قازٸرگٸ تاڭدا تسيفرلاندىرۋ كەز كەلگەن سالانىڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرٸپ جاتىر. بۇل رەتتە قازاقستان تسيفرلىق جٷيەلەردٸ كەڭٸنەن ەنگٸزٸپ, ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىندا كٶشباسشى ەلگە اينالدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس ەدٸ. وسى رەتتە Dalanews.kz اقپاراتتىق اگەنتتٸگٸنٸڭ تٸلشٸلەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ٸسٸنە تالداۋ جاساعان ەدٸ. ەندٸ سوعان نازار اۋدارىڭىزدار.
قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەربول وسپانوۆتىڭ تاراتقان مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 17 مەملەكەتتٸك جەنە 20 جەكەمەنشٸك اقپاراتتىق جٷيە جۇمىس ٸستەيدٸ.
حالىق پەن بيلٸكتٸ بٷگٸنگٸ تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ ۇزىن-سونار كەزەك قاتتى الاڭداتاتىنى جاسىرىن ەمەس. بٸر دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىندا ساعاتتاپ كەزەكتە تۇراتىنىمىز دا بەلگٸلٸ. كەڭەس زامانىنان كەلە جاتقان بۇل مەسەلەنٸ تسيفرلاندىرۋدىڭ كٶمەگٸمەن شەشۋدٸڭ ماڭىزى زور.
ٶز كەزەگٸندە ۆيتسە-مينيستر ەربول دٷيسەبايۇلى دا جۇرتتىڭ دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىندا كەزەك كٷتٸپ, ۋاقىتىن تەككە ٶتكٸزەتٸن مەسەلەسٸنٸڭ بار ەكەنٸن مويىندادى. ول بۇل مەسەلەنٸ دەرٸگەر مامانداردىڭ جٷكتەمەسٸنٸڭ جوعارى بولۋىمەن تٷسٸندٸردٸ.
– يە, جاسىراتىنى جوق. قازٸر كەيبٸر ەمحانالارعا بارساڭىز, دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىنا كٸرۋ ٷشٸن توپتاسىپ كەزەك كٷتٸپ وتىرعان ازاماتتاردى كٶرۋگە بولادى. وسى رەتتە دەرٸگەرلەر كەيبٸر پاتسيەنتتەرگە 20-30 مينۋتقا دەيٸن قىزمەت كٶرسەتۋٸنە تۋرا كەلەتٸنٸن بٸرەۋ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلمەيدٸ. سول كەزدە كەزەك پايدا بولادى. مۇنداي جاعدايدا مەديتسينا ماماندارىنىڭ جۇمىسىن تيٸستٸ دەڭگەيدە تٷسٸنبەيتٸن ازاماتتار «بٸر ادامدى نەگە وسىنشاما ۋاقىت قابىلدايدى?» دەپ رەنٸشٸن بٸلدٸرٸپ جاتادى. وسىنداي كەزدە دەرٸگەرلەردٸڭ كەيبٸر پاتسيەنتتەرگە كٶپ ۋاقىت بٶلگەنٸنە تٷسٸنٸستٸكپەن قاراۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ مەديتسينا ماماندارى ەربٸر ادامعا ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋدٸ ٶزٸنٸڭ ازاماتتىق بورىشى سانايدى. مۇنداي جاعدايلاردا ازاماتتاردىڭ ۇستامدى بولۋى ماڭىزدى, – دەيدٸ ۆيتسە-مينيستر.
