تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورنىنىڭ جازبا ەدەبيەتتٸڭ الىبى, ويشىل فيلوسوف اباي اتىمەن اتالۋى دا زاڭدىلىق. اباي ەدەبيەتتٸڭ عانا ەمەس, جالپى قازاق رۋحانيياتىنىڭ قاينار كٶزٸ ەرٸ ۇمتىلىپ جەتەر شىڭى دەۋگە كەلەدٸ.
[caption id="attachment_35775" align="aligncenter" width="800"]
وسى ورايدا وقۋ وردامىزدا حاكٸم ابايدىڭ تاعىلىمدىق مۇراسىن كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋعا ٷلكەن مەن بەرٸلگەن. 2008 جىلى «ابايتانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى اشىلىپ, بارلىق ماماندىقتارى بويىنشا 1 كۋرس ستۋدەنتتەرٸنە 1 كرەديت بويىنشا «ابايتانۋ» پەنٸ وقىتىلۋدا. «ابايتانۋ» پەنٸن ساباق رەتٸندە ەنگٸزٸپ, ونى قازاق, ورىس توپتارىنداعى ستۋدەنتتەرگە بٸر سەمەستر بويى ٶتۋ – اباي ۋنيۆەرسيتەتٸندە جٷزەگە اسىپ وتىرعان يگٸلٸكتٸ دە جاڭالىقتى باستاما. بايقاپ جٷرمٸز, «ابايتانۋ» دەرٸسٸنٸڭ تولىق كۋرسىن ٶتكەن ستۋدەنتتەر ادام, ٶمٸر, زامان, يمان تانۋعا كەلگەندە بٸرشاما ٶسٸپ, ٶزگەرٸپ, وي-ساناسى, مٸنەز قالپى تولىسىپ, ٸزگٸلەنە تٷسكەنٸ كٶرٸنەدٸ.
اباي ٶمٸرٸ مەن مۇراسىن تەرەڭ تانۋ ماقساتىندا «ابايتانۋ» كابينەت-مۇراجايى اشىلىپ, ستۋدەنتتەردٸڭ پراكتيكالىق جۇمىسىنا پايدالانىلۋدا. اقىننىڭ سٶز مارجاندارى مەن وي جاۋћارلارىن ستۋدەنت جاستاردىڭ بويىنا سٸڭٸرۋ ماقساتىندا جىلسايىن «اباي ايتادى...» اكتسيياسى جەنە «اباي سىيلىعىنا» جىل سايىن پەندٸك وليمپياداسى ٶتكٸزٸلٸپ تۇرادى.
حەكٸم ابايدىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىن جاستار اراسىندا كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ەكٸ جىلدا بٸر رەت «اباي ەلەمٸ» رەسپۋبليكالىق جاستاردىڭ ٶنەر فەستيۆالٸ فەستيۆالٸن ٶتكٸزۋ دەستٷرگە اينالىپ, بيىلعى جىلى دا ٶز جالعاسىن تاپتى.
قازاق بٸلٸمٸ قارا شاڭىراعىنىڭ 90 جىلدىعى اياسىندا بۇل شارا اعىمداعى جىلدىڭ 24-25 سەۋٸرٸ كٷندەرٸ ۇيىمداستىرىلدى. ەكٸ كٷنگە سوزىلعان بٸلٸم مەن ٶنەر فەستيۆالٸ «اباي ٶلەڭدەرٸ», «ابايدىڭ قارا سٶزدەرٸ», «اباي ەندەرٸ» بايقاۋلارى بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ, رەسپۋبليكامىزدىڭ 22 جوعارى وقۋ ورنىنان 106 ٷمٸتكەرٸ باقتارىن سىنادى.
فەستيۆالدٸڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ارنايى سٶز سٶيلەگەن ۋنيۆەرسيتەتٸمٸزدٸڭ رەكتورى, پروفەسسور تاكير وسپانۇلى بالىقباەۆ بٸلٸم وردامىزدا حەكٸم ابايدىڭ مۇراسىن ناسيحاتتاۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى تٸلگە تيەك ەتٸپ, بارشا قاتىسۋشىلارعا سەتتٸلٸك تٸلەدٸ.
