دەگەنمەن, كەز كەلگەن ساياسي ٶزگەرٸس, مەملەكەتتٸك رەفورمالار بٸر كٷندە جاسالا سالمايدى. قازاق وندايدى «باتپانداپ كٸرگەن اۋرۋ مىسقالداپ شىعادى» دەپ مەڭزەگەن. «مەسكەۋ بٸر كٷندە سالىنعان جوق» دەگەن دە تەمسٸل بار.
مۇنىڭ بەرٸن نەگە ايتىپ وتىرمىز?
الىستان وراعىتپاي تۋراسىنا كٶشسەك. جاڭا قازاقستاننىڭ العى شارتتارى جاسالا باستادى قازٸر. مىسالى, كەشە عانا ەلوردا اتاۋىن استانا دەپ ٶزگەرتۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن قوس پالاتا قوس قولداپ قولدادى.
قالا اتاۋىن استانا دەپ ٶزگەرتۋ «كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا ەنگٸزٸلگەن بولاتىن. مەجٸلٸس پەن سەناتتىڭ باتاسىنان كەيٸن, پرەزيدەنت جارلىققا قول قويسا, ەلوردانىڭ اتاۋى – استانا بولماق.
بٸز كٷتكەن ٶزگەرٸستەر استانا اتىنان باستالۋى كەرەك ەدٸ. باستالدى.
استانا قالاسىنىڭ اتى نۇر-نۇسۇلتان بولىپ ٶزگەرگەندە, حالىق ٸشتەي دە, اشىق تا قارسىلىق بٸلدٸرگەن بولاتىن. بۇل رەفورمانى ەشكٸم قۇپتاعان جوق ول كەزدە. بيلٸك ٶزٸ عانا شەشتٸ.
اقورداعا جاقىن جٷرگەندەر مەن ەكٸم-قارا, مينيستر, دەپۋتاتتار عانا قوس قولداپ قولداعان شىعار. ال قاراپايىم حالىق ادام اتىمەن قالانى اتاۋدىڭ ٶرەسكەل قاتە ەكەنٸن ەسكەرتتٸ. سول كەزدە بٷكٸل ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قارسىلىق ٷنگە تولىپ كەتكەنٸن جاسىرمايمىز. بٸراق قاراشانىڭ داۋىسى ەسكەرٸلگەن جوق.
سٶيتٸپ, 1998 جىلدان بەرٸ «استانا» اتىن برەندكە اينالدىرۋ ٷشٸن كەتكەن قارجى, جۇمسالعان ۋاقىت – بەرٸ ەسٸل ەڭبەك بولىپ قالدى.
ەندٸ سونىڭ ورنى تولىپ وتىر. ٶلگەن تٸرٸلدٸ, ٶشكەن جاندى دەگەن وسى. «استانا» برەند دەدٸك قوي. ەلەمدٸك برەند! مىسالى, كەزٸندە «استانا» فۋتبول كلۋبى بولدى. «استانا» ۆەلوكومانداسىنىڭ ٶزٸ قازاقستان اتىن بٸراز جەرگە تانىتتى. ەكسپو كەزٸندە دە استانا اتى بٷكٸل ەلەمدٸ شارلاپ كەتتٸ.
شەتەلدٸكتەر قازاقستان دەپ ەمەس, استانا ٷشٸن كەلەتٸن جاعداي ورناعان. سول برەندتەن ايىرىلىپ قالعان ەدٸك. «قايتقان مالدا بەرەكە بار».
قالا اتى ٶزگەرسە, برەند قالىپتاستىرۋدىڭ بەرٸن باسىنان باستامايمىز, تەك جالعاستىرامىز. قارجى ٷنەمدەلەدٸ. ۋاقىتتان ۇتامىز. بۇل بٸر.
ەكٸنشٸدەن, استانا اتىن قايتارساق, ونوماستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى بٸردەن جاڭارتپايمىز.
مىسالى, بەلگٸلەر مەن جولنۇسقاۋلىقتار, ماڭدايشالار مەن باعىت سٸلتەيتٸن تاقتايشالاردى, مەكەمە اتاۋلارىن, ٸس-قاعازدار مەن قۇجاتتاردى بٸردەن اۋىستىرمايمىز. ۋاقىتى كەلگەن كەزدە ٶز رەتٸمەن جاڭارتىپ وتىرامىز. بۇل جاعىنان دا اقشا ٷنەمدەۋگە بولادى دەگەن سٶز. ونىڭ ٷستٸنە, بۇرىنعى استانا اتاۋىمەن ساقتالعان قۇجاتتار مەن نۇسقاۋلىقتار ەلٸ بار. ونى دا پايدالانا بەرۋگە بولادى.
شەتەلدٸكتەر نۇر-سۇلتان دەگەننەن گٶرٸ, استانا اتاۋىنىڭ تٸلگە جەڭٸل, جٷرەككە جىلى, ەستە ساقتاۋعا وڭاي ەكەنٸن ايتادى. ونىسى راس, كەز كەلگەن شەتەلدٸك قينالماي ايتا الادى, جازۋعا دا قولايدى. قازاقشا دىبىستار جوق.
قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى, بٶكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ وقىتۋشىسى ەلدوس تەڭٸربەرگەنۇلىنىڭ ايتۋىنشا, استانا اتاۋىنىڭ قايتا جاڭعىرۋى – بۇل حالىقتىڭ تالابى.
«جاڭا قازاقستان – بۇل مەملەكەتتٸك جاڭعىرۋ, ساياسي رەفورما. ال استانا اتاۋىنىڭ قايتا ورالۋى سول رەفورمانىڭ بٸر تارماعى عانا. جاڭارۋ, جاڭعىرۋ دەگەندەر وسىنداي تارماقتاردان باستاۋ الادى. سوندىقتان, مەنٸڭشە, بۇل كٷندٸ تاريحي جاڭعىرۋ رەتٸندە قابىلداعان دۇرىس.
كٶپتەگەن ادامدار استانا اتاۋىنىڭ قايتا جاڭعىرۋىن سالقىنقاندى قابىلداپ جاتقان سيياقتى. جاسىرتاتىنى جوق, قايبٸر جىلى استانا قالاسىنىڭ اتى نۇر-سۇلتان بولىپ ٶزگەرگەندە, حالىق ٶز پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ. مۇنىڭ دۇرىس ەمەس ەكەنٸن ايتتى. بٸراق قالا اتى بەرٸبٸر اۋىستى. ەندٸ ەلوردا اتاۋىن قايتارعاندا قۋانىپ جاتقاندار كٶپ. سول قۋانىش كٶپ بولسىن. بۇل كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸس. بٸزگە ٶز كونستيتۋتسيياسىن قورعاي الاتىن, ٶز تاعدىرىنا ٶزٸ جاۋاپ بەرەتٸن قوعام كەرەك!» دەگەن ويىن بٸلدٸردٸ سپيكەرٸمٸز.
بٸر جاعىنان استانا اتاۋىنىڭ قايتا جاڭعىرۋى بيلٸك پەن بۇقارا اراسىندا ٷندەستٸك بار ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
بۇرىن ايتتىڭ نە, جازدىڭ نە, ەشكٸم ەشنەرسەگە پىسقىرمايتىن. قازٸر ەستٸپ قانا قويمايدى, ناقتى شەشٸمدەر قابىلدايدى. «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن» مەملەكەت تۇجىرىمداماسى دەگەن سول. استانا اتاۋى سونىڭ بٸر دەلەلٸ.
https://dalanews.kz/bilim/81355-qazuu-de-studentter-qataryna-qabyld