دەرٸگەرلەردٸڭ كەز كەلگەن ادامعا ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋٸ ٷشٸن ۋاقىت كەرەك ەكەنٸ انىق, بٸراق ونى كٶپشٸلٸك جەتە تٷسٸنبەيدٸ. كٶپتەگەن داۋ-شار وسىنداي كەزدە تۋىنداپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. دەرٸگەرلەردٸڭ الدىنا كەلگەن ناۋقاستاردىڭ بەرٸ بٸردەي ەمەس. كٶپتەگەن ادامدار ٶزدەرٸنٸڭ دەنساۋلىعىنا سالعىرت قاراپ, جانى مۇرنىنىڭ ۇشىنا تاقالعاندا عانا دەرٸگەردٸڭ الدىنا باراتىنىن ەسكەرسەك, مۇنداي جاعدايدا دەرٸگەردٸڭ جۇمىسى دا كٷردەلەنە تٷسەتٸنٸن ەستەن شىعارماعان ابزال. سوندىقتان ەرتە باستان قارالىپ, تەكسەرۋدەن ٶتٸپ تۇراتىن بولساق, ەمحانا جاعالاپ, دەرٸگەردٸڭ قابىلداۋىندا كەزەك كٷتٸپ, ساعاتتاپ وتىرمايتىنىمىز انىق.
– بٷگٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىزمەتٸنٸڭ جۇمىسىن الدىن الا جوسپارلاۋ ٶتە قيىن بولىپ تۇر. بٸراق بٸزدٸڭ مينيسترلٸك قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعان جوق. حالىققا ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋگە بار كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ سالىپ جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. بۇل باعىتتاعى جۇمىستارىمىزدى جەتٸلدٸرۋگە تسيفرلاندىرۋ سالاسى بارىنشا پايداسىن تيگٸزٸپ وتىرعانىن ايتۋعا تيٸسپٸن. قازٸرگٸ تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا تۋىنداعان التى باعىتتى انىقتاپ, بۇل باعىتتار بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸپ جاتقان جايىمىز بار, – دەدٸ ەربول دٷيسەبايۇلى.
يە, ايتارى جوق, كەز كەلگەن سالا كەمشٸلٸكسٸز بولمايدى. بٸراق ونى دابىرا قىلىپ, دەرٸگەرلەردٸڭ ەڭبەگٸن ٸسكە العىسىز قىلۋعا قاجەتٸ جوق. قازٸر تەحنولوگييالار كٷن ٶتكەن سايىن دامۋ ٷستٸندە. مۇنداي قارقىندى دامۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا دا زامان ساي ٶز تالاپتارىن قويىپ وتىر.
ەڭگٸمە بارىسىندا ۆيتسە-مينيسترگە Dalanews.kz تٸلشٸلەرٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىزمەتٸن جەتٸلدٸرۋدٸ كٶزدەيتٸن باعىتتاردى اتاپ بەرۋٸن ٶتٸندٸك.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ەلٸمٸزدەگٸ مەديتسينالىق قىزمەتتٸڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا ۇدايى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ, قاي باعىتتا دامۋ كەرەكتٸگٸن ٸزدەنٸپ وتىرادى. ەندٸ ٶزدەرٸڭٸز سۇراعان باعىتتارعا توقتالسام.
بٸرٸنشٸ باعىت دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ رەسۋرستارىن باسقارۋ جٷيەسٸن دامىتۋ, ەكٸنشٸ – مەديتسينالىق اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ ٶركەندەتۋ, ٷشٸنشٸ – مەديتسينا سالاسى بويىنشا بٸرتۇتاس مەلٸمەتتەر قورىن قالىپتاستىرۋ, تٶرتٸنشٸ – بٸرتۇتاس مەدكٶمەكتٸڭ اقىسىن تٶلەۋٸ ٸسٸن جەتٸلدٸرۋ, بەسٸنشٸ –اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ ينتەگەرتسييالاۋ, سوڭعى التىنشى دەنساۋلىق ساقتاۋ پورتالىن جٸتٸلدٸرۋ. وسى التى باعىتقا جٸكتەلگەن جۇمىستى بارىنشا جٷيەلەپ, دامىتاتىن بولساق, ەلٸمٸزدە مەديتسينالىق قىزمەتتٸڭ ساپاسى ارتاتىن بولادى, – دەيدٸ ۆيتسە-مينيستر.
