الدىمەن سانداردى سٶيلەتەيٸك, بٸراق. قىسقا دا نۇسقا بولسىن:
كٶرمە باستالعانىنا ەكٸ اپتادان اسا ۋاقىتتا ەكسپو-نى كٶرۋگە 400 مىڭنان اسا ادام كەلگەن, ونىڭ ٸشٸندە 140 مىڭى شەتەلدٸكتەر.
بٸر عانا «نۇر ەلەم» سفەراسىنىڭ ٶزٸن 150 ادام تاماشالاپ ٷلگەرٸپتٸ (ەسٸموۆتىڭ سٶزٸنە سٸلتەمە جاساپ ايتىپ وتىرمىز).
اشىلۋى سالتاناتىنا كٶرشٸلەر قىتاي, رەسەي, قىرعىزستان, ٶزبەكستاننان تىس ٶزگە 8 ەلدٸڭ مەملەكەت باسشىلارى قاتىستى.
قازاقستاننىڭ جەنە شەتەلدٸڭ 2 مىڭعا جۋىق جۋرناليسٸ حابار تاراتتى, تاراتىپ جاتىر.
وسىعان بايلانىستى كٶرمەنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە ساۋال جٸبەرگەنبٸز: ەكسپو تۋرالى بارلىعى 2998 ماقالا جارييالانسا, سونىڭ 700-دەن استامى شەتەلدٸك باسىلىمداردا شىققان.
ەندٸ نەگٸزگە تاقىرىپقا كٶشەلٸك. ەلەمنٸڭ ٸرگەلٸ اقپارات اگەنتتٸكتەرٸ مەن گازەتتەرٸ, تەلەارنالارى كٶرمە جايىندا نە دەپ جازدى?
The Independent: «استانا سينگاپۋر بولا الا ما?»
باسىلىم تٸلشٸسٸ حلويا فارەند بىلاي دەپتٸ: «قازاقستان استاناسى جاڭا ەلەمدٸك تۋريستٸك ورتالىق بولا الادى. جوق, راس. استانانى ورتا ازييانىڭ سينگاپۋرى دەر ەدٸم... فۋتۋريستٸك كەلبەتٸ كٷشتٸ, ٶيتكەنٸ.
بٸلسەم, بۇل قالانىڭ سەۋلەتٸنە ەيگٸلٸ نورمان فوستەر ٷلەس قوسقان. ونىڭ لوندوندىق كومپانيياسى حاي-تەك ستيلٸندەگٸ عيماراتتارمەن تانىمال. ارحيتەكتور حان شاتىردىڭ جوباسىن جاساعان بولاتىن.
ەكسپو ما? قازاقستاننىڭ "نۇر-ەلەم" ۇلتتىق پاۆيلونىن سفەرا فورماسىنداعى ەڭ ٸرٸ عيمارات دەپ اتايدى. كٶرمە اشىلعاننان بەرٸ پاۆيلوندى جٷز مىڭداعان ادام ارالاعان. قازاقستان ٷشٸن ەكسپو - ەلەمگە ٶزٸن كٶرسەتٸپ, دٷنيە جٷزٸنەن تۋريستەردٸ تارتۋعا مٷمكٸندٸك».
تٷسٸنگەنٸمٸز, تۋريستەر استاناعا تاڭعالۋدا. دەمەك, ونىڭ كەلبەتٸندە ەلەمدٸك مەگاپوليستەرگە ۇقسامايتىن ەرەكشەلٸك بار عوي? ەلدە بٸز قاتەلەسەمٸز بە?
Forbes: «ەكسپو-نى كٶرۋدٸڭ 5 سەبەبٸ»
اقش-تىڭ ەيگٸلٸ Forbes جۋرنالى ەكسپو تۋرالى جالعىز ماتەريالمەن شەكتەلمەپتٸ. العاشقىسى «EXPO 2017 قازاقستاننىڭ ەلەمدٸك ارەناعا جاساعان تاعى بٸر قادامى» دەپ اتالادى. ماقالا اۆتورى ەكسپو-نى ٶتكٸزۋ ارقىلى بٸزدٸڭ ەل بالامالى قۋات كٶزدەرٸن تابۋدا جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋٸ مٷمكٸن ەكەندٸگٸن بولجاپتى.
ەكٸنشٸسٸ «ەكسپو-عا بارۋدىڭ 5 سەبەبٸ» دەپ اتالادى. بۇل العاشقىسىنان قاراعاندا ەلدەقايدا تەرەڭٸرەك زەرتتەلگەن دٷنيە ەكەن. ماقالا اۆتورى كٶرمەنٸ عانا ەمەس, استانانى تٷگەل قامتىعان.
