[caption id="attachment_9265" align="alignright" width="443"]
قايراتكەردٸڭ ٶمٸر جولى تەك كٷرەسپەن, ٸشكٸ رۋحاني ھەم سىرتقى ساياسي تىعىرىقتارعا ٶزٸندٸك جاۋاپ ٸزدەۋمەن ٶتتٸ. ول مەسكەۋدە وقىپ جٷرٸپ «جاس تۇلپار» ۇيىمىن قۇرعانداردىڭ بٸرٸ. بۇل ۇيىم ۇلتتىق بولمىستى, تاريحتى, ٶتكەن شۋاقتى كەزەڭٸ مەن قاسٸرەتتٸ جىلدارىن بٸلۋگە ۇمتىلعان, بوستاندىق پەن ۇلتتىق تەڭدٸكتٸ تۋ ەتكەن قازاق جاستارىنىڭ ورتاسى بولدى. مەسكەۋدە قۇرىلعان وسى ۇيىمنىڭ اينالاسىنا كٸلەڭ جاس ينتەلليگەنتتەر توپتاسىپ, كەڭەستٸك تەپكٸنٸڭ كٷشٸمەن قالعىپ كەتكەن قازاق رۋحىن وياتۋعا بار كٷشتەرٸن سالدى. سول توپتىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ بەلسەندٸسٸ ەرٸ تاباندىسى – بولاتحان تايجان بولعانىن بٸرگە جٷرگەن, سول ۇيىمدى قۇرعان ازاماتتاردىڭ بەرٸ مويىندايدى. وسى مەسكەۋدە جٷرٸپ ول ٶزٸنٸڭ تۋعان تٸلٸ - انا تٸلٸن از ۋاقىت ٸشٸندە مەڭگەرگەن نامىستى جاستىڭ بٸرٸ. قازاق باسىلىمدارىن ٷزبەي وقىپ, تۋعان تاريحىنىڭ سان قاتپار تۇڭعيىعىمەن تانىستى.وعان بۇل ۇلتشىلدىق قانمەن كەلگەن, ەكە تەربيەسٸمەن دارىعان دەۋگە بولادى. ٶزٸ بٸر سۇحباتىندا: «مەن التىنشى كلاستا كسرو تاريحىن وقۋدان باس تارتتىم. مۇعالٸمدەرگە: «نەگە ورىستان باسقا ۇلتتىڭ تاريحى جارتى بەتتەن اسپايدى? باسقا ۇلتتاردىڭ تاريحى نەگە تىم از? بٸزدٸڭ تٶل تاريحىمىز تۋرالى ماعلۇمات نەگە جوق?» دەگەن سۇراق قوياتىنمىن», – دەپتٸ. دەمەك, «جاس تۇلپار» ۇيىمىنا بەلسەنە قاتىسقان بولاشاق قايراتكەر سوناۋ بالا شاعىنىڭ ٶزٸندە قيياناتتار مەن تەڭسٸزدٸككە تٶزبەيتٸن ٶجەت بولعانى بٸلٸنەدٸ. تاعى بٸر ەڭبەگٸندە قازاق تٸلٸن ٷيرەنۋ ٷشٸن ٶزدٸگٸنەن ورىسشا-قازاقشا سٶزدٸكتٸ جاتا-جاستانا وقىپ, تۋعان تٸلٸن بٸلمەگەنٸ ٷشٸن ٸشتەي ٶزٸن قاتتى جازعىرعانى جايىندا دا ايتادى. مۇنداي نامىسقويلىق بارشا قازاققا تەن قاسيەت بولسا, بٷگٸنگٸ حالٸمٸز باسقاشا بولاتىنى انىق ەدٸ.
مەن التىنشى كلاستا كسرو تاريحىن وقۋدان باس تارتتىم. مۇعالٸمدەرگە: «نەگە ورىستان باسقا ۇلتتىڭ تاريحى جارتى بەتتەن اسپايدى? باسقا ۇلتتاردىڭ تاريحى نەگە تىم از? بٸزدٸڭ تٶل تاريحىمىز تۋرالى ماعلۇمات نەگە جوق?» دەگەن سۇراق قوياتىنمىن
ول سانالى ٶمٸرٸندە نەگٸزٸنەن ديپلوماتييالىق قىزمەتتٸ اتقاردى. ستۋدەنت كەزٸنٸڭ ٶزٸندە شەتەلدٸ شارلاپ, اراب ەلەمٸنە اۋدارماشى بولىپ بارعان جاس مامان بٸرتە-بٸرتە بٸلٸكتٸلٸگٸمەن كٶزگە تٷستٸ. كەڭەس كەزٸندە يەمەندەگٸ باس كونسۋل بولعان ول قازاقتان الىپ يمپەرييانىڭ اتىنان ەلشٸ بولعان ساناۋلى تۇلعالاردىڭ بٸرٸ. تەۋەلسٸزدٸك العان جىلدارى سىرتقى ەكونوميكالىق مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى, ودان كەيٸن ەگيپەت, ماروككو, تۋنيس, الجير, يوردانييا, سيرييا, ليۆييا ەلدەرٸندەگٸ تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸ, بۇدان سوڭ مالايزيياداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸ قىزمەتتەرٸن اتقاردى.
