ەڭبەگٸ ەلەۋلٸ عالىم

ەڭبەگٸ ەلەۋلٸ عالىم
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ەسەنجول اليياروۆ قانيۇلىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان  عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا ٶتتٸ. فيلوسوفييا جەنە پوليتولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ٶتكەن جيىن  قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق  كاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸنە ارنالدى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاۋٸپسٸزدٸگٸ: ساياسات, ەكونوميكا, اقپارات» اتتى كونفەرەنتسييا جۇمىسىنا قر ۇعا اكادەميكتەرٸ, قر مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى, قر جوو باسشىلارى مەن كٶرنەكتٸ قوعام جەنە مەملەكەت قايراتكەرلەرٸ قاتىستى. پلەنارلىق وتىرىستا رەسەيدەن, قىرعىزستاننان كەلگەن عالىمدار باياندامالار وقىپ, عالىمنىڭ ٶزبەكستانداعى ەرٸپتەستەرٸ ونلاين جٷيەدە بايلانىسقا شىقتى.

قر ۇعا اكادەميگٸ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ سارتاەۆ سۇلتان سارتايۇلى: «ٶمٸر دەگەن الىپ كٷش, تاس بۇعاۋدى بۇزاتىن. باسسا دا جەردٸ قالىڭ مۇز, جارىپ ونى شىعاتىن. ٶمٸرگە دەگەن ىنتالىق, شٶپكە دە ەلسٸز كٷشتٸلەر. كٷشتٸلٸگٸ سونشالىق, جولىندا جاتسا, تاس تەسەر. بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ بٸلٸمٸمٸزدٸڭ نەگٸزٸندە, كونستيتۋتسييامىزدى ٶرٸستٸ جولعا سالۋعا تىرىستىق, سول سەكٸلدٸ ەسەنجول عىلىم سالاسىنىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ٶز ٷلەسٸن قوستى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ.

ٸس-شارانىڭ شىمىلدىعىن تٷرە وتىرىپ, مەرەيتوي يەسٸ مەملەكەتتٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋ – بٷگٸندە  ٶزەكتٸ تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸ ەكەنٸنە باسا نازار اۋداردى. «تەك قانا كٶركەم ەمەس, قازاق ينتەلەگەنتسيياسىن قۇرۋعا بەلسەنە ات سالىسقان, قازاق زييالى قاۋىمىن قالىپتاستىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزگەن اعا بۋىن ٶكٸلدەرٸ – الدىمىزدا جانىپ تۇرعان جارىق جۇلدىز سەكٸلدٸ جول كٶرسەتٸپ, باعىت-باعدار بەرٸپ تۇر»,- دەپ ەسەنجول قانيۇلى اتاپ ٶتتٸ.

كونفەرەنتسييادا كاۆكاز ايماعىنداعى يسلام فاكتورلارى جەنە قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ: ونىڭ قازاقستانعا ەسەرٸ, قازٸرگٸ قىرعىزستانداعى ەتنوسارالىق قاتىناستاردىڭ مەن-جايى, قر-نىڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ, زاماناۋي تالاپقا سەيكەس قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدەگٸ ارنايى «قاۋٸپسٸزدٸك كاتەگوريياسىنىڭ تٷسٸنٸگٸ مەن مەنٸ قانداي?» جەنە «قاۋٸپسٸزدٸكتٸ زەرتتەۋدٸڭ يدەيالىق - تەورييالىق نەگٸزدەرٸ نەدە?» دەگەن سۇراقتار تالقىلاندى.

ٷش سەكتسيياعا بٶلٸنگەن بۇل پلەنارلىق وتىرىستىڭ «مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ ساياساتى» اتتى بٸرٸنشٸ سەكتسيياسىندا قر-نىڭ اۋماقتىق دامۋىنداعى ساياسي-ەكٸمشٸلٸك اسپەكتٸلەرٸ, ەلدٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدەگٸ كونفەسسيياارالىق فاكتورلارى, قر-نىڭ گەوساياسي ستراتەگيياسىنىڭ باسىمدىقتارى, ەتنوسارالىق بٸرلٸك – قازاقستاننىڭ ازاماتتىق ۇلتىنىڭ نەگٸزٸ تۋراسىندا ايتىلسا, «ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋى جٶنٸندەگٸ سۇراقتار » دەپ اتالاتىن ەكٸنشٸ سەكتسييادا قازاق عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك بٸرلەستٸگٸنە ەلەۋمەتتٸك-كەسٸپكەرلٸك كٶزقاراس, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ دامۋ تەندەنتسييالارى مەن پروبلەمالارى, ناقتىلاي ايتقاندا كاپيتال مەن جۇمىس كٷشٸنٸڭ قوزعالۋ ەركٸندٸگٸ جەنە يمپورتتىڭ ەكسپورتتان ارتۋى سالدارىنان تۋىنداعان پروبلەمالار, ۇلى جٸبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ, ورتالىق ازيياداعى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ كەيبٸر اسپەكتٸلەرٸ تۋرالى مەسەلەلەر قارالدى. وتىرىس قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق كەڭٸستٸگٸن قالىپتاستىرۋداعى «ساندىق مەدەنيەت», قر-نىڭ اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ: قاۋٸپتەر مەن شەشٸلۋ جولدارى قارالعان «اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ نەگٸزگٸ ەلەمەنتٸ» اتتى ٷشٸنشٸ سەكتسييامەن اياقتالدى.

قازۇۋ, باسپاسٶز قىزمەتٸ