بٸز نە دەيمٸز?
«وسىلاردان (ٷندەۋلەردەن) نە ۇقتىق?
بٸرٸنشٸدەن, ول جٷيەنٸ تٶڭكەرمەي تىنبايتىنىن اڭعارتىپ وتىر. بۇعان بٸرجولاتا بەكٸنگەن. تاس تٷيٸن سايلانعان. ونىڭ ستسەنارييٸ بويىنشا ساياسي كٷرەستٸڭ سوڭى قازٸرگٸ جٷيەنٸڭ كٷيرەۋٸمەن اياقتالۋى تيٸس.
ول ٶزٸن وسى جٷيەنٸڭ كٶزٸ تٸرٸ جالعىز وپپونەنتٸ سانايدى, ٶيتكەنٸ. ٶزٸنە وسىنداي ميسسييا جٷكتەلگەن دەپ ەسەپتەيدٸ.
بٸراق بۇل ٷشٸن ول بيلٸك باسىنا كەلۋ كەرەك قوي?.. دəل وسى ارادا ونىڭ دٷنيەتانىمى يسٸ قازاقتىڭ مەملەكەتكە, تٸلگە, دٸلگە قاتىستى ۇستانىمىمەن ٷيلەسە ما دەگەن ساۋال تۋىندايدى. ٷيلەسە مە, شىنىمەن?
جوق. ٶكٸنٸشكە وراي, جوق. ٷيلەسپەيدٸ. ونىڭ جازبالارىندا قازاق تۋرالى بٸر اۋىز سٶز جوق. بار بولعان كٷننٸڭ ٶزٸندە كەراعار. قازاقتىڭ مٷددەسٸنە قايشى. قايشى بولماسا دا, سəيكەسپەيتٸن سəتتەرٸ كٶپ.
مۇحتار تٸل بٸلمەيدٸ. مەملەكەتتٸك تٸلگە قاتىستى كٶزقاراسى تٷزۋ ەكەنٸنە كٷمəنٸمٸز بار. كٷنٸ كەشە لاتىن تٸلٸنە قارسى شىقتى. قازاق تٸلٸنە قاتىستى əلەۋمەتتٸك جەلٸدە جازىلعان جازبالارىنىڭ بٸرٸندە تٸل ٷيرەنگٸسٸ كەلمەيتٸندەردٸڭ تاپتاۋرىن پٸكٸرٸن قايتالادى.
مۇحتارعا تٸل كەرەك ەمەس, انىعى. سول سيياقتى قازاق مəسەلەسٸ دە ەبليازوۆتى سوڭعى كەزەكتە مازالاۋى مٷمكٸن. ول قازاقتان سونداي الىس ادام. ەندەشە ونىڭ بيلٸككە كەلۋٸنەن قازاققا قانداي پايدا بار?..».
بۇدان بۇرىنعى ەبليازوۆ تۋرالى ماقالامىزدا («قازاق ەبليازوۆتى قولداي ما?» رەد.) وسىنداي پٸكٸر بٸلدٸرگەنٸمٸز بار ەدٸ.
سارىم نە دەيدٸ?
ەبليازوۆتىڭ يت تەرٸسٸن باسىنا قاپتاپ, اشىق سىناپ جٷرگەن ساياساتتانۋشىنىڭ بٸرٸ – ايدوس سارىم
مۇحتاردىڭ كەزەكتٸ ٷندەۋٸن ەستٸگەن سارىم قالىس قالۋدى قالاماعان سىڭايلى. ول بىلاي دەپتٸ:
«ەي, مۇحتار?! 23-ٸندە حالىققا تاعى دا الاڭعا شىعىڭدار دەپ ٷگٸتتەپ جاتقانعا ۇقسايسىڭ. بارمايمىن بۇعان, باسقالارعا دا وسىنداي كەڭەس بەرەمٸن. نەگە?
مۇنىڭ ٷش سەبەبٸ بار.
بٸرٸنشٸدەن
ەبليازوۆ مەن ٷشٸن سٶزٸنە جٷگٸنەتٸن, پٸكٸرٸن تىڭدايتىن ابىروي-بەدەلٸ بار تۇلعانىڭ ساناتىنا جاتپايدى. تۇلعا دا ەمەس, تۇلعا بولماعان دا. ٶزٸن وپپوزيتسييا سەركەسٸ رەتٸندە كٶرسەتكٸسٸ كەلەدٸ. ول ەشقاشان وپپوزيتسييا كٶسەمٸ بولماعان. وپپوزيتسييا ونىڭ جەكەمەنشٸگٸ ەمەس, ەربٸردەن سوڭ.
تالاس تۋدىرماس اقيقات: مۇحتار دا قازٸرگٸ جٷيەنٸڭ بٸر بٶلشەگٸ. قازٸرگٸ جٷيەنٸڭ جەمٸسٸ. ونىڭ ٶزٸ دە قىلمىسكەر.
