ەتنوپەداگوگيكا تۋرالى رەفەرات
ەتنوپەداگوگيكا كۋرسى بولاشاق ماماندى تەربيە جٷيەسٸندەگٸ ەتنيكالىق ٶزگەشەلٸكتەر مەن ٷلتتىق دارالىق جايلى بٸلٸممەن قارۋلاندىرادى, كٶپعاسىرلىق تەربيە ەرەكەتٸ نەتيجەسٸندە جيناقتالعان پەداگوگيكالىق بايلىقتى پراكتيكادا قولدانا الۋ داعدىسىن يگەرتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
سونىمەن قاتار ەتنوپەداگوگيكا ٶزٸندٸك ٸشكٸ تاريحي-پەداگوگيكالىق دامۋ زاندىلىقتارىنا يە. وسىعان وراي ولاردى جالپى جەنە دارالىق تەرتٸپتەگٸ ەلەمەنتتەر قۇرايتىنىن; جالپى زاڭدىلىق ەتنوستىق تەربيەنٸڭ قوعامدىق بولمىس, ٶمٸر سايات, قوعامداعى ٶندٸرٸستٸك قاتىناستاردىڭ دامۋى, ونىڭ قايتا قۇرىلۋىنا تەۋەلدٸلٸگٸمەن انىقتالسا; دارالىق زاڭدىلىق ەتنوپەداگوگيكانىڭ ۇلتتىق «ادامشىلىق تابيعاتتىڭ» ادامگەرشٸلٸك تۇرعىدان قورعالۋىن, گەنوفوندتى ساقتاۋ جەنە ونىڭ تابيعي دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە قابٸلەتتٸلٸگٸندە ەكەنٸن كٶرسەتۋ باستى مٸندەت بولىپ تابىلادى.
ەتنوپەداگوگيكانىڭ زەرتتەۋ ەدٸستەرٸ جٶنٸ سٶز بولعان جەكەلەگەن اۆتورلار /ن.يا.حانبيكوۆ, ش.ا.شوروۆ, ا.ميرزوەۆ ت.ب/ ەڭبەكتەرٸندە ەدەت- عۇرىپتار مەن دەستٷرلەر حالىقتىق سەنٸمدەر, ويىندار مەن ويىنشىقتار جٶنٸندەگٸ ەتنوگرافييالىق ماتەريالداردىڭ حالىقتىق تەلٸم-تەربيە مازمۇنىن اشىپ كٶرسەتۋدەگٸ ماڭىزدىلىعى اتاپ كٶرسەتٸلەدٸ. زور تەربيەلٸك ىقپالعا يە, ٶزٸندٸك سالت-دەستٷرٸ بار بالالار ورتاسىنىڭ ەتنوپەداگوگيكالىق زەرتتەۋ وبەكتٸسٸ رەتٸندە قاراستىرىلۋى ي.س.كون اسا قۇپتارلىق جايلار.
ەتنوپەداگوگيكادا كەڭ تەورييالىق قورىتىندىلاۋدى تالاپ ەتەتٸن پروبلەمالارمەن قاتار, فاكتٸلٸك ماتەريالدار جيناقتاۋ, تەرەڭدەپ زەرتتەۋ مەن تالداۋدى قاجەت ەتەتٸن جەكەلەگەن مەسەلەلەر دە از ەمەس. ونىڭ الدىندا شەشٸلۋٸ ەڭ الدىمەن پەداگوگيكا مەن ەتنوگرافيياعا مەندٸ جەردەمٸن تيگٸزەتٸن ٶزەكتٸ مٸندەتتەر تۇر. بۇلاردى تٶمەندەگٸدەي تاقىرىپتارمەن بەلگٸلەۋگە بولادى: ماقالدار مەن مەتەلدەر جەنە ولاردىڭ جاس ۇرپاققا ادامگەرشٸلٸك تەجٸريبەسٸ بەرٸلٸسٸن قامتاماسىز ەتۋدەگٸ رولٸ; جۇمباقتار اقىل-وي تەربيەسٸ قۇرالى رەتٸندە; حالىق ەرتەگٸلەرٸ حالىقتىڭ پەداگوگيكالىق كەمەڭگەرلٸگٸنٸڭ جارقىن تالپىنىستارى رەتٸندە; حالىق ەندەرٸ جەنە ولاردىڭ بالالار مەن جاستارعا ەستەتيكالىق تەربيە بەرۋدەگٸ رولٸ; بالالار مەن جاستار ورتاسى, ونىڭ پەداگوگيكالىق قىزمەتتەرٸ; دٷنيە جٷزٸ حالىقتارىنىڭ بەسٸك جىرلارى انا پوەزيياسىنىڭ, انا مەكتەبٸنٸڭ جەنە پەداگوگيكانىڭ كٶرنەكتٸ جەتٸستٸكتەرٸ رەتٸندە.
