نۇرسۇلتان نازارباەۆ پرەزيدەنت ورىنتاعىن بٸرنەشە سەبەپكە بايلانىستى بوساتتى.
العاشقىسى. ٶزبەك پرەزيدەنتٸ يسلام كەرٸموۆتٸڭ كٷيٸن كەشكٸسٸ كەلمەدٸ. كەرٸموۆ وسىدان تٶرت جىل بۇرىن 80-نەن اسقان شاعىندا ٶمٸردەن ٶتتٸ. اپىل-عۇپىلدا بيلٸكتٸ تاپسىرىپ ٷلگەرە الماي قالدى, نەتيجەسٸندە, اينالاسى مەن تۋعان-تۋىستارى ەلدٸڭ جاڭا باسشىسى شاۆقات ميرزيەەۆتٸڭ قىسىمىنا ۇشىرادى.
مۇنى Nur Otan-نىڭ بىلتىرعى وتىرىسىندا شەت جاعالاي ايتتى دا. بيلٸك ترانزيتٸنە وسىدان ٷش جىل بۇرىن, 2016 جىلى قامدانا باستاعانىن تٸلگە تيەك ەتٸپ, ٶز ورنىنا توقاەۆتى لايىقتى كٶرەتٸنٸن مەلٸمدەگەن ەدٸ.
ەكٸنشٸسٸ. نازارباەۆ جٷيەدەن تىس تۇرسا دا, وسى جٷيەگە جوعارىدان شولۋ جاسايتىن ستاتۋستى ساقتاعىسى كەلدٸ. لي كۋان يۋگە ۇقساعىسى كەلدٸ ونىڭ. يۋ وتستاۆكاعا كەتكەننەن كەيٸن 20 جىل بويىنا اعا مينيستر, ۇستاز-مينيستر قىزمەتٸندە تەر تٶگٸپ, سينگاپۋردى سىرتتاي باسقاردى.
«جٷيەنٸڭ جٷيەدەن تىس باقىلاۋشىسى» قىزمەتٸنە نازارباەۆ ۇزاق ۋاقىت بويى ەزٸرلەندٸ.
تاقتى بوساتىپ بەرسە دا نازارباەۆ كەلەسٸدەي, ونىڭ ٸشٸندە:
«ۇلت كٶشباسشىسى»; قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ ٶمٸر بويعى تٶراعاسى, بۇل وعان كٷش قۇرىلىمدارىن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ; Nur Otan پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى; قۇرمەتتٸ سەناتور; كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ ٶمٸر بويعى مٷشەسٸ; قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ٶمٸرگە بويعى تٶراعاسى قۇزٸرەتٸن ساقتاپ قالدى.
نازارباەۆ بۇدان بٶلەك, «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىنىڭ جۇمىسىن قاداعالايدى, قوردىڭ ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ كەزدەسۋٸنە تٶراعالىق ەتەدٸ.
تۇڭعىش پرەزيدەنت وسى ارقىلى ٶزٸنە قولايلى پوزيتسييانى لايىقتاپ الدى. نازارباەۆ تٷرلٸ سالانى ۋىسىندا ۇستاپ تۇرعانمەن, ٸس جٷزٸندە بٸردە بٸر دٷنيەگە جاۋاپ بەرمەيدٸ.
توقاەۆتىڭ قازٸرگٸ كٷيٸ پرەزيدەنت تۇسىندا پۋتيننٸڭ باقىلاۋىندا بولعان دميتريي مەدۆەدەۆتٸ ەسكە سالادى.
بٸزدٸڭ مەسكەۋدەن ايىرماشىلىعىمىز قازاقستاندا قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ اتتى جاساندى ورتالىق قۇرىلدى. ونىڭ قۇزٸرەتٸ بيلٸك اۋىسپاي تۇرا كەڭەيگەن-تٸن. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ اقىل-كەڭەس بەرەتٸن قۇرىلىمنان كونستيتۋتسييالىق ورگانعا اينالىپ كەتتٸ.
ول ەندٸ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك پەن قورعانىس سالاسىن, ٸشكٸ تۇراقتىلىق مەسەلەسٸن باقىلايتىن, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ مٷددەسٸن قورعايتىن ورگان.
قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ قۇرامىنا بيلٸكتٸڭ نەگٸزگٸ قۇرىلىمدارىندا وتىرعان 12 ادام بار.
ٶتكەن جىلدىڭ كٷزٸندە قازٸرگٸ پرەزيدەنت قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ قۇزٸرەتٸن كەڭەيتەتٸن قاۋلىعا قول قويدى. سونىڭ نەتيجەسٸندە مەملەكەت باسشىسى بۇدان بىلاي كادرلىق اۋىس-تٷيٸس جاساردا نازارباەۆپەن اقىلداسۋى كەرەك.
كەيبٸر ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ قۇزٸرەتٸنە «ەلدە تٶتەنشە جاعداي ەنگٸزۋ» مٸندەتٸن ەندٸرٸپ قويعان.
توقاەۆتىڭ اياق الىسىن باقىلاۋ ماقساتىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ تۇڭعىش قىزى داريعا نازارباەۆا جوعارى پالاتا – سەنات تٶراعاسى بولدى. تيٸسٸنشە, قازاقستانداعى پرەزيدەنتتەن كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ ادام بولىپ تاعايىندالدى.