بٸرٸنشٸدەن – ەلٸمٸزدەگٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ رەەسترٸن جاساۋ ماڭىزدى بولىپ تۇر. بٷگٸندە ەلٸمٸزدە قانشا مەديتسينالىق ۇيىمدار بار, ولار ەل ازاماتتارىنا قانداي مەديتسينالىق قىزمەتتە ردٸ كٶرسەتەدٸ, ونىڭ ساپاسى قانداي دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋ ٷشٸن وسى باعىتتا ارنايى رەەستر تٷزۋدٸڭ ماڭزى زور. ەگەر وسىنداي ساپالى تٸزٸم پايدا بولسا, مەديتسينا سالاسىنداعى كٶپتەگەن مەسەلەلەردٸ دەر كەزٸندە شەشۋگە بولادى. حالىق ٷيدە وتىرىپ وسى سۇراقتارعا تولىقتاي جاۋاپ الاتىن دەڭگەيگە جەتۋٸ كەرەك. ەگەر وسىنداي رەەستر پايدا بولىپ, ول كٷن سايىن جاڭارىپ وتىرسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى اراسىندا بەسەكە قالىپتاسىپ, مەديتسنالىق قىزمەتتٸڭ ساپاسى جاقسارا تٷسەر ەدٸ.
ەكٸنشٸ – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى كادرلارىنىڭ رەەسترٸن قالىپتاستىرۋ. بۇل رەەسترگە مينيسترلٸك ەلٸمٸزدە قانشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ جۇمىس ٸستەيتٸنٸ جەنە ولاردىڭ سەرتيفيكاتتارى مەن جۇمىس ٶتٸلٸنە قاتىستى اقپاراتتاردى توپتاستىرۋدى كٶزدەپ وتىر ەكەن.
ٷشٸنشٸدەن – ەلٸمٸزدەگٸ مەديتسينالىق تەحنيكالار مەن جابدىقتاردىڭ رەەسترٸن قالىپتاستىرۋدى كٶزدەلۋدە. بۇل – تٸزٸمدە مەديتسينالىق جابدىقتاردىڭ جاي-كٷيٸ جەنە ولارعا ۇدايى مونيتورينگ جاساپ تۇرۋ ويلاسىتىرىلعان.
تٶرتٸنشٸ – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاراستى عيماراتتارىنىڭ رەەسترٸ. مۇندا ەمدەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ جاعدايىن سارالاپ, نىسانداردىڭ زامان تالابىنا ساي ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋٸن ۇدايى باقىلاپ وتىرۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى.
بەسٸنشٸ – مەديتسينالىق قىزمەتتٸ بەرٸلگەن ليتسەنزييالار مەن سەرتيفيكاتتاردىڭ رەەسترٸن قالىپتاستىرۋدا قازٸرگٸ تاڭدا ٶزەكتٸ بولىپ تۇرعانىن اتاپ ايتۋىمىز كەرەك. كەزٸندە مۇنداي رۇقسات بەرۋ قاعازدارى وڭدى-سولدى تاراتىلعانى بٸلەمٸز. مۇنداي جايسىز جاعدايلاردى جالعىز مەديتسينا سالاسى ەمەس, بارلىق سالا باستان ٶتكٸردٸ. ال ادام ٶمٸرٸنە جاۋاپتى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ليتسەنزييا بەرۋ ٸسٸنە تيٸستٸ تالاپتار قويىلۋى كەرەك. ٶيتكەنٸ, ادام ٶمٸرٸمٸن ويناۋعا بولمايدى.