قازٸرگٸ بيلٸكتٸ سىناماس بۇرىن, الدىمەن ٶزٸنٸڭ بىلىقتارىن اشىپ ايتسىن. مەملەكەتتٸ, ەلدٸ قالاي توناعانىن كٶزقاراقتى قاۋىم جاقسى بٸلەدٸ. مويىنداۋ دا ەرلٸك. بٸراق, مۇحتاردىڭ بويىندا مۇنداي قابٸلەت جوق.
ەكٸنشٸدەن
ەبليازوۆتىڭ ٷگٸت-ناسيحاتىنىڭ باعىتى پەن باعدارى, ماقساتى مەن مازمۇنى مٷلدە ۇنامايدى ماعان. تٷسٸنٸكسٸز. تٷك مەنٸ جوق پوپۋليستٸك ۇران.
قازٸر ححٸ عاسىر. ال ول بولسا نە دەيدٸ? تەگٸن بٸلٸم, تەگٸن مەديتسينا, بايلاردىن بايلىعىن تارتىپ الۋ, تەگٸن ٷلەستٸرۋ تۋرالى جالعان ۇرانداردى جالاۋلاتىپ جٷر. كٸم سەنەدٸ بۇعان? مۇنىڭ ورىندالارىنا كٸم سەنەدٸ?
بٸر كەزدەرٸ بولشەۆيكتەر دە دەل وسىلاي ۋەدە بەرگەن. «قوي ٷستٸنە بوزتورعاي جۇمىرتقالايتىن زامان ورناتامىز» دەگەن ولار. اقىر سوڭى نە بولدى? قانشاما كٷنەسٸز بەيباق اتىلدى, سوعىس, اتىس-شابىس, اشتىققا ۇلاستى...
كاپيتاليست ەبليازوۆ حالىقتى بولشەۆيكتەردٸڭ ۇرانىمەن الداماق پا سوندا? ەبليازوۆ قازاقستاندا نەوبولشەۆيزم قۇرماق ويى بار ما, قالاي?
ٷشٸنشٸدەن
ەڭ ماڭىزدىسى بۇل. مۇحتار قازٸرگٸ كٷنٸ حالىقتى 23 ماۋسىمدا الاڭعا شىعۋعا جانىن سالىپ ٷگٸتتەپ جاتىر. ٶزٸ يت ارقاسى قيياندا, جۇمساق ديۆاندا جايعاسىپ وتىر قۇداي بٸلەدٸ. ارانداپ قالمايىق! الدانىپ قالمايىق!
بۇل كٷن پوليتسەيلەر مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر كەسٸبي مەرەكەسٸن تويلايتىن ۋاقىتپەن تۇسپا-تۇس كەلٸپ تۇر. دەمەك, تٷسٸنٸكتٸ. مۇحتاردىڭ ماقساتى تٷسٸنٸكتٸ. ەڭ الدىمەن ارانداتۋ. اڭقاۋ حالىقتى پوليتسەيلەرگە ايداپ سالۋ.
ونىڭ دەل وسى كٷندٸ تاڭداۋى تەگٸن ەمەس سوندىقتان دا. حالىقتى پوليتسييامەن شاعىستىرىپ, ارتىن اتىسقا, قانتٶگٸسكە ۇلاستىرۋ عانا. ٶزگە مۇراتى جوق. قۇرعان جوسپارى دا سوعان سەيكەس كەلەدٸ.
اباقتىعا قامالعان, پوليتسييامەن سوقتىعىسقان كٸنەسٸز حالىقتىڭ سانى نەعۇرلىم كٶپ بولعان سايىن سوعۇرلىم مۇحتاردىڭ جانى كٸرە تٷسەدٸ.
ونىڭ بۇعان ەشبٸر مورالدىق قۇقىعى جوق ەربٸردەن سوڭ. جەردٸڭ تٷبٸندەگٸ پاريجدە وتىر اۋزىنا كەلگەندٸ كٶكٸپ. بيلٸك پەن حالىقتى يتشە تالاستىرىپ قويىپ ٶزٸ سىرتتاي باقىلاماقشى. بيلٸكتٸ قويشى, قاراپايىم قازاق جاپا شەگەدٸ بۇدان. اينالىپ كەلگەن ازابىن قازاق تارتادى, مۇحتار ەمەس.
ەرتەڭ سول الاڭعا شىققانداردىڭ اراسىندا بٸرەۋٸ جازاتايىم بولسا, ونىڭ قۇنىن مۇحتار موينىنا الا ما? ٶلسە دە المايدى. يە, ونىڭ سٶزٸنە, ونىڭ ۇرانىنا, ونىڭ اكتسيياسىنا سەنەتٸندەر بار. كٶپ بولۋى دا مٷمكٸن. بٸراق ولاردى ويلايتىن ەبليازوۆ جوق. اڭعال حالىقتىڭ كٶڭٸل-كٷيٸن ۇتىمدى پايدالانىپ قالعىسى كەلەدٸ. بار بولعانى سول.
اينالىپ كەلگەندە, ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر. ەشكٸمنٸڭ جولىنا بٶگەۋ, اۋزىنا قاقپاق قويا المايمىن. بٸراق, مەنٸڭ ۇستانىم وسى. مۇحتاردى قولدامايمىن. ول ۇيىمداستىرعان اكتسيياعا بارمايمىن. باسقالارعا دا وسىنداي كەڭەس بەرەمٸن.
