Dala Finance: بازالىق ستاۆكا نە ءۇشىن كەرەك؟

Dala Finance ساراپشى 19 ناۋ. 2024 14:57 16036

بازالىق ستاۆكانى ەلىمىزدەگى مونەتارلى بيلىك بولىپ تابىلاتىن ۇلتتىق بانكتىڭ اقشا-نەسيە ساياساتى جونىندەگى كوميتەتى بەكىتەدى. ءقازىر ونىڭ دەڭگەيى 16،5%، ال اۋىتقۋ كوريدورى پليۋس مينۋس 1 پۋنكت. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ دەمەك، ەلىمىزدەگى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ۇلتتىق بانكتەن 17،5 پايىزبەن كرەديت الا الادى. سونىمەن بىرگە، ۇلتتىق بانككە 15،5 پايىزبەن دەپوزيت سالا الادى.

وسى بازالىق ستاۆكا ارقىلى ۇلتتىق بانك ينفلياسيانى رەتتەپ وتىرادى. 2020 جىلى ورىن العان پاندەميادان كەيىن بۇكىل الەم بويىنشا تاۋار تاسىلىمى توقتاپ قالدى دا، پلانەتا ماسشتابىندا قىمباتشىلىق كۇرت ارتىپ كەتتى. قازاقستاندا 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياسيا 8،4% بولىپ تۇرعان، ال 2022 جىلى ول 20،3 پايىزعا دەيىن بىردەن كوتەرىلدى. جالپى بىلتىرعى جىلدى ءبىز ءۇشىن ينفلياسيالىق شوك كەزەڭى دەپ ايتساق بولادى.

كلاسسيكالىق ەكنوميكالىق تەورياعا ساي، ينفلياسيا تىم ءورشىپ تۇرعاندا ورتالىق بانكتەر بازالىق ستاۆكانى جوعارى دەڭگەيدە ۇستاۋ كەرەك. ءبىزدىڭ ۇلتتىق بانك تە بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىندا ستاۆكانى 14 پايىزدان بىردەن 16،75 پايىزعا كوتەردى. ينفلياسيا تۇسە باستاعاننان كەيىن، بازالىق ستاۆكا دا ساتىلاي تومەن جىلجىدى.   

وتىمدىلىك دەگەن نە؟

ۇلتتىق بانك نەگە بازالىق ستاۆكانى جوعارى كوتەردى؟ ونىڭ سەبەبى وتە قاراپايىم. اقشا ماسساسى تاۋارلار مەن قىزمەتتەن كوبىرەك بولسا، بىردەن قىمباتشىلىق باستالادى. ياعني، اقشا تىم كوپ كەزدە ينفلياسيا كۇشەيەدى. نارىقتاعى وسى اقشا ماسساسىن قارجىگەرلەر «وتىمدىلىك» دەپ اتايدى. ال ەندى، ەگەر بازالىق ستاۆكا جوعارى بولسا، وندا كوممەرسيالىق بانك دەپوزيتتەرىنىڭ دە سىياقىسى جوعارى قويىلادى. مىسالى، ءقازىر بازالىق ستاۆكا 14،75% كەزىندە، بانك دەپوزيتتەرى ءوز كليەنتتەرىنە قىسقامەرزىمدى سالىمدارعا ورتا ەسەپپەن 15% ۇسىنۋدا.

وسى كەزدە بانك دەپوزيتتەرىنە اقشانى سالۋ، جيناۋ وتە ءتيىمدى بولادى. بارلىق وتىمدىلىك وسى دەپوزيتتەرگە (جانە وبليگاسيالارعا) اۋىسا باستايدى. سالدەن كەيىن نارىقتا باسى بوس اقشا ازايادى. سونىڭ ناتيجەسىندە، تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ باعاسىنىڭ ءوسۋى باياۋلاپ، ينفلياسيا جوسپارلانعان قالىپقا كەلەدى.

ارتىنان كەيىن، ينفلياسيا ساباسىنا ءتۇسىپ جاتسا، ورتالىق بانكتەر بازالىق ستاۆكانى جايلاپ تۇسىرەدى. ول كرەديتتىڭ ارزانداپ، ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قايتا جاندانۋى ءۇشىن قاجەت.

ەكونوميكا - ارى-بەرى ىرعالاتىن اتكەنشەك سياقتى. ال ونى قاجەت كەزدە سىرعىتىپ، قاجەت كەزدە تەجەپ تۇراتىن كوزگە كورىنبەيتىن كۇش – اقشا-نەسيە ساياساتى. ءوز كەزەگىندە، بازالىق ستاۆكا وسى ساياساتتىڭ نەگىزگى قۇرالى بولىپ تابىلادى.


ۇسىنىلعان
سوڭعى جاڭالىقتار