ەل جاعدايىن ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى ايقىندايدى

ەل جاعدايىن ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى ايقىندايدى
ەدەتتە بٸز كەز كەلگەن قارجىلىق شارانى ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىعا قاتىستىرا قارايمىز. ەتج جاعدايى قالاي بولسا, ەلدٸڭ كٷنكٶرٸس جاعدايى دا سولاي. ال ەندٸ بۇل تاراپتا نە جاسالىپ جاتىر? قالىڭ جۇرت بۇدان حاباردار ما?

قازٸر ٷكٸمەت حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ جەنە حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ ۇسىنىمدارىن ەسكەرە وتىرىپ, ەتج ايقىنداۋدىڭ جاڭا ەدٸستەمەسٸن ەزٸرلەۋدٸ جٷرگٸزٸپ جاتىر.

وسى رەتتە ەتج مٶلشەرٸن ورتاشا جالاقى مەن ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸنٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸن پايدالانا وتىرىپ انىقتاۋ ۇسىنىلىپ وتىر. بۇل تەسٸل جۇمىسشىلاردىڭ كٸرٸستەرٸ مەن ٶندٸرٸلەتٸن تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەر كٶلەمٸ اراسىندا ناقتى بايلانىس ورناتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بەرٸ بٸر-بٸرٸنە بايلانىستى دٷنيە عوي.

مەسەلەن, 2022 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ازاماتتىق قىزمەتشٸلەردٸڭ 600 مىڭعا جۋىق جەكەلەگەن ساناتتارىنىڭ (بۋحگالتەرلەر, ەكونوميستەر, زاڭگەرلەر, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جٶنٸندەگٸ مەنەدجەرلەر, كادرلار جٶنٸندەگٸ ينسپەكتورلار, جٷرگٸزۋشٸلەر, ەلەكتريكتەر, تازالاۋشىلار, كٷزەتشٸلەر, ۆاحتەرلەر) جالاقىسىن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن 2022-2025 جىلدار كەزەڭٸندە جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 20 پايىزعا ارتتىرۋ باستالدى. نەتيجەسٸندە 4 جىل ٸشٸندە ولاردىڭ جالاقىسى 2 ەسە ارتادى. بۇل ەڭبەك نارىعىنا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر ەكەلەدٸ.

كەلٸسٸم دەگەن جاقسى. كٶبٸنە ەكٸجاقتى كەلٸسٸمدەر جاسالادى. مەملەكەت سالالىق دەڭگەيدە جۇمىسكەرلەر ٷشٸن ەڭبەك جاعدايلارىن, جۇمىسپەن قامتۋدى جەنە ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردٸ بەلگٸلەۋگە جەنە قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ٷش جاقتى كەلٸسٸمدٸ قولعا الدى. دەمەك, ٷكٸمەت, جۇمىس بەرۋشٸلەر جەنە ەڭبەكشٸلەر ۇيىمدارى اراسىنداعى ٷشجاقتى ىنتىماقتاستىق تەتٸگٸ ٸسكە قوسىلادى. وسىنداي دەيەكتٸ جۇمىستىڭ ارقاسىندا 2023 جىلى ەلەۋمەتتٸك سەرٸكتەستٸك تۋرالى سالالىق كەلٸسٸمدەر 21 سالادا جاسالدى.


سالاۋاتتى جەنە قاۋٸپسٸز ەڭبەك جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىسقا ەرەكشە نازار اۋدارماسا بولمايدى. وسى باعىتتا  تيٸستٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازا جەتٸلدٸرٸلٸپ جاتىر. كەشەندٸ شارالار قولعا الىنا باستادى. مىسالى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا دەپۋتاتتار سالالىق ساراپشىلارمەن بٸرلەسٸپ ەڭبەكتٸ قورعاۋ, ەكولوگييا, ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ت. ب. سالالاردا باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدىڭ تولىققاندى جٷيەسٸن قۇرۋعا باعىتتالعان "قاۋٸپسٸز ەڭبەك تۇجىرىمداماسىن" ەزٸرلەۋ بويىنشا جۇمىس ٸستەۋ ٷستٸندە.

