1 قازاننان باستاپ قازاقستاندا مەرزٸمٸ 12 ايدان اساتىن ۆاليۋتالىق جيناق سالىمدارىنىڭ ەڭ جوعارى مٶلشەرلەمەسٸ جىلدىق 1%-دان 2,5%-عا دەيٸن كٶتەرٸلەدٸ. بۇل ٶزگەرٸس تەڭگەنٸڭ باعامىنا قالاي ەسەر ەتەدٸ جەنە جيناقتى قاي ۆاليۋتادا ساقتاعان تيٸمدٸ? وسى ساۋالدارعا Qazaq Expert Club ساراپشىسى, قارجىگەر, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايگەرٸم ٸليياسوۆا جاۋاپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ايگەرٸم ٸليياسوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە قازاقستانداعى بارلىق دەپوزيتتٸڭ 18-19%-ى عانا دوللارمەن ساقتالادى. زاڭدى تۇلعالاردىڭ ۆاليۋتالىق سالىمدارىنىڭ ٷلەسٸ 22%-دى, ال جەكە تۇلعالاردىكٸ 15%-دى قۇرايدى. سالىستىرۋ ٷشٸن ايتساق, 2015 جىلى ەلدەگٸ دەپوزيتتەردٸڭ 80%-عا جۋىعى شەتەل ۆاليۋتاسىندا بولعان.
«بۇل قازاقستاندىقتاردىڭ 85%-ى جيناعىن تەڭگەمەن ساقتاپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ. بۇعان تەڭگەلٸك دەپوزيتتەردٸڭ رەكوردتىق جوعارى مٶلشەرلەمەسٸ جەنە ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ نىعايۋى ىقپال ەتتٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
2025 جىلعى قازاندا دوللار باعامى 549 تەڭگەگە دەيٸن كٶتەرٸلسە, 2026 جىلعى قىركٷيەكتٸڭ سوڭىندا شامامەن 442 تەڭگەنٸ قۇرادى. قارجىگەر دوللارلىق سالىمداردىڭ تابىستىلىعى ارتقاننان كەيٸن حالىقتىڭ بٸر بٶلٸگٸ تەڭگەدەگٸ قاراجاتىن شەتەل ۆاليۋتاسىنا اۋىستىرۋى مٷمكٸن ەكەنٸن جوققا شىعارمايدى.
«ۆاليۋتالىق دەپوزيت مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ ٶسۋٸ تەورييالىق تۇرعىدان قاراجاتتىڭ تەڭگەدەن دوللارعا اۋىسۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. بۇل شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىستى ارتتىرىپ, دوللار باعامىن جوعارى قاراي قوزعايدى. الايدا سالىمشىلار دوللار باعامىنىڭ ىقتيمال ٶسٸمٸ مەن دەپوزيتتەن تٷسەتٸن 2-2,5% كٸرٸس تەڭگەلٸك سالىمداردىڭ قازٸرگٸ جوعارى تابىستىلىعىن ٶتەي الا ما دەگەن مەسەلەنٸ ەسەپكە الادى», – دەدٸ ايگەرٸم ٸليياسوۆا.
ونىڭ سٶزٸنشە, تەڭگە باعامى تەك دەپوزيت مٶلشەرلەمەسٸنە تەۋەلدٸ ەمەس. ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇنىنا مۇناي مەن باسقا دا ەكسپورتتىق تاۋارلاردىڭ باعاسى, سىرتقى ساۋدا كٶلەمٸ, سونداي-اق نارىقتاعى ۆاليۋتاعا سۇرانىس پەن ۇسىنىس ەسەر ەتەدٸ.
كەيٸنگٸ ۋاقىتتا قازاقستان ەكسپورتتايتىن نەگٸزگٸ تاۋارلاردىڭ باعاسى ٶسٸپ, ەكسپورت كٶلەمٸ يمپورتتان جىلدامىراق ارتقان. سونىڭ نەتيجەسٸندە نارىقتاعى ۆاليۋتا ۇسىنىسى سۇرانىستان جوعارى بولىپ, تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا جاعداي جاسالعان.
دەگەنمەن ساراپشى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ شامادان تىس كٷشەيۋٸ مەملەكەتتٸك بيۋدجەت ٷشٸن تيٸمسٸز بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«تەڭگەنٸڭ ايتارلىقتاي نىعايۋى ەكسپورتتان تٷسەتٸن كٸرٸستٸڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى كٶلەمٸن ازايتىپ, بيۋدجەت تاپشىلىعىن ۇلعايتادى. سوندىقتان بۇل ٷدەرٸستٸڭ مەملەكەت قارجىسىنا دا ىقپالى بار», – دەيدٸ ول.
