دامۋعا جەتەلەيتٸن باستامالاردى قولدايمىز!
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «Ana tili» گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتى كٶپشٸلٸكتٸڭ نازارىنداعى باستى تاقىرىپ بولىپ تۇر. سەبەبٸ بۇل جارييالانىمدا ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىنان بٶلەك, ەلٸمٸزدٸڭ العا قويعان دامۋ باعىتتارى كٶرسەتٸلگەن. سىرتقى جەنە ٸشكٸ ساياسات, ەكونوميكا, كەسٸپكەرلٸك, ەلەۋمەت, ەل ٶمٸرٸنٸڭ بارلىق تۇستارى قامتىلعان. وسىعان وراي قوعام بەلسەندٸلەرٸ مەن سالا ماماندارىنىڭ كٶزقاراس, پايىمداۋلارىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنامىز.
ەل فارابي بولاتجان, دٸنتانۋشى, قوعام بەلسەندٸسٸ
سۇحباتتىڭ سيمۆولدىق سيپاتى بار
سونىمەن قاتار پرەزيدەنتٸمٸز «قاڭتار وقيعاسىنا» تٷرتكٸ بولعان بٸرنەشە سەبەپتەردٸ تٸلگە تيەك ەتتٸ. ەدٸلەتسٸزدٸك, ساياسي توقىراۋ, ەكونوميكالىق فاكتورلار, زاڭ بۇزۋشىلىق وسى بٷلٸكتٸڭ سەبەبٸنە جاتاتىنى بەلگٸلٸ.
ەكس-پرەزيدەنت تۋرالى دا ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸرٸپ ٶتتٸ, تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ جاقسىلىعى مەن قاتەلٸكتەرٸن سارالاپ, ٶتكەنگە ەدٸلەتتٸ باعا بەرۋ قاجەت ەكەندٸگٸن دۇرىس پايىمدادى. ەڭگٸمە بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتتى سىنعا دا ۇرىنبادى, وڭ جاعىن دا, تەرٸس جاعىن دا اتاپ ٶتٸپتٸ. ەكس-پرەزيدەنت بيلٸكتەن كەتكەن سوڭ شەنەۋنٸكتەرگە تاپسىرما بەرٸلٸپ وتىرعانىن, ادامدار اراسىندا «قوس بيلٸك بار» دەگەن تەرٸس پٸكٸر سودان قالىپتاسقانىن حالىققا اشىق ايتىپ تٷسٸندٸردٸ. بۇل مەن ٷشٸن شىنايى شىقتى. قاتتى ۇناعان تۇسى – جەكە باسقا تابىنۋعا قارسىلىعى, ياعني مەملەكەت باسشىسىنان كۋلت جاساۋدى جاقتىرمايتىنىن بٸلدٸرگەنٸ. «پرەزيدەنت – «قۇدايدىڭ جەردەگٸ كٶلەڭكەسٸ» ەمەس, باسقارۋ ٷشٸن بەلگٸلٸ بٸر مەرزٸمگە سايلانعان مەنەدجەر عانا», - دەپ قاداپ ايتتى مەملەكەت باسشىسى. حالىق الدىندا پرەزيدەنت تەك مەنەدجەر دەدٸ. وسى سٶزدەرٸ كٶكەيگە قوندى. قازٸرگٸ بٸلٸمدٸ, وي-ساناسى جوعارى, شەتەل كٶرگەن جاستاردىڭ كٶزقاراسىنا بۇل جەرٸ دٶپ تٷستٸ دەپ سانايمىن.
مەيٸرجان كەلەمەدەنوۆ, قوعام بەلسەندٸسٸ, «Jas live» مەديا ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ:
اشىق ەڭگٸمەگە اينالعان سۇحبات
توقاەۆ مىرزا جاستارعا سەنٸم بٸلدٸرٸپ, بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتۋ كەرەكتٸگٸن جەتكٸزدٸ. بٷگٸنگٸ قىز-جٸگٸتتەرٸمٸزگە وقۋدان ٶزگە, ەلەم كٶشٸنەن قالماۋ كەرەك, زاماناۋي تەحنولوگييالاردى مەڭگەرٸپ, ەردايىم ٸزدەنٸستە بولۋ قاجەتتٸگٸن جاقسى تٷسٸندٸردٸ دەپ ويلايمىن. پرەزيدەنتٸمٸز جاستاردىڭ بٸلٸمدٸ, ساۋاتتى, قارىم-قابٸلەتٸ جوعارى ازاماتتار بولىپ قالىپتاسۋى ەلەمدٸك ارەنادا جەنە ەلٸمٸز ٷشٸن اسا ماڭىزدى ەكەنٸنە ٷنەمٸ باسا نازار اۋدارادى. راسىندا دا بٷگٸنگٸ جاستار ەل ەرتەڭٸن جاسايتىن تۇلعالار.
جارييالانىمدا جاستاردىڭ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ قۇرمەتتەپ جەنە ونى دامىتۋ قاجەتتٸگٸ ايدان انىق ايتىلدى. سول سەبەپتٸ پرەزيدەنتتٸڭ ساياساتىن, ۇلتتىق يدەولوگييانى قولداۋ باعىتىنداعى جوبالارىن قولدايمىن. ٶزٸم قوعامداعى جاستار اتسالىساتىن جوبالاردىڭ باسى-قاسىندا جٷرگەندٸكتەن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ دامىعانىن قالايمىز, سول دامۋ جولىندا ٷلەس قوسساق ەكەن دەيمٸن. مەملەكەت باسشىسى جٷكتەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ جاستار قاۋىمى جان-جٷرەگٸمەن سەزٸنەدٸ دەپ ويلايمىن.