ەلەۋمەتتٸك ەرٸپتەستٸكتٸڭ اتقاراتىن رٶلٸ ٶتە زور. بۇل كٷندە رەفورما تٶركٸنٸ جەرگٸلٸكتٸ ٶڭٸرلەردٸ قامتي باستادى. جيىرما بٸر سالادا سالالىق كەلٸسٸم جاسالعانىن اتاپ ايتقان ابزال. بۇل رەتتە, ونىڭ 13-ۆ ەڭ تٶمەنگٸ تاريفتٸك مٶلشەرلەمەلەر, رازريادارالىق كوەففيتسيەنتتەر جەنە اۋىر جۇمىستاردا, ەڭبەك جاعدايلارى زيياندى جەنە قاۋٸپتٸ جۇمىستاردا (اۋىل شارۋاشىلىعى, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم, كٶمٸر ٶنەركەسٸبٸ, ەنەرگەتيكا, اتوم ٶنەركەسٸبٸ, اۆتوموبيل كٶلٸگٸ, قۇرىلىس, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بايلانىس جەنە تەلەكوممۋنيكاتسييا, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن, اقپارات) ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەرگە قوسىمشا اقى بەلگٸلەندٸ.

تاعى بٸر ٶزەكتٸ تاقىرىپتى اينالىپ ٶتۋگە ەستە بولمايدى. ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ بٸزدٸڭ تۇراقتى نازارىمىزدا تۇرعان مەسەلە. بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جەنە بولدىرماۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدٸڭ 3211 كەسٸپورنى ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جەنە ەڭبەكتٸ قورعاۋ ستاندارتتارىن ەنگٸزدٸ. قازاقستان كەسٸپوداقتار فەدەراتسيياسىمەن بٸرلەسٸپ مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردى "حالىق باقىلاۋشىلارى" رەتٸندە تارتۋدى كٶزدەيتٸن "حالىقتىق باقىلاۋ" ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدى جوباسى ەنگٸزٸلۋدە. بٷگٸنگٸ تاڭدا جوبانى ٸسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكانىڭ 252 كەسٸپورنى قوسىلدى, وندا 600-دەن استام قىزمەتكەر ٸشكٸ باقىلاۋدى جٷزەگە اسىرادى.

2019 جىلدان بەرٸ  مينيسترلٸك "نٶلدٸك جاراقات-Vision Zero" تۇجىرىمداماسىن ٸلگەرٸلەتۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا وعان 440 كەسٸپورىن قوسىلدى. بۇل دا دەتكە قۋات بەرەتٸن نەرسە.

ەڭبەك تۋرالى زاڭنامانى ساقتاۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىسكەرلەرمەن جەنە جۇمىس بەرۋشٸلەرمەن قاشىقتىقتان ٶزارا ٸس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتەتٸن "ونلاين ەڭبەك كونسۋلتانتى" ەلەكتروندىق سەرۆيسٸ ٸسكە قوسىلدى. سەرۆيس جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ ەڭبەكتٸ قورعاۋ تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن ٶزٸن-ٶزٸ تەكسەرۋدەن ٶتۋٸن كٶزدەيدٸ. سەرۆيس ٸسكە قوسىلعان سەتتەن باستاپ ونى 23 420 جۇمىس بەرۋشٸ پايدالاندى.


دەپۋتاتتار زاڭنامالىق تۇرعىدا نە ٸستەپ جاتقانىن بايان ەتكەن ارتىق بولماس. جۇمىسپەن قامتۋدىڭ يكەمدٸ نىساندارىن زاڭنامالىق رەتتەۋ ماقساتىندا 2023 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ مىناداي جۇمىس رەجيمدەرٸ ەنگٸزٸلدٸ: بٸرلەسكەن جۇمىسپەن قامتۋ; جىلجىمالى جۇمىس كەستەسٸ; تاراپتاردىڭ كەلٸسٸمٸ بويىنشا تٶرت كٷندٸك جۇمىس اپتاسى, بەس كٷندٸك نەمەسە التى كٷندٸك جۇمىس اپتاسىمەن كەزەكتەسۋ قۇقىعى بار; پلاتفورمالىق جۇمىسپەن قامتۋ (نەگٸزگٸ جەنە قوسىمشا جۇمىسپەن قامتۋ رٶلٸن اتقارا الاتىن ەڭبەك قىزمەتٸنٸڭ يكەمدٸ فورماتى). اتالعان شارالار وسىنداي سەرۆيستەردە ورىنداۋشى رەتٸندە تٸركەلگەن ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸنٸڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸن "كٶلەڭكەدەن شىعارۋعا" ىقپال ەتەتٸن بولادى.

بٸر سٶزبەن ايتقاندا, تالايدان كٷرمەۋٸ شەشٸلمەي كەلە جاتقان تٸرلٸكتەردٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتۋ اسا ماڭىزدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قويعان تالاپتارى دا وسى ماقساتتان تۋىنداپ جاتىر. سوندىقتان بۇل ٸستەرگە ۇدايى نازار اۋداراتىن بولامىز.

نۇرتٶرە جٷسٸپ, قر پارلامەنتٸ سەناتتىڭ ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ جەنە عىلىم كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى. سەناتور.