اقش-تىڭ 47-شٸ پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋى ەل تاريحىنداعى ەڭ قىمباتى بولدى. پرەزيدەنتتٸكتەن ٷمٸتكەرلەر كامالا حارريس پەن دونالد ترامپ سايلاۋ ناۋقانى كەزٸندە 3,5 ملرد دوللاردان استام قاراجات جۇمساعان, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Financial Times گازەتٸ كامالا حارريس سايلاۋ ناۋقانىنا 2,3 ملرد دوللاردان استام قاراجات تارتىپ, ونىڭ 1,9 ميللياردىن, ال دونالد ترامپ 1,8 ملرد دوللار تارتىپ, 1,6 ميللياردىن جۇمساعانىن ناقتىلايدى.
اقشانىڭ كٶپ بٶلٸگٸ جارناما مەن ەكٸمشٸلٸك شىعىندارعا كەتكەن.
باسىلىم دونالد ترامپتىڭ سوت شىعىندارىن جابۋعا 100 ملن دوللاردان استام قاراجات جۇمساعانىن (بارلىق قاراجاتتىڭ 14%) اتاپ ٶتتٸ, ٶيتكەنٸ وعان قاتىستى بٸرنەشە سوت پروتسەستەرٸ جٷرگٸزٸلگەن, كەيبٸرٸ قازٸر دە جٷرٸپ جاتىر. بٸر قىزىعى, رەسپۋبليكاشىلار مەن دەموكراتتار داۋى سانى "قۇبىلمالى" جەتٸ شتاتتا - اريزونا, دجوردجييا, ميچيگان, نەۆادا, پەنسيلۆانييا, سولتٷستٸك كارولينا جەنە ۆيسكونسيندەگٸ جارنامالارعا 1,5 ميلليارد دوللاردان استام قاراجات جۇمساپتى. مىسالى, تەك 19 سايلاۋشىسى بار پەنسيلۆانييا شتاتىندا سايلاۋ كومپانيياسى 400 ملن دوللاردان استام قاراجات جۇمساعان.
ەگەر حح عاسىردىڭ اياعى مەن ححٸ عاسىردىڭ باسىنداعى كەيبٸر پرەزيدەنتتٸككە ٷمٸتكەرلەردٸڭ بيۋدجەتتەرٸن سالىستىراتىن بولساق, وندا Forbes مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا مىنانداي تسيفرلار شىعادى:
- دجو بايدەن ٶزٸنٸڭ سايلاۋ ناۋقانىنا 1,15 ميلليارد دوللار جيناپ, جۇمساعان;
- حيللاري كلينتون - 768 ملن دوللار;
- باراك وباما - 721 ملن دوللار;
- ميتت رومني - 449 ملن دوللار;
- دجوردج بۋش (كٸشٸ) -367,2 ملن دوللار;
- بيلل كلينتون - 116 ملن دوللار;
- رونالد رەيگان - 40 ملن دوللار.
سايلاۋعا اقشا قايدان الىنادى?
زاڭ بويىنشا, اقش پرەزيدەنتتٸگٸنە ٷمٸتكەرلەر سايلاۋ ناۋقاندارىن ٶز قاراجاتتارى, جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قايىرىمدىلىقتارىنان, پارتييالىق قورلاردان تٷسكەن, سونداي-اق ەرتٷرلٸ قولداۋ قورلارى ارقىلى جينالعان قاراجاتتان قارجىلاندىرا الادى.
پارتييالىق بيۋدجەت پەن جەكە قاراجاتتاردان بٶلەك, اقش-تا سايلاۋ ناۋقاندارىن سىرتتاي قارجىلاندىرۋ دا قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار ەلدە ساياسي ٸس-قيمىل كوميتەتتەرٸ دەگەن بار (Political Action Committee-PAC).
PAC – جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالارعا ورمانداردى قورعاۋ تۋرالى جاڭا زاڭداردى قابىلداۋدان باستاپ عارىشتىق زەرتتەۋلەردٸ بيۋدجەتتٸك قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋعا دەيٸنگٸ بەلگٸلٸ بٸر ساياسي مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن اقشا جۇمساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇرىلىمدار.
ودان بٶلەك ساياسي بەلسەندٸلٸك جٶنٸندەگٸ سۋپەركوميتەتتەر دە بار (Super PAC). بۇل كانديداتتىڭ سايلاۋالدى شتابىمەن تٸكەلەي بايلانىستى ەمەس قۇرىلىم, بٸراق زاڭدى تٷردە ونى قولداۋعا (نەمەسە قارسىلاستارىنا قارسى شابۋىلدارعا) شەكتەۋسٸز سومانى جيناۋعا جەنە جۇمساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ۇيىمدار. سۋپەركوميتەتتەر قاراجاتتى تٸكەلەي پارتييالارعا نەمەسە كانديداتتارعا جٸبەرە المايدى, بٸراق ولاردى قولداۋ ٷشٸن جينالعان قاراجاتقا قىزمەت كٶرسەتە الادى, مىسالى, جارنامالىق كامپانييالار جٷرگٸزۋ دەگەندەي.
اقش-تىڭ سالىق قىزمەتٸنە جاتاتىن ەلەۋمەتتٸك, نەگٸزٸنەن جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدەگٸ باسقا دا مەملەكەتتٸك ەمەس ۇيىمدار بار. ولار سالىقتان بوساتىلادى جەنە ساياساتقا ارالاسۋعا رۇقسات ەتٸلەدٸ.
سونداي-اق, سىرتقى دونورلار دەگەن بار. بۇل - امەريكانىڭ باي ادامدارى. 100-دەن استام بايلار تٸزٸمٸن دجوردج سوروس (Soros Fund Management) باستاپ, ال گرەگ تاللمان (7wireVentures) تٷيٸندەيدٸ. مىسالى, 2017 جىلى The Daily Telegraph سوروس دەموكراتييالىق پارتييا اتىنان تٷسكەن ٷمٸتكەر حيللاري كلينتوندى جاقتاپ, وعان شامامەن 25 ملن دوللار بەرگەنٸ ايتىلادى.