جەكەمەنشٸك كلينيكالارعا رۇقسات قاعازدارىن بەرۋ ٸسٸنە ٶمٸرٸن ميديتسينا سالاسىنا ارناعان بٸلٸكتٸ مامانداردى دا تارتۋدىڭ ماڭىزى زور دەپ ەسەپتەيمٸز. بٷگٸندە بۇل ٸستٸ باسى-بٷتٸن مينيسترلٸككە دە تاپسىرا سالۋعا بولمايدى. ليتسەنزييا مەن تٷرلٸ رۇقسات قاعازدارىن بەرەتٸن توپتىڭ قۇرامىندا تەۋەلسٸز بٸلٸكتٸ ماماندار بولۋى تيٸس. سول كەزدە بۇرا تارتۋ بولمايدى. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيستٸرٸ ەربول وسپانوۆ Dalanews.kz اقپاراتتىق اگەنتتٸگٸنە تٷسٸنٸكتەمە بەرگەندە بۇل ٸسكە تەۋەلسٸز ساراپشىلاردى ارالاستىرۋ مٸندەتتەلگەنٸن العا تارتتى.
ەڭگٸمە اراسىندا ۆيتسە-مينيستر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ ٶزٸن د ەجەتٸلدٸرۋ كەرەكتٸگٸن ايتىپ قالدى. ەندٸ وسى مەسەلەگە از-كەم توقتالا كەتسەك.
قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە دەرٸگەرلەردٸڭ قابىلداۋىنا كەزەككە تۇرۋ ٸسٸن بٸرشاما تسيفرلانعان. بٸراق ونىڭ ٶزٸ تيٸستٸ دەڭگەيدە جۇمىس ٸستەمەيتٸنٸ جاسىرىن ەمەس. مامانداردىڭ جەتٸمسٸزدٸگٸنەن كەيبٸر دەرٸگەرلەردٸڭ قابىلداۋىنا اي بۇرىن جازىلۋىڭا تۋرا كەلەدٸ. سالاعا جاۋاپتى ۆەدموستۆا الداعى ۋاقىتتا كەزەكتٸڭ بۇلايشا اس ٸشەكتەي سوزىلىپ كەتۋٸن رەتتەۋگە تاس-تٷيٸن بەكٸنٸپ وتىر. سونىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندەگٸ اقپارتتىق جٷيەلەرگە تەك قانا دەرٸگەرەلەردەن بٶلەك قاراپايىم حالىقتىڭ دا قول جەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى زور. كٶپشٸلٸك ٶزدەرٸن مازالاعان قاراپايىم سۇراقتارىن اقپاراتتىق جٷيەلەرگە جازىپ, ەمدەۋ مەكەمەدەرٸنە بارماي-اق جاۋاپ الاتىن دەڭگەيگە جەتسە قۇبا-قۇپ بولار ەدٸ.
كەز كەلگەن اقپاراتتىق جٷيەنٸڭ جۇمىسى جٷرە كەلە جاقساراتىنى بەلگٸلٸ. مۇنى ۆيتسە-مينيستر ەربول وسپانوۆتىڭ ٶزٸ دە مويىندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ ساعات سەكٸلدٸ سارتىلداپ جۇمىس ٸستەۋٸ ٷشٸن دەرٸگەرلەر دە مٷددەلٸ بولۋى كەرەك.
ەگەر جٷيەدەن قاندايدا بٸر كەمشٸلٸك, قاتەلٸك كەتٸپ جاتسا, دەرٸگەرلەر ٶزدەرٸنٸڭ ۇسىنىسىن ايتۋى كەرەك. تٸپتٸ, اقپاراتتىق جٷيەگە شىققان كەيبٸر اقپاراتتاردا قاتەلٸك بولسا, پلاتفورمادا وتىرعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ٶزٸ ەلگٸ قاتەلٸكتٸ تٷزەتٸپ جٸبەرەتٸندەي مٷمكٸندٸكتٸ قاراستىرعان جٶن.
ەڭگٸمە اراسىندا ۆيتسە-مينيستر ەلٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا بٸرنەشە اقپاراتتىق پلاتفورما بار ەكەنٸن ايتا كەلە, بٷگٸندە ولارمەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ جۇمىس ٸستەپ وتىرعانىن جەتكٸزدٸ.