نازارباەۆتىڭ ورىنتاعىن بوساتۋعا ٶزبەك پرەزيدەنتٸ كەرٸموۆتٸڭ ٶلٸمٸ ىقپال ەتكەن بولسا, قىزى داريعانىڭ سپيكەر بولۋى قىرعىزستانداعى جاعدايدان ساباق العانى دەپ تٷسٸنۋ قاجەت.
المازبەك اتامباەۆتىڭ تٶل شەكٸرتٸ سوورانباي جەەنبەكوۆ بيلٸك تٸزگٸنٸن قولىنا العاسىن ەكس-پرەزيدەنتتٸ قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراتقان ەدٸ.
قازاقستان كونستيتۋتسيياسىنىڭ 44-بابىندا پرەزيدەنت ۇلتتىق بانك باسشىسىن, باس پروكۋروردى نەمەسە ۇقك تٶراعاسىن تەك پارلامەنت سەناتىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن عانا اۋىستىرىپ, تاعايىنداي الاتىنى تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان.
نازارباەۆ Nur Otan-نىڭ تٸزگٸنٸن بوساتقان جوق, تيٸسٸنشە, وسى پارتييانىڭ مٷشەلەرٸ بيلەپ-تٶستەپ وتىرعان پارلامەنتتٸ دە ٶز باقىلاۋىندا ۇستاۋدا.
ەزٸر بيلٸكتەگٸ ەكٸ توپ كونستيتۋتسييا بويىنشا كەلەر جىلى ٶتۋگە تيٸستٸ پارلامەنت سايلاۋىنىڭ مەرزٸمٸن انىقتاي الماي داۋلاسۋدا.
بٸر توپ قازاقستاندا كەزەكتەن تىس سايلاۋ ٶتكٸزۋ كەشەگٸ پرەزيدەنت سايلاۋىنداعى «سكاندالدان» ايىعا قويماعان قوعامنىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋعىزادى دەيدٸ.
ەندٸ بٸر توپ سايلاۋدى مەرزٸمٸنەن بۇرىپ ٶتكٸزۋدٸ كٶكسەيدٸ. بۇل توپ Nur Otan-نىڭ سويىلىن سوعىپ, سٶزٸن سٶيلەۋدە. ولاردىڭ ويى, سايلاۋ كەنەتتەن, اياقاستىنان ٶتسە, بيلٸك پارتيياسىنىڭ وپپونەنتتەرٸ قومدانىپ ٷلگەرمەيدٸ, سٶيتٸپ, Nur Otan بۇل سايلاۋدا تاعى دا توپ جارىپ شىعادى.
ساياسي ساحنادا تاعى سول ٷيرەنشٸكتٸ ويىنشىلار ٶزدەرٸنە «بۇيىرعان» ورىنعا جايعاسىپ, بيلٸك پارتيياسىنىڭ status quo-سىن ساقتاپ قالادى.
توق ەتەرٸن ايتقاندا, توقاەۆقا ەلٸ دە تولىق بيلٸك بەرٸلگەن جوق. ٶزٸنە تيەسٸلٸ قۇزٸرەتتٸ توقاەۆ تەك نازارباەۆتىڭ پەرمەنٸمەن عانا پايدالانا الادى.
تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياسي ساحنادان بٸرجولاتا كەتكەندە عانا قازاقستاندا ناعىز بيلٸك ترانزيتٸ باستالادى. نازارباەۆتىڭ ساياساتتاعى كٷندەرٸ سارقىلۋعا تاقاۋ. مۇنى بيلٸك تە, قوعام دا تٷسٸنٸپ وتىر. الايدا دەل قازٸرگٸ جارىم-جارتىلاي ترانزيت توقاەۆتى اۋىر جاعدايعا قالدىرىپ, تىرپ ەتكٸزەر ەمەس.
ونىڭ ٷستٸنە, ٶز كومانداسى دا جوق, ارقا سٷيەر, سەنٸم ارتار ادامى از. ورتالىق بيلٸكتە, ايماقتاردا جەنە ۇلتتىق كومپانييالاردا تٷگەل تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ قولبالالارى وتىر.
توقاەۆتىڭ ەكٸمشٸلٸك رەسۋرسى دا تاپشى. پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسى مەن ۇسىنىسىن جٷزەگە اسىرۋعا موينى جار بەرمەيتٸن بيۋروكراتتىق اپپارات ونى اياقتان شالۋى ەبدەن مٷمكٸن. بۇل ونىڭ رەفورماتور رەتٸندەگٸ رەپۋتاتسيياسىنا نۇقسان كەلتٸرمەي قويمايدى.
ەلدەگٸ جارىم-جارتىلاي ترانزيت مەماپپاراتتىڭ جۇمىسىن تۇرالاتىپ تاستادى. جۇپ بيلٸك ورناعان اۋمالى-تٶكپەلٸ ۋاقىتتا مەماپپاراتقا ناقتىلىققا مۇقتاج.
دەل قازٸر توقاەۆ ٶزٸنٸڭ ەكٸمشٸلٸك ىقپالىن ارتتىرۋعا كٷش سالۋى قاجەت, بۇل ٷشٸن كادرلىق اۋىس-تٷيٸس جاساۋدا مەيلٸنشە ەركٸندٸك الۋعا ۇمتىلۋى تيٸس.
مۇنداي جاعدايدا قازٸرگٸ پرەزيدەنت پەن «كٸتاپحانانىڭ» اراسىندا كيكٸلجٸڭ تۋىنداۋى عاجاپ ەمەس. ال مۇنىڭ ارتى نەگە ەكەپ سوعارىن دەل ەزٸر بولجاۋ قيىن.
ەزٸرلەگەن دۋمان بىقاي