جاڭا ەرەجە بانكتەرگە ۆاليۋتالىق دەپوزيت مٶلشەرلەمەسٸن 2,5%-عا دەيٸن كٶتەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, الايدا مۇنى مٸندەتتەمەيدٸ. ەربٸر قارجى ۇيىمى شەشٸمدٸ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قاراجاتقا دەگەن سۇرانىسىنا قاراي قابىلدايدى.
«ۆاليۋتالىق نەسيەگە سۇرانىسى بار بانكتەر سالىم مٶلشەرلەمەسٸن كٶتەرۋ ارقىلى اكتيۆتەرٸ مەن مٸندەتتەمەلەرٸن جاقسىراق تەڭگەرە الادى. ۆاليۋتالىق دەپوزيتتەر سىرتتان دوللارمەن قارىز الۋعا قاراعاندا ارزانىراق قارجى كٶزٸ سانالادى. سوندىقتان كەيبٸر بانكتەر ۇزاق مەرزٸمدٸ سالىمداردىڭ مٶلشەرلەمەسٸن 2,5%-عا دەيٸن كٶتەرۋٸ مٷمكٸن», – دەدٸ قارجىگەر.
بۇل ٶزگەرٸس نەگٸزٸنەن جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرٸنە قاتىستى. زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن ۆاليۋتالىق وپەراتسييالارعا قويىلاتىن تالاپتار بۇرىنعىداي ساقتالادى. كومپانييالار 50 مىڭ دوللاردان اساتىن ۆاليۋتانى يمپورتتىق كەلٸسٸمشارتتار بويىنشا مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداۋ ٷشٸن عانا ساتىپ الا الادى جەنە ونى ون كٷن ٸشٸندە بەلگٸلەنگەن ماقساتقا جۇمساۋعا تيٸس. ەسەپشوتتا مەرزٸمسٸز ساقتاۋعا ەكسپورتتان تٷسكەن ۆاليۋتالىق كٸرٸسكە عانا رۇقسات ەتٸلەدٸ.
ايگەرٸم ٸليياسوۆا جيناقتى قاي ۆاليۋتادا ساقتاۋ كەرەگٸ قاراجاتتىڭ الداعى ماقساتىنا بايلانىستى ەكەنٸن ايتادى.
«ەگەر شەتەلگە ساياحاتتاۋ, شەتەلدە وقۋ نەمەسە باسقا دا ۆاليۋتالىق شىعىندار جوسپارلانسا, اقشانىڭ سول بٶلٸگٸن ۆاليۋتالىق دەپوزيتتە ساقتاۋعا بولادى. ال كٷتپەگەن جاعدايعا ارنالعان قارجىلىق قوردى قاجەت كەزدە شەشٸپ الۋعا بولاتىن تەڭگەلٸك دەپوزيتتە ۇستاعان دۇرىس», – دەدٸ ساراپشى.
ۇزاق مەرزٸمدٸ جيناقتى بٸرنەشە ۆاليۋتاعا بٶلٸپ ساقتاۋ دا تەۋەكەلدٸ ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ينۆەستيتسييا مەرزٸمٸ ۇزارعان سايىن شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قارجى قۇرالدارىنىڭ ٷلەسٸن كٶبەيتۋگە بولادى. سونىمەن بٸرگە ساراپشى باعالى قاعازدار مەن باسقا دا ۆاليۋتالىق قۇرالداردىڭ كٸرٸستٸلٸگٸ دوللارلىق دەپوزيتتەن جوعارى بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
قارجىگەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, مٶلشەرلەمەنٸڭ 2,5%-عا دەيٸن ٶسۋٸ حالىقتىڭ تەڭگەدەگٸ جيناعىن بٸردەن جاپپاي دوللارعا اۋىستىرۋىنا ەكەلمەيدٸ. تەڭگەلٸك دەپوزيتتەردٸڭ كٸرٸستٸلٸگٸ ەلٸ دە جوعارى. سوندىقتان سالىمشىلارعا ۆاليۋتا باعامىن عانا ەمەس, قاراجاتتىڭ ماقساتىن, ساقتاۋ مەرزٸمٸن جەنە ىقتيمال تەۋەكەلدەردٸ دە ەسكەرگەن جٶن.
