ترام سايلاۋالدى ٷگٸت-ناسيحات كەزٸندە اقش نارىعىنان قىتايدى تىرقىراتىپ قۋىپ شىعاتىنىن, وسىلايشا جەرگٸلٸكتٸ تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولدايتىنىن ايتقان. سونداي-اق ول ۋكريناداعى سوعىستى توقتاتاتىنىن دا جەتكٸزدٸ. ەگەر تاراپتار كەلٸسپەي جاتسا, تٸپتٸ ٶزٸ ساۋد ارابيياسىنا ۇشىپ بارىپ, مۇناي ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋعا قول جەتكٸزۋ ارقىلى باعانى 40 دوللارعا (!) قۇلاتۋدى ۋەدە ەتكەن. سٶيتكەن دونالد ترامپ سايلاۋدا جەڭٸسكە جەتتٸ. ەندٸ ونىڭ وسى ايتقاندارى ورىندالادى ما? ەگەر سولاي بولسا, بۇل قازاقستان ەكونوميكاسىنا قالاي ەسەر ەتەدٸ? بۇعان جاۋاپتى Dalanews.kz سايتىنداعى ماقالادان وقىپ-بٸلە الاسىزدار.
مۇناي سالاسىنىڭ ساراپشىسى ولجاس بايدٸلدينوۆتىڭ بولجامىنشا, اقش "قارا التىندى" كٶبٸرەك ٶندٸرە باستايدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتاعى ٶندٸرٸس كٶلەمٸ تەۋلٸگٸنە 10-11 ملن باررەلدٸ قۇرايدى. شيكٸزات يمپورتىنىڭ كٶلەمٸ دە وسىنداي.
"باعادا قوسۋ-الۋ تۇرعىسىندا ازداپ ٶزگەرٸس بولۋى مٷمكٸن. ەرينە, باعا بٸردەن قۇلدىراي جٶنەلەدٸ دەپ ايتا المايمىز. الداعى التى ايدا ول جاعى بەلگٸلٸ بولىپ قالادى, ٶيتكەنٸ ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ارتتىرۋ بٸر مەزەتتە ورىن الاتىن نەرسە ەمەس قوي", - دەيدٸ بايدٸلدينوۆ LS-كە بەرگەن سۇقباتىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ترامپتىڭ ايتۋىنسىز-اق ساۋد ارابيياسى مۇناي ٶندٸرٸسٸن تەۋلٸگٸنە 2 ملن باررەلگە ارتتىرۋعا نيەتتٸ.
"اراب ەلدەرٸ بۇل كٶلەمدٸ كەيٸننەن 3-تەن 5 ملن باررەلگە ارتتىرۋلارى مٷمكٸن ەكەنٸن دە ايتقان. وپەك+ كەلٸسٸمدەرٸنە جٷگٸنەتٸن بولساق, بۇل ەبدەن مٷمكٸن. بٸراق ولار سوڭىنا دەيٸن ساۋدالاسىپ, قانداي دا بٸر جاڭا تالاپتاردى العا تارتاتىن بولادى", - دەيدٸ ساراپشى.
وسى جاعىنان العاندا, الداعى بٸر جىل بويىندا شيكٸزات تابىسىنا ەكونوميكاسى بايلاۋلى قازاقستانعا ٷلكەن قاۋٸپ جوق دەپ ايتۋعا بولادى.
سونداي-اق قايتادان اقش بيلٸگٸنە كەلگەن دونالد ترامپ مىنانداي ەكٸ ناقتى ۇسىنىستى العا تارتقنانى:
- اقش-تاعى بارلىق يمپورتقا 10%, تٸپتٸ 20% كٶلەمٸندە ەمبەباپ تاريف ەنگٸزۋ;
- قولدانىستاعى تاريفتەرگە قوسىمشا قىتايدان جەتەتٸن بارلىق يمپورتقا 60% , تٸپتٸ 100% قوسىمشا تاريف ەنگٸزۋ.
مۇندايدا امەريكالىقتاردىڭ تۇتىنۋشىلىق قابٸلەتٸنٸڭ جىل سايىنعى كٶلەمٸ 46-دان 87 ميلليارد دوللارعا دەيٸن تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن. اقش-تىڭ ۇلتتىق بٶلشەك ساۋدا فەدەراتسيياسى (NRF) جارييالاعان زەرتتەۋدە وسىنداي قورىتىندى جاسالادى. زەرتتەۋدە ەنگٸزٸلەتٸن مۇنداي تاريفتەر اقش-تا ساتىلاتىن تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ كەڭ اۋقىمىنىڭ قۇنىنا ايتارلىقتاي ەسەر ەتەتٸنٸ اتاپ كٶرسەتٸلگەن.