ەرلان جاقۋپوۆ, قسزي جاھاندىق ەكونوميكا جەنە تۇراقتى دامۋ بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى
كەسٸپكەرلٸك – مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ باستى باعىتى
قازٸر مەملەكەت كەسٸپكەرلٸك سەكتوردىڭ دامۋى ٷشٸن جاڭا رەتتەۋ, جٷيەلەۋ ساياساتىن ٸسكە اسىرىپ جاتىر. مۇنىڭ بەرٸ كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ىنتالاندىرۋ بولىپ تابىلادۋ. «جاڭا بەتتەن» رەفورماسى بويىنشا كەيٸنگٸ 2-3 جىلدا كەسٸپكەرلەردٸڭ جۇمىسىنا كەدەرگٸ كەلتٸرگەن 10 مىڭنان استام ارتىق تالاپ الىنىپ تاستالدى. بۇل جاقسى نەتيجە.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ ٷشٸن 2019 جىلدان باستاپ سۋبسيدييالاۋ جەنە ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردٸڭ نەسيەلەرٸنە ٸشٸنارا كەپٸلدٸك بەرۋ باعدارلامالارىنا قاتىسقان جوبالار سانى 5 ەسەگە ارتقانى بەلگٸلٸ.
بىلتىرعى جىلى «دامۋ» قورى ارقىلى سوماسى 94,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 401 جوبا قارجىلىق قولداۋعا يە بولدى, ونىڭ ٸشٸندە 80,1 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە كەپٸلدٸكتەر بەرٸلدٸ. اتقارىلعان وسى جۇمىستار بيزنەستٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرىپ, كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتىپ, ەكونوميكانىڭ ەرتاراپتاندىرىلۋىنا ەسەر ەتۋدە.
«دامۋ» قورى ارقىلى 2024 جىلى جالپى نەسيە سوماسى 94,2 ملرد تەڭگەگە بولاتىن 401 جوباعا قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ, 80,1 ملرد تەڭگەگە كەپٸلدٸك بەرٸلدٸ.
حالىقارالىق دامۋ ينستيتۋتتارى قازاقستانداعى كەسٸپكەرلٸك سالاسىنداعى وڭ سەرپٸن بارىن راستاپ وتىر. Global Entrepreneurship Monitoring رەيتينگٸندە قازاقستان بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ شارتتارى بويىنشا 47 ەلدٸڭ اراسىندا 21-ورىنعا تابان تٸرەدٸ. بۇل شارتتار 12 نەگٸزگٸ فاكتوردى قامتيتىن NESI كومپوزيتتٸك يندەكسٸ ارقىلى سارالانىپ, ارنايى باعا بەرٸلەدٸ. رەيتينگتەگٸ اقپاراتتارعا سەيكەس, ەلٸمٸزدە «باستاپقى كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ» ەدەۋٸر ٶسٸمٸ جەنە تۇرعىندار اراسىندا كەسٸپكەرلٸككە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ اناعۇرلىم ارتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
مەملەكەت باسشىسى جىل سايىن وتاندىق بيزنەس-قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزٸپ, سالا باسشىلارىمەن ەلدەگٸ بيزنەس-كليماتتىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلايتىنىن ەرەكشە اتاپ ٶتكەن جٶن. تۇتاستاي العاندا, جوسپارلانعان كٶرسەتكٸشتەرگە جەنە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسۋٸنە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ كەشەندٸ تەسٸلٸ, ونىڭ ٸشٸندە شوك قولداۋدىڭ ٶڭٸرلٸك باعدارلامالارىن ەزٸرلەۋ قاجەت. اتالمىش باعدارلامالار اياسىندا قازاقستاننىڭ دامۋ ينستيتۋتتارى ەر ايماقتىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن ونىڭ بەسەكەلەستٸك ارتىقشىلىقتارىن ەسكەرە وتىرىپ, قولداۋ شارالارىن بەيٸمدەۋ ماڭىزدى بولىپ تۇر.
ارمان جٷدەباەۆ, تەمٸربەك جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنىڭ رەكتورى
ەل باعدارىن ايقىنداعان كەلەلٸ سۇحبات
تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋ مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى بولىپ قالا بەرمەك. بۇل جارييالانىم سونىمەن دە قۇندى. تۇراقتىلىق پەن دامۋدى ۇستاناتىن جەتەكشٸ ەلدەرگە تەن پوزيتسييا وسىنداي بولادى. ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸندە جاايدان بوي كٶتەرٸپ جاتقان بٸلٸم وردالارى, مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار, ٶندٸرٸس ورىندارى, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ سالاسىنداعى مەكەمەلەر — ۇلتتىق ەكونوميكانى كٷشەيتۋ مەن ەلەۋمەتتٸك ساياساتتاعى جەتٸستٸكتەرٸمٸز. سونىمەن قاتار جاستار مەسەلەسٸنە ەرەكشە باسىمدىق بەرٸلدٸ. «ەلٸمٸزدٸڭ تاعدىرى — جاستاردىڭ قولىندا.
بۇل - ەنشەيٸن ەدەمٸ سٶز ەمەس, مەملەكەت ستراتەگيياسىنىڭ تٷپكٸ مەنٸ», — دەگەن باسشىمىزدىڭ سٶزٸ جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا قانات بٸتٸرٸپ, سەنٸمٸن نىقتاي تٷسەرٸ انىق. وسى رەتتە بٸرتۇتاس ەل بولىپ, پرەزيدەنت باستامالارىنىڭ ورىندالۋىنا اتسالىسۋىمىز كەرەك دەگەن ۇستانىمدامىن.
