يگور ساتورين, رەسەي
تٷرٸ ونشا ەمەس جٸگٸت ٶزٸنە سەنٸمدٸ بولىپ, ۇناتقان قىزعا گٷل سىيلاپ, كەمپيت ەپەرسە, كينوعا شاقىرىپ, قولىنان ۇستاسا, وندا قىز دا ٶزٸن ارۋ سەزٸنە باستايدى. ەر ادامنىڭ «يان» تٷيسٸگٸ بەلسەندٸ ەكەنٸن سەزٸنەدٸ. قىزدىڭ «ين» قابىلداۋى يلٸگەدٸ. ەيەل مۇنداي قارىم-قاتىناستا ەنجار بولادى. ٶزٸن قالاعاندى, يە بولعاندى, باسقارىپ كەتكەندٸ كٶرٸپ, شىن قۋانادى.
بەلگٸلٸ ەلەۋمەتتانۋشى ي.كون ايتپاقشى: «ەركەك – سكريپكا تارتۋشى, ەيەل سكريپكا, ەر ادام ٶزٸنٸڭ دارىنى مەن شەبەرلٸگٸنە ساي سان الۋان ەۋەز شىعارا الادى». ەيەلدٸڭ بويىنداعى ەيەلدٸگٸن اشۋ ەركەكتٸڭ سەنٸمٸنەن. ەيەلدٸ بەلسەندٸ, ٶزٸنە سەنٸمدٸ ەركەك تولعاندىرادى. ول وسىنداي ادامنىڭ جانىندا ٶزٸنە ەلسٸز, نەزٸك بولىپ قالۋعا رۇقسات ەتەدٸ. ارىندى جٸگٸتتٸڭ جانىندا ٶزٸن قورعالعان, قامقورلىققا الىنعانىن تٷسٸنەدٸ. وسىنداي سەنٸمگە يە بولعان ەيەلدٸڭ نەزٸكتٸگٸ ٶزدٸگٸنەن بٷر جارادى.
بويكٷيەز جٸگٸتتەن ەيەل اتاۋلى بويىن اۋلاق سالۋعا تىرىسادى. بويكٷيەزدٸك پەن بەلسەندٸلٸك اراسى تىم الشاق جاتىر. نە سەن قامقورشى بولاسىڭ, نە قامقورشىنىڭ قالقانىنىڭ استىندا قالاسىڭ.
بەلسەندٸلٸكتٸڭ باسى بالا كٷننەن باستالادى. بالا اتا-اناسىنىڭ جانىندا الىنباس قامالدىڭ ارتىندا تۇرعانداي قاۋٸپسٸز سەزٸنەدٸ. ەرەسەك ادامدار بالاعا قامقورلىق تانىتادى. ونىڭ ٸستەگەنٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶز موينىنا الادى. كەرەك كەزدە كٶمەكتەسەدٸ. قول ۇشىن سوزادى. ٶمٸر سٷرۋگە ٷيرەتەدٸ. ەسەيۋ مەن وسىنداي قامقورلىقتان قۇتىلۋ جاستارعا وڭاي ەمەس. بالاعا ەركٸندٸك بەرمەۋ ونىڭ ەرەسەك ٶمٸردە ٶز ورنىن تابۋىنا كٶپ زييان تيگٸزەتٸنٸ ەسكەرٸلمەي جاتادى.
ٷنەمٸ قامقورلىقتا ٶسكەن بالا جاۋاپكەرشٸلٸكتەن ادا ٶسەدٸ. ول ەسەيگٸسٸ كەلمەيدٸ. مۇنداي بالالار كٶبٸنە ينفانتيلدٸ بولىپ قاپ كەتەدٸ. ەنجار, بويكٷيەز, وسال بولىپ ەرجەتەدٸ. ول ٶمٸردٸڭ قيىندىقتارىن قاسقايىپ قارسى الۋعا, جەڭۋگە قابٸلەتسٸز كەلەدٸ.
جٸگٸتتەردٸڭ كٶبٸسٸ اتا-اناعا زەرۋلٸگٸن ەرەسەك ٶمٸرگە الا كەلەدٸ. مۇنداي جٸگٸت جۇبايىنان «انالىق الاقان» ٸزدەپ ەۋرە بولادى. ال, كٷيەۋگە ەندٸ شىققان كەلٸنشەك جارىن ەكەسٸندەي قامقور دەپ قابىلدايدى. كەي كەزدەردە جۇمىستاعى باستىعىن دا «اتا-انامەن» شاتاستىراتىن ادامدار جولىعادى. ەيتەۋٸر, جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٸلە سالاتىن ادام كەزدەسسە, اۋىرتپالىقتان ٶزدٸگٸنەن ەمەس, ٶزگەنٸڭ كٶمەگٸمەن قۇتىلۋعا پەيٸلدٸ بوپ تۇرادى.