سالتاناتتى شارانىڭ شىمىلدىعىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, «م. ەۋەزوۆ قازاق مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرٸ جالعاس تولعانباي «اباي مونولوگىمەن» اشىپ, ەلٸنە تىنىشتىق پەن بەيبٸت ٶمٸردٸ, ادامزاتقا باقىتتى عانا تٸلەيتٸن كٷرەسكەر اقىننىڭ بەينەسٸن كٶرسەتتٸ. ودان ەرٸ شارا ۋنيۆەرسيتەت ٶنەرپازدارىنىڭ قاتىسۋىمەن كونتسەرتتٸك باعدارلاماعا ۇلاستى.
فەستيۆال بايقاۋلارىنا ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ ەدەبيەتتانۋشى عالىمدار, مەدەنيەت جەنە ٶنەر قايراتكەرلەرٸ, كەسٸبي ەنشٸ-سازگەرلەر مەن تەجٸريبەلٸ عالىم-ۇستازدار ەدٸل قازىلىق ەتتٸ. «اباي ٶلەڭدەرٸ» بايقاۋى بويىنشا «حەكٸم اباي» عزو اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ, ف.ع.د., اكادەميك مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلى, «ابايدىڭ قارا سٶزدەرٸ» بايقاۋى بويىنشا «حەكٸم اباي» عزو ديرەكتورى, دوتسەنت جابال شويىنبەت, «اباي ەندەرٸ» بايقاۋى بويىنشا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, ەنشٸ, پروديۋسەر, كومپوزيتور ارمان دٷيسەنوۆ قازىلار القاسىنا تٶراعالىق ەتتٸ.
قازىلار القاسى مٷشەلٸگٸندە ۋنيۆەرسيتەتٸمٸزدٸڭ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بالتاباي ەبدٸعازيۇلى, «سەرپەر» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, قر جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ, «مٶلدٸر بۇلاق» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, اقىن سايات قامشىگەر, سٷلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, جازۋشى دانداي ىسقاقۇلى, قازاق مەملەكەتتٸك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ قازاق ەدەبيەتٸ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, ف.ع.د., پروفەسسور سەۋلە ەرجانوۆا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت قايراتكەرٸ, سازگەر, پروديۋسەر باۋىرجان ەسەباەۆ, ەنشٸ, اكتريسا ايسۇلۋ الپىسباەۆالار بولىپ, ەكٸ كٷن بويى قاتىسۋشىلاردىڭ ٶنەرٸن ەدٸل باعالادى.
[caption id="attachment_35777" align="aligncenter" width="800"]
بايقاۋ قاتىسۋشىلارىنىڭ بٸرٸ حەكٸمنٸڭ سٶز ٶنەرٸندەگٸ كٶركەمدٸك قۋاتىن, فيلوسوفيياداعى دانالىق دٷنيەتانىمىن اشا تٷسسە, بٸرٸ ٶلەڭدەرٸن ناقىشىنا كەلتٸرٸپ وقىپ, ەۋەزدٸ ەندەرٸن تەبٸرەنتە ورىندادى. قىزىقتى ەرٸ تارتىستى ٶتكەن بايقاۋ نەتيجەلەرٸندە «ابايدىڭ قارا سٶزدەرٸ» بويىنشا سٷلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ سەرعالى مەلٸكە ٸٸٸ ورىن جەڭٸمپازى, جەڭگٸرحان اتىنداعى باتىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ مۇراتوۆ يسا ٸٸ ورىن جەڭٸمپازى, مۇحتار ەۋەزوۆ اتىنداعى وڭتٷستٸك قازاقستان مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ اسان تولقىن ٸ ورىن جەڭٸمپازى اتاندى. «اباي ٶلەڭدەرٸ» بويىنشا اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ ەبديەۆا شاتتىق ٸٸٸ ورىن, تاراز مەملەكەتتٸك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ زارحات اقەركە ٸٸ ورىن, شەكەرٸم مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ سايلاۋبەكوۆا الينا ٸ ورىن يەگەرٸ اتاندى.
