پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن, ونىڭ ٸشٸندە ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا بەرٸلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا نەگٸزگٸ ەنەرگەتيكالىق جەنە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
كەڭەس بارىسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ جاسلان مەديەۆ, سونداي-اق «سامۇرىق-قازىنا» ۇەق» اق باسقارما تٶراعاسى نۇرلان جاقىپوۆ, «KEGOC» اق باسقارما تٶراعاسى نەبي ايتجانوۆ, «سامۇرىق-ەنەرگو» اق باسقارما تٶراعاسى قايرات ماقسۇتوۆ بايانداما جاسادى.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن ٶزٸن-ٶزٸ تولىق قامتاماسىز ەتۋٸنە قول جەتكٸزۋ جەنە رەزەرۆتەردٸ قالىپتاستىرۋ مٸندەتٸن قويدى. نەگٸزگٸ ەنەرگەتيكالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ – ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ستراتەگييالىق مٸندەت. ەنەرگوجٷيەنٸڭ تۇراقتى ەرٸ بولجامدى جۇمىسى ٶنەركەسٸپتٸك ٶسٸم مەن ٶڭٸرلەردٸڭ دامۋىنا نەگٸز بولىپ, جاڭا جوبالاردىڭ, ونىڭ ٸشٸندە تسيفرلىق شەشٸمدەر مەن جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەنگٸزۋ باعىتىنداعى جوبالاردىڭ ٸسكە قوسىلۋىنا جاعداي جاسايدى. جاڭا قۋاتتاردىڭ بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە ٸسكە قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا 230 ەلەكتر ستانساسى جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ 156-سى – جالپى قۋاتى 3 گۆت-تان اساتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ (جەك) وبەكتٸلەرٸ. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇتىنۋ كٶلەمٸ 119,9 ملرد كۆت/ساعات بولسا, ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ 117,9 ملرد كۆت/ساعاتتى قۇرادى.
ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ تاپشىلىقتى جابۋ جەنە قۋاتتاردى جاڭارتۋ ٷشٸن 2035 جىلعا دەيٸن قوسىمشا 26 گۆت-تان استام ەنەرگييا ٶندٸرۋدٸ كٶزدەيتٸن گەنەراتسييانى دامىتۋ بويىنشا كەشەندٸ باعدارلاما جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن باياندادى. بٷگٸندە 10 گۆت قۋات كٶزٸن ٸسكە قوسۋ جوبالارى ەرتٷرلٸ كەزەڭدەردە پىسىقتالىپ جاتىر. قولدانىستاعى ستانسالاردى جاڭعىرتۋ ەسەبٸنەن تاعى شامامەن 5 گۆت قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان. 2025 جىلى 621,5 مۆت, ونىڭ 166 مۆت-ىن دەستٷرلٸ, 455,5 مۆت-ىن جەك قۋاتىنان ٸسكە قوسۋ كٶزدەلگەن.
نٶلدٸك زيياندى قالدىقتارعا جاقىن تازا كٶمٸر تەحنولوگييالارىمەن بايلانىستى پەرسپەكتيۆالى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ەكٸباستۇزداعى قۋاتتىلىعى شامامەن 2,6 گۆت بولاتىن گرەس-3 پەن كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى قۋاتى 600-700 مۆت بولاتىن جەو قۇرىلىس جوبالارى قولعا الىنعان. بۇل باستامالار ەسكٸرگەن كٶمٸر ستانسالارىن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن اۋىستىرۋعا باعىتتالعان جەنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2060 جىلعا قاراي كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋ باعىتىنا سەيكەس كەلەدٸ.
«سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ باسقارما تٶراعاسى نۇرلان جاقىپوۆ تٷركٸستان وبلىسىندا قۋاتى 1 گۆت بولاتىن بۋ-گاز قوندىرعىسىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جٶنٸندەگٸ جوبانىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندادى. نىساندى TURAN ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ قۇرامىنا ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا. بۋ-گاز قوندىرعىسى جوبالىق قۋاتىنا 2027 جىلى شىعادى دەپ كٷتٸلۋدە.
«سامۇرىق-ەنەرگو» جوبالارى تۋرالى باسقارما تٶراعاسى قايرات ماقسۇتوۆ باياندادى. حولدينگ گەنەراتسييا قۋاتتارىن جاڭعىرتۋ بويىنشا بٸرقاتار ٸرٸ باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋدا. ەكٸباستۇز گرەس-2 ستانساسىن كەڭەيتۋ اياسىندا جالپى قۋاتى 540 مۆت بولاتىن ٷشٸنشٸ ەنەرگوبلوكتىڭ قۇرىلىسى جٷرٸپ جاتىر. ونى ٸسكە قوسۋ 2028 جىلعا جوسپارلانعان. الماتىدا جەو-2 جەنە جەو-3 ورتالىقتارىن گازعا كٶشٸرۋ كٶزدەلگەن. 2026 جىلى جاڭعىرتۋ اياقتالعاننان كەيٸن بۇل ستانسالاردىڭ جالپى قۋاتى 1 گۆت-تان اسادى. سونداي-اق كٶكشەتاۋ, سەمەي جەنە ٶسكەمەن قالالارىندا جاڭا جەو-لار سالۋعا دايىندىق جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. كٶكشەتاۋداعى جوبا بويىنشا مەردٸگەرلەر انىقتالىپ, كەلٸسٸمشارت جاساۋ رەسٸمدەرٸ باستالدى.