– قازٸر دەرٸگەرلەر بٸرٸنەشە اقپاراتتىق جٷيەلەرمەن جۇمىس ٸستەيدٸ. ەڭگٸمە اراسىندا وسى جٷيەلەردٸڭ ٶزٸندە بٸراز كەمشٸلٸكتەر بار ەكەنٸن ايتتىم عوي. جاسىراتىنى جوق, قازٸر دەرٸگەرلەر كٷنٸ بويى وسى جٷيەلەرمەن جۇمىس ٸستەپ, بٸراز ۋاقىتىن تەككە كەتٸرۋدە. وسىنىڭ كەسٸرٸنەن دەرٸگەرلەر كەيبٸر پانتسيەنتتەردٸ 20-30 مينۋتقا دەيٸن قابىلداۋعا مەجبٷر. بٸزدەر دەرٸگەرلەردٸڭ ۋاقىتىن تيٸمدٸ پايدالانۋ ٷشٸن اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ بٸر-بٸرٸمەن ينتەگراتسييالاپ ولاردىڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرۋگە ايرىقشا كٶڭٸل بٶلٸپ وتىرمىز. كەلەشەكتە مينيسترلٸك دەرٸگەرلەردٸڭ كەيبٸر ناۋقاستاردى ونلاين رەجيمدە قابىلداپ, قىزمەت كٶرسەتۋ جاعىن قاراستىراتىن بولدى. قازٸرگٸدەي تسيفرلانعان زاماندا جۇرتتىڭ بەرٸن ەمحانا جيناۋدىڭ قاجەتٸ جوق.
بۇدان باسقا الداعى ۋاقىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ توقتاۋسىز جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى ٸس بولىپ تۇر. اقپاراتتىق جٷيلەردٸڭ مٸنسٸز جۇمىس ٸستەۋٸ ٷشٸن بارلىق ەمدەۋ مەكەمەلەرٸ ساپالى ينتەرنەتپەن قامتىلۋى ماڭىزى. بولاشاقتا اۋىل مەن قالادا جۇمىس ٸستەيتٸن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ اقپاراتتىق جٷيەلەردٸڭ كٶمەگەمٸن حالىققا ساپالى قىزمەت كٶرسەتۋٸنە بارىنشا جاعداي جاسايمىز.
قازٸرگٸ دامىعان زاماندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتٸ سان سالاعا تارماقتالعانىن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. تەك ادام ەمدەۋمەن شەكتەلمەيدٸ. قاندايدا بٸر كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسىپ, جۇمىسقا تۇرۋ ٷشٸن مەديتسينالىق انىقتاما قاعازدارى قاجەت. ونسىز جۇمىس تۇرىپ, كەسٸپ باستاي المايسىز. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەربول وسپانوۆ مىرزا تسيفرلاندىرۋدىڭ كٶمەگٸمەن بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جاندانرۋدى كٶزدەپ وتىرعاندارىن العا تارتتى.
– كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە كٶپ تالاپ ەتٸلەتٸن مەديتسينالىق انىقتامالار مەن تٷرلٸ قۇجاتتار بار. الداعى ۋاقىتتا وسىنداي انىقتاما قاعازدارىنىڭ بەرٸن تسيفرلى فورماتقا كٶشٸرٸپ, ەل ازاماتتارىنىڭ ونى كەڭسەدە وتىرىپ-اق الاتىن مٷمكٸندٸك تۋعىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بٸزدەر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىن تەجەگٸش بولىپ وتىرعان جايتتاردى مۇقييات سارالعاندا وسىنداي مەديتسينالىق انىقتاما قازعازدارىن بەرۋ ٸسٸ جۇمىسىمىزعا بٸرشاما كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىرعانىن بايقادىق. سودان كەيٸن, بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى تولىقتاي تسيفرلى فورماتقا كٶشٸرۋدٸڭ ماڭىزى زور ەكەنٸنە كٶزٸمٸز جەتٸپ وتىر. ەگەر وسى جۇمىستاردى تسيفرلى فورماتقا كٶشٸرسەك, جەمقورلىقتىڭ دا جولىن كەسۋگە بولادى, – دەيدٸ ەربول دٷيسەمبايۇلى.
