, كٸمدٸ قورعاپ وتىرمىز وسى? نەگە قازاقتىڭ ٶزٸنٸڭ «mail.ru», «facebook.com», «twitter», «ۆك» سەكٸلدٸ جەلٸلەرٸ جوق? نەگە سول جوقتىڭ ورنىن تولتىراتىن ماماندار, سول ٷشٸن ەڭبەك ەتەتٸن جەتكٸنشەكتەر جوق? ولار بار بولسا, وندا نەگە سونى قولدايتىن ٷكٸمەتٸمٸز جوق? قاشانعى ەلدٸڭ شەكپەنٸن كيگەنٸمٸزگە مارقايامىز? قاشانعى ٶز دٷنيەمٸزدٸ ٶزٸمٸز تۇتىناتىن كەزدٸ ارمانداۋمەن ٶتەمٸز?
م. حايدەگگەر تەحنيكامەن تٸل تابىسپاي, ادامزات ٶركەنيەتٸ العا وزباسىن اماناتتايدى. ويشىلدىڭ ٶتكەن عاسىر ايتقان تولعامىنىڭ كەزەڭٸنە ەندٸ جەتتٸك. ۇلى دٷبٸردە اتىمىز وزا ما, ەلدە... سٸز بەن بٸزگە بايلانىستى.
بۇل تاقىرىپ تۋرالى ايتار ەڭگٸمە مۇنىمەن بٸتپەيدٸ. بٸز شاعىن جازبامىزدا عالامتوردى پايدالانۋدىڭ وڭى مەن تەرٸس جاعىن ازداپ ەكشەگەندەي بولدىق. الداعى ۋاقىتتا ۆيرتۋاليستيكا زامانىنداعى ادام بولمىسى تۋرالى ارنايى توقتالاتىن بولامىز.
ت. تاڭجارىق.