زەرتتەۋ بۇل تاريفتەردٸڭ اقش-تاعى بارلىق دەرلٸك ٷيدە كەزدەسەتٸن تۇتىنۋ ٶنٸمدەرٸنٸڭ التى ساناتىنا باعىتتالعانىن ناقتىلايدى: كيٸم-كەشەك, ويىنشىقتار, جيھاز, تۇرمىستىق تەحنيكا, اياق-كيٸم جەنە ساياحاتتاۋعا ارنالعان تاۋارلار.
نەتيجەسٸندە, بارلىق قاراستىرىلعان ساناتتاعى تاۋارلاردىڭ جالپى ورتاشا تاريفٸ 50% - دان اسا قىمباتتايدى.
"اقش-تىڭ بالامالى جەتكٸزۋ كٶزدەرٸ مەن ەلەۋەتتٸ جاڭا ٶندٸرٸس وشاقتارىن ەسەپكە العاننىڭ ٶزٸندە تەك وسى التى ٶنٸم ساناتىنا ۇسىنىلاتىن تاريفتەر امەريكالىق تۇتىنۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋ قابٸلەتٸن 46-78 ميلليارد دوللارعا تٶمەندەتەدٸ, ال تاريفتەر جىلىنا بٸر ٷي شارۋاشىلىعىنا شاققاندا 362-624 دوللاردى قۇرايدى. ياعني, ۇلتتىق فەدەراتسيياداعىلار بۇدان كەيبٸر امەريكالىق ٶنەركەسٸپ ۇتقانىمەن, تاريفتەن بيۋدجەتكە كٸرٸس تٷسكەنٸمەن تۇتىنۋشىلار شىعىندارى ارتا بەرەدٸ, ەسٸرەسە ەڭ وسال توپتارعا وڭاي بولمايدى جەنە اقش ەكونوميكاسى تازا شىعىنعا ۇشىرايدى دەگەن سەنٸمدە" دەپ جازادى ەكونوميست عالىمجان ايتقازين ٶزٸنٸڭ Telegram-ارناسىندا.
ال بۇل ٶز كەزەگٸندە قازاقستانداعى يمپورت تاۋارلاردىڭ قىمباتتايتىنىن, ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ كٷشەيە تٷسەتٸنٸن, ارتىلعان تاۋارلاردى قىتاي كەز كەلگەن جولمەن اشىق جاتقان بٸزدٸكٸ سەكٸلدٸ نارىقتارعا "تٶگە تٷسەتٸنٸن" بايقاتا الادى.
سٶز سوڭىندا جەلٸدەگٸ "نەيزۆەستنىي" دەگەننٸڭ مىنا بەيتاراپ پٸكٸرٸن قىزىقتاۋشىلار كٶپ ەكەن, ونى سول كٷيٸندە ۇسىنا كەتەلٸك:
"ترامپ جەڭدٸ, ۋ-شۋ ساپ تىيىلدى, بٸرتٷرلٸ تىنىشتىق ورنادى. بەرٸ دەمٸن ٸشٸنە تارتىپ, بٸر ٶزگەرٸستٸ كٷتۋدە. ادامداردى ايتامىن, بالا سەكٸلدٸ, يە. "اياز اتا كەلەدٸ, سانتا كلاۋس سىيلىق سىيلايدى" دەگەنگە سەنەدٸ. ال شىنتۋايتىندا ۋاقىت, مينۋت, ٶمٸر قازٸر تۋرا بەرٸمٸزدٸڭ باسىمىزدا زىمىراپ ٶتٸپ جاتىر. ٶز ٶمٸرٸندە ٶزگەرٸس جاساۋ ٶز قولىڭدا. ال عارىشتا نەمەسە مۇحيتتىڭ ارعى جاعىندا بولىپ جاتقاندارعا الاڭداۋدىڭ كەرەگٸ جوق. ٶيتكەنٸ ونىڭ بٸزگە, بٸزدٸڭ جەمقورلىققا, ٶسكەن باعالارعا ەش ەسەر ەتپەيدٸ, ماعان سەنٸڭٸز...".