«بٸرٸنشٸسٸ, ۇلى جٸبەك جولى وسى ەلدٸڭ اۋماعىمەن جٷرٸپ ٶتكەن. كٶشپەندٸلەر تۋرالى قىزىقتى دەرەكتەردٸ وسى ەلدەن تاباسىز.
ەكٸنشٸسٸ, دەل قازٸر جاسىل تەحنولوگييا سالاسىنداعى تٷرلٸ جوبالار استانادا توپتاسقان. سٸزگە يدەيا كەرەك پە? ەندەشە ونى ەكسپو-دان تابۋىڭىزعا بولادى.
ٷشٸنشٸسٸ, قوناقجايلىق. وعان استاناعا ٶز اياعىڭىزبەن كەلگەندە كٶز جەتكٸزەسٸز. تٶرتٸنشٸسٸ, ستيل. استانانىڭ ستيلٸ. بۇل ناعىز فۋتۋرولوگييا. بەسٸنشٸسٸ, ال بەسٸنشٸ ەرەكشەلٸكتٸ سٸز استاناعا اياق باسقاندا ايتامىز» دەيدٸ اۆتور.
وسىلايشا كٶرمەنٸ كٶرۋدٸڭ 5 سەبەبٸن تٸزبەلەپ بەرٸپتٸ. يە, بۇل دا بولسا جارناما...
Image result for cnn images
CNN: «پوستكەڭەستٸك قالادان عاجايىپ استاناعا دەيٸن»
يە, CNN تەلەارناسى سٶي دەپتٸ. ارنا استاناعا «بولاشاقتىڭ عاجايىبى» دەگەن باعا بەرگەن ەكەن. بٸلسەك, ەلوردانى بٷگە-شٷگەسٸنە دەيٸن بٸلەتٸن ادام جازعان سيياقتى.
«ەكسپو-2017»: استانا قوناقتارىن نە كٷتٸپ تۇر?» دەگەن رەپورتاجدا حان شاتىردان باستاپ ۇلتتىق مۇراجايعا دەيٸن تٷگەل قامتىلىپتى. استاناداعى ەر نىساننىڭ انىقتاماسىن جازىپ شىعىپتى.
«ەكسپو-عا كەلگەندە كٶرمەمەن شەكتەلٸپ قالماڭىز, مٸندەتتٸ تٷردە ۇلتتىق مۇراجايعا باس سۇعىڭىز. مۇراجايدىڭ التىن زالىندا قولا عاسىرىنىڭ جٷزدەگەن, مىڭداعان جەدٸگەرٸ بار. ونىڭ ٸشٸندە 1969 جىلى ەكس-استانا الماتىدان 70 جەردە تابىلعان «التىن ادام» كٶزدٸڭ جاۋىن الادى» دەپ جازعان ەكەن تەلەارنا تٸلشٸسٸ. يە, وسىلاي قىسقا دا نۇسقا. ەسەسٸنە بۇل ماقالانى وقىعان تۋريستەر ەكسپو-دان ٶزگە نىساندارعا دا باس سۇعىپ, ەلٸمٸزدٸڭ بۇرىنعى جەنە بٷگٸنگٸ تاريحىمەن تانىسارى انىق.
Image result for Daily Mail
Daily Mail: «قازاقستاننىڭ بولاشاقتاعى ماقساتىن بٸلەسٸز بە?»
تارالىمى 1 ملن. 648 مىڭ دانانى قۇراتىن اعىلشىن ەيگٸلٸ Daily Mail باسىلىمى ەكسپو-عا ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالىپتى. باسىلىم تٸلشٸسٸ ەسٸرەسە كٶرمەگە ارناپ جاسالعان اقپاراتتىق ورتالىققا تاڭ قالعان ەكەن.
«جوق, راس. مۇندا ەلەمنٸڭ ەر تٷكپٸرٸنەن كەلگەن جۋرناليستەر مەن ەرٸكتٸلەردٸ كەزٸكتٸرۋگە بولادى. بۇدان تىس 150-گە جۋىق اۋدارماشى بار. پٸكٸر الماسۋ تۇرعىسىنان كەدەرگٸ جوق»
دەپتٸ تٸلشٸ.
ەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ مۇنداي شارانى ٶتكٸزۋٸنەن بەلگٸلٸ بٸر ساياسي استار ٸزدەمەك بولعان ەكەن. ونىسى دا دۇرىس. «بٸلەسٸزدەر, قازاقستان شيكٸزاتقا قاراپ وتىرعان ەل. قارا التىنعا تەۋەلدٸ. بۇل ەلدٸڭ مۇنداي اۋقىمداعى شارانى ٶتكٸزۋٸندە بولاشاقتا جاڭا ەنەرگييا كٶزدەرٸنە ارقا سٷيەيتٸنٸن كٶرسەتەدٸ. بۇل باعىت بولاشاق قازاقستاننىڭ باستى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ بولماق» دەپ جازىلعان ماقالادا.