[caption id="attachment_9266" align="alignright" width="441"]
بٸز ٶمٸر دەرەگٸنە قىسقاشا عانا توقتالعانىمىزبەن, بولاتقان قۇلجانۇلىنىڭ اتقارعان ٸستەرٸ ۇشان-تەڭٸز. تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى تاڭى اتقاندا سىرتقى بايلانىسقا بارىنشا ىقپال ەتۋگە تىرىسىپ, كٷن-تٷن دەمەي ەڭبەك ەتكەن ونىڭ قازاق ەلٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا قوسقان ٷلەسٸ زور. ەسٸرەسە, قازاقتىڭ ەرەن بايلىعى ٶزگەنٸڭ قولىندا كەتپەۋٸن قاداعالاپ, ٶزگەنٸڭ ىعىنا جىعىلعان, ٶزگەنٸ بايىتۋعا باعدارلانعان تالاي كەلٸسٸمدەرگە قول قويماي, قازاقتىڭ مٷددەسٸن قاسقايا قورعادى. مينيستردٸڭ ورىنباسارى رەتٸندە ونىڭ قولىنسىز ەشقانداي قۇجات قابىلدانبايتىن ەدٸ. شەتەلدٸك الپاۋىتتار مۇنايدان تٷسەتٸن پايدانىڭ 80 پايىزىن ٶزدەرٸنە, تەك 20 پايىزىن قازاقستانعا قالدىرعىسى كەلەتٸنٸن ايتقاندا, بولاتحان تايجان ولارعا كەرٸسٸنشە تالاپ قويعانىن جۇرتتىڭ بٸرٸ بٸلسە, ەكٸنشٸسٸ بٸلمەيدٸ. سوندا ول: «كەرٸسٸنشە, سەندەرگە پايدانىڭ 20 پايىزى, قازاققا 80 پايىزى قالۋى كەرەك» دەپ قاتاڭ شارت قويىپ جەنە سول شارتىنان اينىماعان. قايراتكەردٸڭ بۇل ۇسىنىسىنا كەلٸسپەگەن شەتەلدٸك الپاۋىتتار بەلگٸلٸ ادامدارعا ىقپال ەتٸپ, ونى ەگيپەتكە ەلشٸلٸككە اتتاندىرادى. سودان كەيٸن بارىپ الىپ مۇناي كومپانييالارى قازاق جەرٸنە ەمٸن-ەركٸن اتتايدى. ەگەر سول جىلدارى كەلٸسٸم دەل بولاتحان تايجان ويلاعانداي جٷزەگە اساتىن بولسا, وندا قازاقتىڭ قارا التىنى, قازبا بايلىعى بٷگٸنگٸدەي تالان-تاراجعا تٷسپەگەن بولار ەدٸ. ەلٸكٷنگە دەيٸن شەتەلدٸك الپاۋىت كومپانييالار قازاق بايلىعىن ٶز بٸلگەندەرٸنشە پايدالانىپ, قازاققا قاسپاعىن جالاتىپ وتىرعانىن جۇرتشىلىق جاقسى بٸلەدٸ. دەمەك, سول كەزدەن باستاپ بيلٸك باسىندا قازاق مٷددەسٸن قورعايتىن, ۇلت مٷددەسٸن ٶز مٷددەسٸنەن جوعارى قوياتىن ازاماتتاردىڭ ازايعانىن, تٸپتٸ تايجانداي ەرلٸك كٶرسەتەر تەگەۋٸرٸندٸ ەشكٸمنٸڭ قالماعانىن بايقايسىز.