بٷگٸندە دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ, بٸراز داۋعا تامىزىق بولىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ الداعى ۋاقىتتا دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ ەسەبٸ مەن قوزعالىسىن تسيفرلى فورماتقا كٶشٸرٸپ, ەرەكشە باقىلاۋعا الۋعا مەن بەرٸپ وتىر.
ەگەر مينيسترلٸك دەرٸ مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ جۇمىسىن قاتاڭ قاداعالاپ, تيٸستٸ مونيتورينگ جٷرگٸزەتٸن بولسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتٸ بٸرنەشە ساتىعا كٶتەرٸلەرٸ انىق.
سول سيياقتى مەديتسينالىق جابدىقتارعا تسيفرلىق باقىلاۋدى كٷشەيتٸپ, مونيتورينگ جٷرگٸزسەك, قۇرىلعىلار حالىق يگٸلٸگٸ ٷشٸن تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەيتٸنٸ انىق. كەيبٸر اقپارات قۇرالدارىنان مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋ كەزٸندە ونىڭ باعاسىن شامادان تىس ٶسٸرٸپ, جەمقورلىققا شاتىلىپتى دەگەن ەڭگٸمەنٸ ارا-تۇرا قۇلاعىمىز شالىپ قالاتىنى جاسىرىن ەمەس.
ەگەر دە مەديتسنالىق بۇيىمدار مەن دەرٸلٸك زاتتاردى ساتىپ الۋدان باستاپ, ونى پايدالانۋعا دەيٸنگٸ ارالىققا تسيفرلىق باقىلاۋ جاساساق, مۇنداي كەلەڭسٸز جاعدايدىڭ بٸرٸ دە بٸرٸ بولمايدى. سوندىقتان قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرٸلٸك زاتتار مەن مەديتسنالىق بۇيىمداردىڭ ەسەبٸ مەن جۇمىسىن تسيفرلىق جٷيەگە كٶشٸرۋ ٸسٸن قوس قولىمىزدى كٶتەرٸپ تۇرىپ قولدايمىز.
سٶز سوڭىندا ەربول وسپانوۆ مىرزا قىركٷيەك ايىننان باستاپ ەل ازاماتتارىنىڭ بٸرىڭعاي تسيفرلى مەديتسينالىق دەرەكتەر بازاسىن قۇرۋ ٸسٸ قولعا الىنعانىن جەتكٸزدٸ. الداعى ۋاقىتتا ازاماتتاردىڭ مەديتسينالىق دەرەكتەر بازاسى قۇرىلسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىن دۇرىس جوسپارلاۋعا جول اشىلار ەدٸ. بۇل تۋراسىندا ۆيتسە-مينيستر ويىن بىلايشا ساباقتادى:
– قىركٷەيەك ايىنان باستاپ بارلىق مەديتسينالىق دەرەكتەردٸ بٸر جٷيەگە جينايتىن بازا قۇرۋعا كٸرٸستٸك. قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋ ارقىلى جۇمىس ٸستەيتٸن كلينيكالار مەن ەمدەۋ مەكەمەلەرٸ جۇمىستارى مەن پاتسيەنتتەرٸ جايىنداعى اقپاراتتاردى مينيسترلٸككە جٸبەرٸپ وتىرادى. ٶكٸنٸشكە وراي, وسىعان دەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ جەكەمەنشٸك اۋرۋحانالاردا جيناقتالعان مەديتسينالىق دەرەكقورلارى ورتاق بازادان تىس قالىپ كەلگەن ەدٸ. ەندٸ وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرىپ, ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق مەديتسينالىق دەرەكقورلارىن بٸر پلاتفورماعا جيناۋعا كٸرٸستٸك. بٸر ەلدە تۇرىپ, مەديتسينالىق دەرەكقورلارى ەكٸ بٶلەك جينالۋى دۇرىس ەمەس. الداعى ۋاقىتتا بۇل دەرەكقورلارى كەشەندٸ مەديتسينالىق ستاتيستيكانى قالىپتاستىرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى جۇمىسىن دۇرىس جوسپارلاۋعا سەپتەسەدٸ. وسىلايشا ەربٸر ازامات ٶزدەرٸنٸڭ جەكە كابينەتٸندە ٶزٸنە قاجەتتٸ مەديتسينالىق اقپاراتقا ونلاين رەجيمدە قول جەتكٸزەتٸن مٷمكٸندٸككە يە بولادى.