تەربيەنٸ قاجەت ەتۋ ادامنىڭ پايدا بولۋىمەن بٸرگە تۋدى جەنە ادام قوعامى قانشا ٶمٸر سٷرسە, سونشا ٶمٸر سٷرٸپ كەلەدٸ. وسىعان وراي تەربيەنٸڭ دامۋىن حالىقتىڭ, ەتنوستىق قاتىسۋىمەن العا باسۋىن ەسكەرمەۋ زاڭسىز.
مەكتەپتەر پايدا بولعانعا دەيٸن تۇلعا قالىپتاستىرۋدا عاسىرلار بويى قالىپتاسقان تەربيەنٸڭ حالىقتىق دەستٷرلەرٸ شەشۋشٸ رول اتقاردى. حالىق ۇرپاقتان ۇرپاققا ٶزٸنٸڭ قوعامدىق جەنە ەلەۋمەتتٸك تەجٸريبەسٸن, رۋحاني بايلىعىن, ٷلكەننٸڭ كٸشٸگە قۇرمەتٸ رەتٸندە مۇرا ەتٸپ كەلدٸ, سول ارقىلى قوعامنىڭ ماتەريالدىق جەنە رۋحاني مەدەنيەتٸ تاريحىن تۋعىزدى.
حالىقتىڭ رۋحاني ٶمٸرٸن انىقتاۋشى جەيتتەر ەڭبەكتەن, تابيعاتتان, ٸشكٸ دارىندىلىقتان, تابيعيلىقتان جەنە ادامگەرشٸلٸكتەن تۋىندادى. جەنە دەل وسىلار تەربيەنٸڭ ناعىز حالىقتىق سيپاتتارىن ايقىنداپ بەردٸ.
جەتٸلگەن ادام تەربيەلەۋدٸڭ حالىقتىق باعدارلاماسى كٶپقىرلى جەنە كەڭ. جەنە ونى جٷزەگە اسىرۋ قۇرالدارى دا سان الۋان. جاستاردىڭ تۇلعالىق بەينەسٸن قالىپتاستىرۋعا بٷكٸل حالىق ٶمٸرٸ ىقپال ەتتٸ: بەرٸ تەربيەلەندٸ, بەرٸن تەربيەلەدٸ. تەربيە قوعامنىڭ ەكونوميكالىق ٶمٸرٸ مەن رۋحاني ٶمٸرٸ اراسىن بايلانىستىرۋشى رەتٸندە العا شىقتى. تۇتاس العاندا حالىقتىڭ ماتەريالدىق جەنە رۋحاني ٶمٸرٸندەگٸ پەداگوگيكالىق مەدەنيەتٸنٸڭ ەرەكشە حال-احۋالى وسىمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ. ادام مەدەنيەتٸنٸڭ ەكٸ سالاسى اراسىنداعى ساباقتاستىق بايلانىس دەل وسى پەداگوگيكالىق مەدەنيەتپەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. كٶرنەكتٸ پەداگوگتاردىڭ قاي-قايسىسى بولماسىن حالىقتىق پەداگوگيكا ەتنوستىق ۇجىمدىق شىعارماشىلىعىنىڭ قۇرامدى بٶلٸگٸ ەكەندٸگٸن ەسكەرتٸپ, ونىڭ پەداگوگيكالىق مەدەنيەتٸ كٶرٸنٸسٸ رەتٸندە ەجەلگٸ دەۋٸرلەردەن تامىر الاتىندىعىنا نازار اۋدارتۋى وسىدان.