بۇدان كەيٸنگٸ قىزمەت جولى جوعارىدا ايتقانىمىزداي ديپلوماتييالىق سالاعا ارنالدى. قاي ەلدە باس ەلشٸ بولسا دا, ول قازاق ەلٸنٸڭ مٷددەسٸ تۇرعىسىنان جۇمىس ٸستەدٸ. سول جىلدارى بارلىق كەلٸسٸمدەر مەن قاجەتتٸ قۇجاتتاردى تەك قانا قازاق تٸلٸندە جٷرگٸزەتٸن بٸردەن بٸر ەلشٸ بولعانىن ەرٸپتەستەرٸ ەشۋاقىت ۇمىتپايدى. تٸپتٸ, مەملەكەتتٸك قۇپييانى ەلٸمٸزگە ورىس ەلشٸلٸگٸ ارقىلى جٶنەلتۋ كەرەكتٸگٸن ەش تٷسٸنبەي, مۇنداي ەلدە قانداي قۇپييالىق بولادى دەپ تاڭدانعان ەرٸ سول شەڭبەردٸ بۇزۋعا كٷش سالعان تۇلعانىڭ بٸرٸ دە بٸرەگەيٸ وسى – بولاتحان مىرزا.
تەلەارناداعى بٸر باعدارلامادا: «ەگەر پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاڭەرتەڭ تەك قانا قازاقشا سٶيلەسە, وندا بارلىق مينيستر تٷستەن كەيٸن قازاقشا سايراپ كەتەر ەدٸ», – دەگەنٸ ەسٸمٸزدە.
ەلشٸلٸك قىزمەتتەن ەلگە ورالعان سوڭ تٷرلٸ قوعامدىق قىزمەتتەر اتقاردى. ەر ٸسٸندە جانىمەن, جٷرەگٸمەن سٶيلەيتٸن, قازاق تاعدىرى ٷشٸن قامىعىپ, قايتسەك ەل بولامىز دەگەن سۇراققا تولعامدى, بايلامدى ويلارىن ايتاتىن باتىل بەينەسٸ جۇرت جادىندا. ەسٸرەسە, ونىڭ قابىرعاسىنا قازاق تٸلٸنٸڭ مەسەلەسٸ قاتتى باتاتىن. ٶز تٸلٸمٸزدٸ تٶرگە وزدىرمايىنشا, قازاق تٸلٸن عىلىم مەن بٸلٸم, تەحنولوگييا مەن تەحنيكا تٸلٸنە اينالدىرمايىنشا, باسقا جۇرتتان وزا المايمىز دەگەندٸ جٸي ايتۋشى ەدٸ. تەلەارناداعى بٸر باعدارلامادا: «ەگەر پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاڭەرتەڭ تەك قانا قازاقشا سٶيلەسە, وندا بارلىق مينيستر تٷستەن كەيٸن قازاقشا سايراپ كەتەر ەدٸ», – دەگەنٸ ەسٸمٸزدە. ديپلوماتييالىق قىزمەتتە جٷرٸپ, تەۋەلسٸز ەلدٸڭ سىرتقى بايلانىسىن نىعايتۋعا ەرەن ەڭبەك ەتكەن ول يسلام ەلەمٸ مەن قازاقستاننىڭ قارىم-قاتىناسىن كٷشەيتۋگە اسا مەن بەردٸ. ول جىلدارى ەلٸمٸزدٸڭ ٶركەندەۋٸنە ەگيپەت جەنە اراب ەلەمٸنەن ەدەۋٸر قارجى تارتىلعانى بارشاعا مەلٸم. بٷگٸنگٸ كٷن ٷشٸن از سيياقتى كٶرٸنگەنٸمەن, 90 جىلدار ٷشٸن بۇل كٶپ اقشا ەدٸ. ەسٸرەسە, سول شاقتا اسا قاجەتتٸ قارجى كٶزٸ مۇسىلمان ەلدەرٸنەن بٸزگە جەتتٸ. مۇنان سىرت, يسلام ەلەمٸنەن جىراقتاپ كەتكەن قازاق قوعامىن ٶتكەن تاريحىمىزداعى شۋاقتى دەۋٸرلەرمەن تانىستىرۋعا دا مۇرىندىق بولدى.
ول ٶزٸنٸڭ تاعى بٸر سۇحباتىندا: «مەن ٶز مٷددەمدٸ ويلاسام, شالقىپ, بايىپ ٶمٸر سٷرەر ەدٸم. وعان مٷمكٸندٸگٸم كٶپ بولدى. بٸراق ۋاقىت الدىندا, ۇرپاق الدىندا جٷزٸمە قارا كٷيە جاققىم كەلمەدٸ», – دەپتٸ. «جٷزٸ جارىق» دەپ وسى بولاتحانداي تۇلعالاردى ايتسا كەرەك.
توقتارەلٸ تاڭجارىق
