Azamattyq belsendi, janýarlardy qorǵaý boiynsha sarapshy Sáken Dildahmet kiikterdi jazda atýǵa qatysty oiyn ashyq aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz Ulysmedia.kz-ke siltep.
Sáken Dildahmettiń sózinshe, eń birinshiden, kiikterdiń sanyn retteý jumysy durys júrmegen.
"Kiikterdiń sanyn retteý boiynsha naqty ǵylymi negizdeme áli de joq. Ǵylymi institýttar kiiktiń qansha basyn atýǵa bolatynyn, atalyǵy qansha, analyǵy qansha ekenin zertteýi kerek edi. Atalyq janýardyń jasy eskerilýi kerek. Mysaly atalyq 3-4 jyldan keiin ǵana reprodýktivti bolady. Al analyǵy týyla sala jarty jyldan keiin reprodýktivti kiikterdiń oinaǵyna qatysa alady. Al buǵan qatysty naqty zertteý joq. Erteń kiikterdi jappai qyrǵan kezde ol kiikterdiń kelesi jylǵy ósimine, popýliatsiiasyna zardabyn tigizedi. Sebebi kiiktiń bir atalyǵy olardyń oinaǵy bastalǵan kezde 50-70 analyqqa deiin shaba alady. Iaǵni uryqtandyra alady. Sondyqtan bul óte úlken másele", - deidi sarapshy.
Sonymen qatar, Sáken Dildahmettiń sózinshe, kiikterdi qyrǵannan keiin onyń etin paidalanatyn bolsa, azyq-túlik qaýipsizdigi qamtamasyz etilýi keregin aitady.
"Ekinshiden, kiikterdi 2015 jyldan beri qyrdy. Sol kezde kiikterde tarady degen pasterellez aýrýynan keiin zertteýler júrgizilmedi. Kiikter basqa da aýrýlardan qyrylýy múmkin. Osy aralyqta kiiktiń boiynda qandai aýrýlar bary zerttelmedi. Osydan úlken másele týyndaidy. Qazir kiikti atqan soń ony et kombinattaryna jiberemiz deidi. Ol jaǵdaida azyq-túlik qaýipsizdigi eskerilýi kerek. Erteń halyq kiiktiń etin jep, jappai aýyryp, zardabyn shegýi múmkin. Bul óte asyǵys qabyldanyp jatqan sheshim", - deidi maman.
Sáken Dildahmet kiikterdiń kóshi-qon máselesin retteý keregin atap ótti.
"Úshinshiden, sheneýnikter Batys Qazaqstan oblysyndaǵy basty másele - kiikterdiń sharýalarǵa kedergi keltirýi dep keltiredi. Men ol óńirdiń ár aýdanyn bilemin. Bul másele sharýalarǵa qatysty emes. Jer óte kóp. Tek kiikterdiń kóshi-qon máselesin qolǵa alý kerek. Ókinishke qarai, mundai jumystar júrgizilmedi. Saldarynan kiikke qatysty osyndai másele týyndap otyr", - deidi Sáken Dildahmet.
Sáken Dildahmettiń sózinshe, kiikterdi jazda atý qaýipti.
"Kiikti jazda atý – óte úlken qate. Kiikterdiń sanyn retteitin bolsa tek kúz ben qys aralyǵynda retteý kerek. Mysaly byltyr kiikterdi qyryp, jai ǵana jerge kómip nemese dalaǵa laqtyryp tastady. Erteń kiiktiń eti shiridi, odan túrli aýrý týyndap, kiik qana emes, úi janýarlary da jappai qyrylyp ketýi múmkin. Al ony jappai baqylaýda ustai almai qalady. Ony inspektsiialardyń baqylaýda ustaýdyń múmkindigi de jetpeidi. Budan shyǵatyn taǵy bir másele – bizde tórt et kombinatynyń qýaty jetpeidi. Eger 460 myń kiikti qyratyn bolsa, janýarlardyń ortasha salmaǵy 30 keli desek, erteń 14 million tonna igeretin bizde et kombinaty joq. Tipti elde etti 200 gramǵa bólip, kýblei retinde satatyn múmkindik joq. Sondyqtan bári asyǵys qabyldanyp jatqan durys emes sheshim", - deidi sarapshy.
Eske salaiyq, buǵan deiin Batys Qazaqstan oblysynda kiikterdi atý bastalǵanyn habarlaǵan edik.
