ازاماتتىق بەلسەندٸ, جانۋارلاردى قورعاۋ بويىنشا ساراپشى سەكەن دٸلداحمەت كيٸكتەردٸ جازدا اتۋعا قاتىستى ويىن اشىق ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Ulysmedia.kz-كە سٸلتەپ.
سەكەن دٸلداحمەتتٸڭ سٶزٸنشە, ەڭ بٸرٸنشٸدەن, كيٸكتەردٸڭ سانىن رەتتەۋ جۇمىسى دۇرىس جٷرمەگەن.
"كيٸكتەردٸڭ سانىن رەتتەۋ بويىنشا ناقتى عىلىمي نەگٸزدەمە ەلٸ دە جوق. عىلىمي ينستيتۋتتار كيٸكتٸڭ قانشا باسىن اتۋعا بولاتىنىن, اتالىعى قانشا, انالىعى قانشا ەكەنٸن زەرتتەۋٸ كەرەك ەدٸ. اتالىق جانۋاردىڭ جاسى ەسكەرٸلۋٸ كەرەك. مىسالى اتالىق 3-4 جىلدان كەيٸن عانا رەپرودۋكتيۆتٸ بولادى. ال انالىعى تۋىلا سالا جارتى جىلدان كەيٸن رەپرودۋكتيۆتٸ كيٸكتەردٸڭ ويناعىنا قاتىسا الادى. ال بۇعان قاتىستى ناقتى زەرتتەۋ جوق. ەرتەڭ كيٸكتەردٸ جاپپاي قىرعان كەزدە ول كيٸكتەردٸڭ كەلەسٸ جىلعى ٶسٸمٸنە, پوپۋلياتسيياسىنا زاردابىن تيگٸزەدٸ. سەبەبٸ كيٸكتٸڭ بٸر اتالىعى ولاردىڭ ويناعى باستالعان كەزدە 50-70 انالىققا دەيٸن شابا الادى. ياعني ۇرىقتاندىرا الادى. سوندىقتان بۇل ٶتە ٷلكەن مەسەلە", - دەيدٸ ساراپشى.
سونىمەن قاتار, سەكەن دٸلداحمەتتٸڭ سٶزٸنشە, كيٸكتەردٸ قىرعاننان كەيٸن ونىڭ ەتٸن پايدالاناتىن بولسا, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ قامتاماسىز ەتٸلۋٸ كەرەگٸن ايتادى.
"ەكٸنشٸدەن, كيٸكتەردٸ 2015 جىلدان بەرٸ قىردى. سول كەزدە كيٸكتەردە تارادى دەگەن پاستەرەللەز اۋرۋىنان كەيٸن زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلمەدٸ. كيٸكتەر باسقا دا اۋرۋلاردان قىرىلۋى مٷمكٸن. وسى ارالىقتا كيٸكتٸڭ بويىندا قانداي اۋرۋلار بارى زەرتتەلمەدٸ. وسىدان ٷلكەن مەسەلە تۋىندايدى. قازٸر كيٸكتٸ اتقان سوڭ ونى ەت كومبيناتتارىنا جٸبەرەمٸز دەيدٸ. ول جاعدايدا ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ ەسكەرٸلۋٸ كەرەك. ەرتەڭ حالىق كيٸكتٸڭ ەتٸن جەپ, جاپپاي اۋىرىپ, زاردابىن شەگۋٸ مٷمكٸن. بۇل ٶتە اسىعىس قابىلدانىپ جاتقان شەشٸم", - دەيدٸ مامان.
سەكەن دٸلداحمەت كيٸكتەردٸڭ كٶشٸ-قون مەسەلەسٸن رەتتەۋ كەرەگٸن اتاپ ٶتتٸ.
"ٷشٸنشٸدەن, شەنەۋنٸكتەر باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى باستى مەسەلە - كيٸكتەردٸڭ شارۋالارعا كەدەرگٸ كەلتٸرۋٸ دەپ كەلتٸرەدٸ. مەن ول ٶڭٸردٸڭ ەر اۋدانىن بٸلەمٸن. بۇل مەسەلە شارۋالارعا قاتىستى ەمەس. جەر ٶتە كٶپ. تەك كيٸكتەردٸڭ كٶشٸ-قون مەسەلەسٸن قولعا الۋ كەرەك. ٶكٸنٸشكە قاراي, مۇنداي جۇمىستار جٷرگٸزٸلمەدٸ. سالدارىنان كيٸككە قاتىستى وسىنداي مەسەلە تۋىنداپ وتىر", - دەيدٸ سەكەن دٸلداحمەت.
سەكەن دٸلداحمەتتٸڭ سٶزٸنشە, كيٸكتەردٸ جازدا اتۋ قاۋٸپتٸ.
"كيٸكتٸ جازدا اتۋ – ٶتە ٷلكەن قاتە. كيٸكتەردٸڭ سانىن رەتتەيتٸن بولسا تەك كٷز بەن قىس ارالىعىندا رەتتەۋ كەرەك. مىسالى بىلتىر كيٸكتەردٸ قىرىپ, جاي عانا جەرگە كٶمٸپ نەمەسە دالاعا لاقتىرىپ تاستادى. ەرتەڭ كيٸكتٸڭ ەتٸ شٸريدٸ, ودان تٷرلٸ اۋرۋ تۋىنداپ, كيٸك قانا ەمەس, ٷي جانۋارلارى دا جاپپاي قىرىلىپ كەتۋٸ مٷمكٸن. ال ونى جاپپاي باقىلاۋدا ۇستاي الماي قالادى. ونى ينسپەكتسييالاردىڭ باقىلاۋدا ۇستاۋدىڭ مٷمكٸندٸگٸ دە جەتپەيدٸ. بۇدان شىعاتىن تاعى بٸر مەسەلە – بٸزدە تٶرت ەت كومبيناتىنىڭ قۋاتى جەتپەيدٸ. ەگەر 460 مىڭ كيٸكتٸ قىراتىن بولسا, جانۋارلاردىڭ ورتاشا سالماعى 30 كەلٸ دەسەك, ەرتەڭ 14 ميلليون توننا يگەرەتٸن بٸزدە ەت كومبيناتى جوق. تٸپتٸ ەلدە ەتتٸ 200 گرامعا بٶلٸپ, كۋبلەي رەتٸندە ساتاتىن مٷمكٸندٸك جوق. سوندىقتان بەرٸ اسىعىس قابىلدانىپ جاتقان دۇرىس ەمەس شەشٸم", - دەيدٸ ساراپشى.
ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن باتىس قازاقستان وبلىسىندا كيٸكتەردٸ اتۋ باستالعانىن حابارلاعان ەدٸك.