ەبليازوۆتىڭ ايتقانىنا الدانىپ قاڭعىعان وقتىڭ قۇربانى بولعىم كەلمەيدٸ.
ال بيلٸك شە?
بيلٸكتٸڭ ٸس-قيمىلى مٷلدەم تٷسٸنٸكسٸز. ەرەكەت اتىمەن جوق, انىعى. قورعانۋ بار. قارسى پٸكٸر بٸلدٸرۋ جوق.
ەبليازوۆقا اقپاراتتىق تويتارىس بەرۋدٸڭ ورنىنا ينتەرنەتتٸ بۇعاتتاپ تاستاپ وتىر. مۇحتاردى بۇلاي جەڭە المايسىڭ, بيلٸك. كەرٸسٸنشە, اشىق ساياسات ۇستان.
مۇحتار سەنٸڭ بىلىعىڭدى ەشكەرەلەسە, سەن مۇحتاردىڭ بىلىعىن ايت. ول سەنٸ سىنادى ما, سەنٸ ونى سىنا. پٸكٸرتالاس ۇيىمداستىر.
ميتينگٸلەرگە تىيىم سالۋدىڭ ورنىنا, ميتينگ تۋرالى زاڭىڭدى ٶزگەرت. جۇمسارت. حالقىڭا قاراي يٸل. ساياسي الاڭىڭدى ايقارا اش.
ەيتپەسە ۇتىلاسىڭ. وڭباي ۇتىلاسىڭ. حالىققا ٸشتەگٸ بۋلىققان اشۋ-ىزاسىن اقتاراتىن الاڭ كەرەك. قازاقستاننىڭ ەربٸر قالاسىندا كەز-كەلگەن ادام كٶتەرٸلٸپ بيلٸككە, جالپى قوعامداعى جاعدايعا قاتىسى وي-پٸكٸرٸن بٸلدٸرە الاتىن گايد-پارك اۋاداي قاجەت قازٸرگٸ ۋاقىتتا.
جالعىز «نۇر وتانمەن» الىسقا ۇزامايسىڭ. بەسەكەگە ورىن بەر. بٸر ەمەس, ون پارتييا بولسىن پارلامەنتتە. بۇدان ۇتپاساڭ, ۇتىلمايسىڭ.
يە, سارىم سولاي دەيدٸ.
ساياساتتانۋشى بۇعان دەيٸن دە ەبليازوۆپەن كٷرەستەگٸ بيلٸكتٸڭ قاتەلٸگٸن بەتٸنە باسقان.
ەبليازوۆ تا, بيلٸك تە وڭىپ تۇرعان جوق
«مەن ٷشٸن ايدان انىق ەكٸ دٷنيە بار» دەگەن بولاتىن سارىم فەيبسۋكتەگٸ پاراقشاسىندا.
«العاشقىسى, ەبليازوۆ ۇرى. ساياساتتى جامىلىپ, ساياسي كٷرەستٸ سىلتاۋراتىپ اقتاعىسى كەلەدٸ ٶزٸن. ول ٷشٸن ەلدٸڭ تانكٸنٸڭ تابانىنا تاپتالعانى, قاڭعىعان وقتىڭ قۇربانى بولعانى نەمەسە ايىپپۇل تٶلەپ ەبٸگەرگە تٷسكەنٸ تيٸمدٸ.
ول ەشكٸمگە زاڭگەر جالداپ بەرمەيدٸ. ەشكٸمدٸ قۇتقارمايدى ول. ەسەسٸنە پاريجدە وتىرىپ ەلدٸڭ ەسەبٸنەن جارناماسىن جاسايدى.
ەكٸنشٸسٸ, ەبليازوۆتىڭ سٶزٸنە سەنٸپ, سوڭىنا ەرگەندەردٸ قۇرىقتاۋ قاتەلٸك. ولار بەيبٸت ميتينگٸگە شىقتى. بٸزدٸڭ پوليتسەيلەر بۇرىنعى ەدەتٸنە باسىپ, ەلگٸلەردٸڭ قولىنا كٸسەن سالدى. بۇل – اقىماقشىلىق.
كرەملدٸڭ پارادتارى مەن ميتينگٸلەرٸنە كەڭپەيٸلدٸك تانىتقان بيلٸك ۇلتتىق, ٸشكٸ مەسەلەگە ارنالعان شەرۋگە نەلٸكتەن شەكتەۋ قويۋى تيٸس?
بيلٸك پەن ەبليازوۆتىڭ اراسىنداعى تەكەتٸرەس قوعامدىق-ساياسي ٶمٸردەگٸ ٶزدٸگٸنەن بولاتىن تابيعي ٶزگەرٸستەرگە كەدەرگٸ كەلتٸرۋدە.
انىعى, بيلٸك تە, ەبليازوۆ تا وڭىپ تۇرعان جوق. بٸرٸنەن بٸرٸ ٶتەدٸ بۇلار. اۋرۋى اسقىنعان ەكەۋٸنٸڭ دە. ال قوعام تاڭداۋدىڭ الدىندا تۇر».
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