كەي جۇپتار مۇنداي جاعدايعا ٶزارا ريزا بولادى. كەي ەركەك ەيەلٸنٸڭ ايتقانىنان شىقپاي ٶمٸر سٷرگەندٸ قالايدى. ەسٸرەسە, ينتروۆەرتتەر بويكٷيەزدٸككە بەيٸم كەلەدٸ. ولار كٶلەڭكەدە قالعاندى ۇناتادى. قانداي جاعداي بولماسىن جٷرەكپەن قابىلدامايدى. ٶزدٸگٸنەن جاعدايدى رەتتەۋگە نيەت بٸلدٸرمەيدٸ. بۇل ەرەجە ەمەس, زاڭدىلىق.
ماڭىزدى دەيەك. ەكستراۆەرسييا – ەرٸك-جٸگەرٸ مىقتى, باتىل ادامعا تەن قاسيەت بولىپ سانالۋى مٷمكٸن. قورقىنىشقا قاراماستان جاعدايدى قولىنا الادى. بٸراق ەكستراۆەرت ٷشٸن مەسەلە شەشۋ, كٷرەسۋ قالىپتى جاعداي. ولارعا ٶزٸنٸڭ جانىنا ٷڭٸلۋ, جالعىز قالۋ ٷرەيلٸرەك. سوندىقتان ول ٷنەمٸ قىدىرىپ, كٶپشٸلٸك جەردە ۋاقىت ٶتكٸزگەندٸ قالايدى. ينتروۆەرت قوعامدىق ٸستەرمەن شۇعىلدانعاندى جەك كٶرەدٸ. ەكستراۆەرت جالعىز قالۋ قورقىنىشىن ۇمىتۋ ٷشٸن تٷرلٸ جۇمىستارعا ٶز ەركٸمەن جەگٸلەدٸ.
ينتروۆەرت تٷيسٸك, سەزٸم, شىعارماشىلىق, سەزٸمدٸ سەزدٸرۋگە كەلگەندە سىرتىنان تىم ويشىل, تەرەڭ بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٸراق ەرەكەتكە كەلگەندە ىندىنى قۇريدى. قىزدى كەزدەسۋگە شاقىرۋ ەنجار ينتروۆەرتكە سالتاناتتى شارا بولىپ شىعۋى ەبدەن مٷمكٸن. ول قورقىپ, الاڭداپ, تولقىپ, قوبالجيدى. ەكستراۆەرت تە قوبالجي بٸلەدٸ. بٸراق ونىڭ قوبالجۋى ەرەكەتپەن تىعىز بايلانىستى.
تۋراسىن ايتقاندا ينتروۆەرتتەر تىم ٷركەك, كٶپ ۋايىمداعىش كەلەدٸ. بارلىق جاعدايدى بەكەر ۋايىمداۋمەن قۇرتىپ تىنادى. ەكستراۆەرتتەر كەي جاعدايدى تىم قارابايىر قابىلدايدى. تٷيسٸك پەن سەزٸم كەرەك كەزدە, تىم دٶرەكٸلٸك تانىتىپ الادى.
قارىم-قاتىناستا تىم ەنجار بولعان ەركەكتٸڭ بەرٸ ينتروۆەرت بولا بەرمەيدٸ. ەكستراۆەرتتەر ەرەكەتكە كەلگەندە بەلسەندٸ بولعانمەن, ٸشكٸ قورقىنىشتان جەڭٸلەتٸن كەزدەرٸ از ەمەس. ول جوق دەسە قايتەم دەپ ٷرەيلەنەدٸ. قارىم-قاتىناستا تىم بەلسەندٸ ەركەك ەركەز ەستراۆەرت بولا بەرمەيدٸ. كەيدە شىن قالاسا, ينتروۆەرتتەر ٶتە سەنٸمدٸ قيمىلدايدى.
ەكستراۆەرتتەر ەرەكەتتە بەلسەندٸ. ٸشكٸ ەلەمنٸڭ ۇڭعىل-شۇڭعىلىنا ٷڭٸلۋگە كەلگەندە ٷركەك كەلەدٸ. ينتروۆەرتتەر كەرٸسٸنشە ٶزٸن تانۋعا بارىن سالادى. بٸراق سىرتقى ەلەمدٸ تانۋعا كەلگەندە كٶپ قاتەلٸك جاسايدى.
رۋحاني ٶسۋ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتەن قورىقپاۋ كەرەك. جاننىڭ راحاتىن سەزٸنەتٸن كەڭٸستٸكتەن سانالى تٷردە شىعىپ وتىرعان پايدالى. ەكستراۆەرتتەرگە – ٶزٸنە ٷڭٸلۋ كەرەك. ينتروۆەرتتەرگە سىرتقى ەلەمدٸ تانۋ پايدالى.
اۋدارعان شىنار ەبٸلدە