«اباي ەندەرٸ» بايقاۋى «كەسٸپقوي» جەنە «ەۋەسقوي» ورىنداۋشىلار اراسىندا ٶتكٸزٸلٸپ, نەتيجەسٸندە «اباي ەندەرٸ» بويىنشا ەۋەسقوي ورىنداۋشىلار اراسىنداعى بايقاۋدىڭ ٸٸٸ ورنى قازىلار القاسىنىڭ شەشٸمٸ نەگٸزٸندە ەكٸ قاتىسۋشىعا بەرٸلدٸ. وسىلايشا, ٸٸٸ ورىن يەگەرلەرٸ اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ تەجمينا دانييارقىزى جەنە جەڭگٸرحان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ نۇرعازيەۆا اقمارال, II ورىن يەگەرٸ اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ ولەسيا حومەنكو, ٸ ورىن يەگەرٸ قازاق مەملەكەتتٸك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «دارىن» دۋەتٸ اتاندى.
كەسٸپقوي ورىنداۋشىلار اراسىنداعى بايقاۋ نەتيجەسٸ بويىنشا ٸٸٸ ورىن قازىلار القاسىنىڭ شەشٸمٸ نەگٸزٸندە ت.جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنىڭ ستۋدەنتٸ اسان سٷندەت پەن قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ «ا-capella» توبىنا بەرٸلسە, ٸٸ ورىندى قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كورنسەرۆاتوريياسىنىڭ ستۋدەنتٸ سۋيۋنيشوۆ ساياسات, I ورىندى ت.جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنىڭ ستۋدەنتٸ تۇرلىقوجا المات جەڭٸپ الدى. جالپى ەربٸر بايقاۋدىڭ ٸ ورىن يەگەرٸ 150 000 تەڭگە, II ورىن يەگەرٸ 100 000 تەڭگە, III ورىن يەگەرٸنە 50 000 تەڭگە سىياقىمەن ماراپاتتالدى. ەدٸل قازىلار مٷشەلەرٸنە دە سىي-قۇرمەت كٶرسەتٸلٸپ, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى تاراپىنان اقاشلاي سىياقى تابىستالدى.
سونىمەن قاتار, ەرٸبٸر بايقاۋ بويىنشا ەرەكشە كٶزگە تٷسكەن قاتىسۋشىلارعا 10 ارنايى نوميناتسييالار تاعايىندالىپ, ولار اقشالاي جەنە باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى.
فەستيۆالدٸڭ جابىلۋ سالتانىندا ەربٸر بايقاۋ جەڭٸمپازدارى كٶرەرمەن قاۋىمىنا ٶز ٶنەرلەرٸن پاش ەتٸپ, «اباي ەندەرٸ» بايقاۋىنىڭ تٶراعاسى, سازگەر-ەنشٸ ارمان دٷيسەنۇلى ەنٸن تارتۋ ەتتٸ.
شارا سوڭىندا بارلىق قاتىسۋشىلار ارنايى العىس حاتتارمەن, ال فەستيۆال جەڭٸمپازدارى اقشالاي سىياقى جەنە ديپلومدارمەن ماراپاتتالدى.
دەستٷرگە اينالعان جاستاردىڭ ٶنەر مەن بٸلٸم دوداسىنا ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن جينالعان ٶنەرلٸ جاستار ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنا ٷلكەن العىستارى مەن دەن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا دەستٷرلٸ ٶنەرٸمٸزدٸ رۋحاني جەنە مەدەني جاڭعىرتۋ ٷشٸن ەڭ الدىمەن ۇلتتىق رۋحىمىزدى بويىمىزدا مەڭگٸ ساقتاپ قالۋىمىز تيٸسپٸز دەپ اتاپ ٶتتٸ.
بٸزدٸڭ رۋحاني مەدەنيەتٸمٸز ابايدىڭ دانالىعىندا, ەۋەزوۆتٸڭ عۇلامالىعىندا, جامبىلدىڭ جىرلارى مەن قۇرمانعازىنىڭ كٷيلەرٸندە. دەمەك, تاريحى تەرەڭ عاسىرلار قويناۋىنان باستاۋ الاتىن ۇلتتىق دەستٷرٸمٸزدٸ دەرٸپتەۋ – باستى ماقسات.
جاناتبەك ٸشپەكباەۆ, اباي اتىنداعى قازۇپۋ-دٸڭ تەربيە جۇمىسى جەنە ەلەۋمەتتٸك دامۋ جٶنٸندەگٸ پرورەكتورى, پروفەسسور.
https://dalanews.kz/34865