باتىس ايماقتىڭ ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸن ەلدٸڭ بٸرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸمەن بٸرٸكتٸرۋ جەنە وڭتٷستٸك ايماقتىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ جۇمىستارى تۋرالى «KEGOC» اق باسقارما تٶراعاسى نەبي ايتجانوۆ باياندادى. پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا جالپى قۇنى 356 ملرد تەڭگەدەن اساتىن ەكٸ ٸرٸ باستاما جٷزەگە اسىرىلۋدا.
ۇزىندىعى 600 شاقىرىمنان اساتىن 500 كۆ «قاراباتان – ٶلكە» ەلەكتر جەتكٸزۋ جەلٸسٸن سالۋ جوباسى اتىراۋ جەنە اقتٶبە وبلىستارىندا ەلەكترمەن جابدىقتاۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق باتىس ٶڭٸرلەردە جەك نىساندارىن قوسۋعا ينفراقۇرىلىمدىق جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان. جۇمىستار كەستەگە سەيكەس جٷرگٸزٸلۋدە, 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
وڭتٷستٸك ايماقتىڭ ەلەكتر جەلٸلەرٸن نىعايتۋ اياسىندا ۇزىندىعى 475 شاقىرىمدى قۇرايتىن 500 كۆ «شۋ – جامبىل – شىمكەنت» باعىتى بويىنشا ەلەكتر جەتكٸزۋ جەلٸسٸنٸڭ قۇرىلىسى جەنە نەگٸزگٸ قوسالقى ستانسالاردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. بارلىق جۇمىستاردى 2027 جىلدىڭ ورتاسىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبا وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردەگٸ ەنەرگەتيكالىق جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرىپ, سىرتقى تەۋەكەلدەرگە تٶزٸمدٸلٸگٸن كٷشەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جالپى, ۇلتتىق ەلەكتر جەلٸسٸنٸڭ سەنٸمدٸ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا گەنەراتسييا قۋاتتارىن سالۋ بويىنشا اۋقىمدى جوسپارلار اياسىندا KEGOC جالپى قۇنى 2,3 ترلن تەڭگە بولاتىن 8 ٸرٸ ينۆەستيتسييالىق جوبانى جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سونداي-اق كەڭەس بارىسىندا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان جوبالار قارالدى. ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستان ەكونوميكاسىن تسيفرلىق ترانسفورماتسييالاۋ ٷدەرٸسٸندەگٸ وسىنداي باستامالاردىڭ رٶلٸن اتاپ ٶتتٸ.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا 6 179 اۋىل بار, ونىڭ 42%-ى جوعارى جىلدامدىقتى دەرەكتەردٸ تاراتۋ تەحنولوگيياسىمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ شىنى-تالشىقتى بايلانىس جەلٸلەرٸنە (شتبج) قوسۋ جوباسى اياسىندا 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ينتەرنەت 3 781 اۋىلعا جەتكٸزٸلەدٸ. نەتيجەسٸندە جەلٸنٸڭ جالپى ۇزىندىعى 160 مىڭ شاقىرىمنان اسادى جەنە قامتۋ دەڭگەيٸ 90%-عا دەيٸن ٶسەدٸ. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ ەۋروپا مەن ازييا اراسىنداعى تسيفرلىق ترانزيتتٸك حاب رەتٸندەگٸ رٶلٸن نىعايتۋ ٷشٸن 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ەلدٸڭ حالىقارالىق دەرەكتەر تاراتۋ ٷلەسٸن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل ماقساتتا ترانسكاسپيي ماگيسترالٸ مەن «باتىس – شىعىس» گيپەرماگيسترالٸنٸڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلۋدە. جالپى سالىنعان قارجى كٶلەمٸ – 30,7 ملرد تەڭگە.
2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق اۆتوجولداردىڭ 40 مىڭ شاقىرىمىن قوسا العاندا, ەل بويىنشا كٷرە جولداردى موبيلدٸ بايلانىسپەن قامتۋ دەڭگەيٸن 99%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار سپۋتنيكتٸك بايلانىستى دامىتۋعا دا باسا نازار اۋدارىلۋدا: 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن قوسىمشا 328 شالعايداعى ەلدٸ مەكەن ينتەرنەتكە قوسىلادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستان OneWeb, Starlink, Shanghai Spacecom Satellite Technology جەنە Amazon Kuiper كومپانييالارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتقان. بۇل باعىتتاعى جالپى ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 38,6 ملرد تەڭگەدەن اسادى.
دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋ سالاسىندا 2030 جىلعا دەيٸن قازاقستاندا جالپى سىيىمدىلىعى 20 مىڭعا جۋىق IT-سٶرەلەرٸ بار Tier III دەڭگەيٸنەن تٶمەن ەمەس 10 دەرەكتەر ورتالىعىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ جاسلان مەديەۆ 2025–2030 جىلدار ارالىعىندا اكت سەكتورىنا جالپى كٶلەمٸ شامامەن 1,3 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن باياندادى.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸ.