باسىلىم قىتاي ەلٸنٸڭ كٶرمەگە قاتىسۋعا بٸرٸنشٸ بولىپ كەلٸسٸم بەرگەنٸن كەلتٸرگەن. سونداي-اق ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قىتاي پاۆيلونىنا ەكٸ رەت بارعانى ايتىلعان.
TRT Haber: «تٷرٸك كەسٸپكەرلەرٸ ەكسپو-نىڭ ەلەۋەتٸن كٶرٸپ وتىر»
تٷركييانىڭ تەلەراديوكومپانيياسى دا ەكسپو-عا ارناپ ٷلكەن رەپورتاج ەزٸرلەپتٸ. ىقشامداپ ۇسىنعاندى جٶن كٶردٸك. ماقالا اۆتورى كٶرمە عانا ەمەس, ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستارعا دا توقتالىپ ٶتٸپتٸ.
«ەكسپو-نىڭ تٷركييا پاۆيلونى كٶزدٸڭ جاۋىن الادى. ونىڭ اشىلۋىنا استاناداعى ەكسپو تٷركييا كوميسسارى تارىك سٶنمەز, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييا جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك, تٷركييانىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ نەۆزات ۋيانىك قاتىستى» دەلٸنگەن ماقالادا.
اۆتوردىڭ ايتۋىنشا, كٶرمەگە كەلگەن تٷرٸك ازاماتتارىنىڭ اراسىندا تۋريستەر جەتٸپ ارتىلادى. سونىمەن بٸرگە وسى كٶرمە اياسىندا ەرٸپتەستٸك بايلانىس ورناتۋعا كەلگەن كەسٸپكەرلەر دە بارشىلىق.
«كٶرمە جوعارى دەڭگەيدە ٶتۋدە ەرٸ ەرەكشە ەسەر قالدىردى. ەرٸ قاراي دا وسى قارقىننان تايماعانى ماڭىزدى. ەكسپو اياقتالادى. الداعى ۋاقىتتا ونىڭ نىساندارىن بٸرٸگٸپ پايدالانۋ تۋرالى جوبالارعا دا جان بٸتٸرگەن جٶن. بۇل تۋرالى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييا جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك تە ايتىپ قالدى. «قازاقستان-تٷركييا اراسىنداعى ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى قايتا پىسىقتايتىن بولامىز. تٷركييا قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ستراتەگييالىق سەرٸكتەسٸ سانالادى. 2016 جىلى ەكٸ ەل اراسىنداعى ساۋدا كٶلەمٸ 1,5 ملرد دوللاردى قۇرادى» دەيدٸ مينيستر. بۇل جاقسى نىشان» دەيدٸ ماقالا اۆتورى. ايتا كەتسەك, قازٸر بٸزدٸڭ ەلدە شامامەن 800-گە تارتا تٷرٸك كومپانيياسى بار ەكەن.
سونىمەن...
ەكسپو تۋرالى جازعان ٸرگەلٸ باسىلىمدار مەن تەلەارنالاردىڭ سانى بۇل عانا ەمەس. ٸرٸكتەپ العانىمىز عوي. ٸلگەرٸدە ايتتىق بارلىعى 2998 ماقالا جارييالانسا, سونىڭ 700-دەن استامى شەتەلدٸك باسىلىمداردا شىققان. جامان كٶرسەتكٸش ەمەس. بٸزگە كەرەگٸ ناسيحات قوي. كٶرمە بٷگٸنمەن بٸتپەيدٸ. ەرتەڭ اياقتالمايدى. الدا ەلٸ ەكٸ اي بار. دەمەك, مۇنداي ماقاقالار مەن رەپورتاجداردىڭ ەلٸ تالاي وقيمىز. بۇل ٶز كەزەگٸندە كٶرمەگە كەلەتٸن تۋريستەر سانى ارتتىرا تٷسەدٸ دەگەن ٷمٸت بار.
يە, سولاي. سەبەبٸ, بٸزگە كەلەتٸن قوناق ەكسپو-مەن عانا شەكتەلٸپ قالمايدى. جوعارىداعى ماقالا اۆتورلارى بۇعان انىق كٶز جەتكٸزگەنٸ كٶرٸنٸپ تۇر.
دايىنداعان, اياۋلىم شايماردان