مەسەلەن, بٸر ازامات ٷيٸنٸڭ جانىنداعى مەملەكەتتٸك اۋرۋحاناعا بارىپ ەمدەلٸپ, دەرٸگەر ونىڭ اۋىرۋىنا قاتىستى مەلٸمەتتەردٸڭ بەرٸن اقپاراتتىق جٷيەسٸنە تٷسٸرٸپ الادى. ارادا ەكٸ-ٷش ايت ٶتكەننەن كەيٸن ەلگٸ ازامات جۇمىس بابىمەن جٷرٸپ باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداي قالسا, باسقا قالاداعى جەكەمەنشٸك ەمحاناعا بارۋى مٷمكٸن. بۇدان كەيٸن جەكەمەنشٸك ەمحانادا جۇمىس ٸستەيتٸن دەرٸگەر ناۋقاستى جان-جاقتى تەكسەرٸپ, ٶزٸنشە ەمدەيتٸنٸ انىق. ەمدەۋ بارىسىندا ناۋقاستىڭ اۋرۋىنا قاتىستى دەرەكتەردٸڭ ٶزدەرٸنٸڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸنە تٷسٸرٸپ الادى.
ەگەر جەكەمەنشٸك اۋرۋحانانىڭ دەرٸگەرٸ, وسىعان دەيٸن مەملەكەتتٸك ەمحاندا ساقتالعان ناۋقاستىڭ مەديتسينالىق دەرەكقورلارىنا قولى جەتٸمدٸ بولسا, ناۋقاسقا تەز ەرٸ تيٸمدٸ كٶمەكتەسكەن بولار ەدٸ. وسىدان كەيٸن ەل اراسىندا «مىنا دەرٸگەر جاقسى قارايدى, اناۋ دىم بٸلمەيدٸ» دەگەن ەڭگٸمە شىعادى. كەزٸندە ادامدار قاي ەمحاناعا بارسا دا, دەرتٸنٸڭ تاريحى جازىلعان مەدكٸتاپشانى ٶزٸمەن بٸرگە الىپ جٷرەتٸن-دٸ قازٸر زامان تالابىنا ساي سول مەدكٸتاپشا ەلەكتروندى فورماتقا كٶشتٸ. ونى كەز كەلگەن دەرٸگەر بازادان قاراپ, ناۋقاستىڭ دەرتٸنٸڭ تاريحىن بٸلۋٸ ماڭىزدى. سول كەزدە دەرٸگەرلەر دۇرىس دياگنوز قويىپ, دۇرىس شەشٸم قىبىلدايدى, – دەيدٸ ەربول دٷيسەبايۇلى.
راس, قازٸر ورتاق اقپاراتتىق جٷيەنٸڭ جوق بولعاندىقتان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جۇمىسى اقساپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. ەگەر تاياۋ بولاشاقتا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ سالانى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قولعا العان جۇمىستارى تولىقتاي ٸسكە اساتىن بولسا, كٶپتەگەن كەمشٸلٸكتەر جويىلاتىنى سٶزسٸز. بٷگٸندە ەلٸمٸزدە كٶپتەگەن سالالار تسيفرلاندىرۋدىڭ نەتيجەسٸن كٶرٸپ وتىر. مۇنداي يگٸلٸكتٸ ٸستەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا تىس قالماۋى كەرەك.
