ساياساتتانۋشى دوسىم سەتباەۆ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ (ەاەو) قازٸرگٸ جاعدايىنا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان كەيٸنگٸ ۋاقىتتا وداق اياسىندا بٸرقاتار قولايسىز جاعدايلارعا تاپ بولعان, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساراپشى رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتيننٸڭ قازاقستانعا سوڭعى ەكٸ جىلداعى ەكٸنشٸ مەملەكەتتٸك ساپارىنىڭ استارىندا تەك ەكونوميكالىق ەمەس, گەوساياسي فاكتورلار دا جاتقانىن ايتتى.
“ورتالىق ازييا رەسەي–قىتاي–يران گەوساياسي ٷشتاعانىندا ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. رەسەي كەيٸنگٸ جىلدارى بٸرقاتار وداقتاستارىنان ايىرىلدى. سوندىقتان ورتالىق ازييانىڭ ماڭىزى ارتا تٷستٸ”, – دەيدٸ دوسىم سەتباەۆ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەاەو اياسىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كٶپ ايتىلعانىمەن, قازاقستان بيىل بٸرنەشە جاعىمسىز جاعدايمەن بەتپە-بەت كەلگەن.
مەسەلەن, ساياساتتانۋشى رەسەيدٸڭ 1 مامىردان باستاپ قازاقستاندىق مۇنايدىڭ “درۋجبا” قۇبىرى ارقىلى گەرمانيياعا ترانزيتٸن توقتاتقانىن مىسالعا كەلتٸردٸ.
“بۇل شەشٸم قابىلدانعاندا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق مٷددەسٸ ەسكەرٸلگەن جوق”, – دەيدٸ ول.
سونداي-اق سەتباەۆ رەسەيدٸڭ ەاەو ەلدەرٸنەن كەلەتٸن تاۋارلارعا باقىلاۋدى كٷشەيتۋ ماقساتىندا جەتكٸزٸلٸمدٸ الدىن الا راستاۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى.
“ٸس جٷزٸندە بۇل قازاقستاندىق تاسىمالداۋشىلار ٷشٸن جٷك جەتكٸزۋ تەتٸگٸن كٷردەلەندٸرٸپ, شەكاراداعى كٸدٸرٸستەر قاۋپٸن ارتتىرادى. ال بٸز ەلٸ كٷنگە دەيٸن ەاەو اياسىنداعى بٸرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭٸستٸك تۋرالى ايتىپ كەلەمٸز”, – دەدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەي كەيٸنگٸ جىلدارى ٷشٸنشٸ ەلدەردەن كەلەتٸن تاۋارلاردىڭ ترانزيتٸنە قاتىستى تٷرلٸ شەكتەۋلەر مەن قوسىمشا تەكسەرۋلەردٸ جيٸ ەنگٸزٸپ كەلەدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە قازاقستاندىق لوگيستيكا جەنە ساۋدا كومپانييالارىنىڭ جۇمىسىنا ەسەر ەتٸپ جاتىر.
“كەي جاعدايدا قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەر رەسەي نارىعىنا شىعۋ ٷشٸن ٶز ٶنٸمدەرٸن قوسىمشا سەرتيفيكاتتاۋعا مەجبٷر بولادى”, – دەدٸ ول.
ساراپشى رەسەي تاراپىنان قازاقستاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنە قاتىستى فيتوسانيتارلىق جەنە ۆەتەرينارلىق شەكتەۋلەردٸڭ دە تۇراقتى تٷردە ەنگٸزٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
دوسىم سەتباەۆ ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەاەو-عا ساقتىقپەن قاراۋىنىڭ دا سەبەبٸ بار ەكەنٸن ايتتى.
“ٶزبەكستان باستاپقىدان-اق ەاەو-نى بارلىق قاتىسۋشىنىڭ مٷددەسٸن ەسكەرەتٸن ەكونوميكالىق بٸرلەستٸكتەن گٶرٸ, رەسەيدٸڭ رٶلٸ باسىم گەوساياسي جوبا رەتٸندە قابىلدادى. سوندىقتان تولىق مٷشەلٸككە ٶتپەي, باقىلاۋشى مەرتەبەسٸندە قالدى”, – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
سونداي-اق ول ارمەنييانىڭ ۇقشۇ مەن ەاەو-داعى بەلسەندٸلٸگٸن تٶمەندەتۋٸ دە وسىعان ۇقساس ٷردٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
“ارمەنييا قازٸر بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەدە ٶزبەكستان جٷرٸپ ٶتكەن جولمەن كەلە جاتىر. سەبەپتەرٸ ەرتٷرلٸ بولعانىمەن, نەتيجە ۇقساس بولۋى مٷمكٸن”, – دەدٸ سەتباەۆ.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, رەسەي ٷشٸن ەاەو-نىڭ بەدەلٸ مەن تارتىمدىلىعىن ساقتاۋ ماڭىزدى. سوندىقتان ۇيىم اياسىنداعى قازٸرگٸ ٷدەرٸستەر مەن مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ۇستانىمى الداعى ۋاقىتتا ەرەكشە مەنگە يە بولادى.
