[caption id="attachment_9265" align="alignright" width="443"]
Qairatkerdiń ómir joly tek kúrespen, ishki rýhani hám syrtqy saiasi tyǵyryqtarǵa ózindik jaýap izdeýmen ótti. Ol Máskeýde oqyp júrip «Jas tulpar» uiymyn qurǵandardyń biri. Bul uiym ulttyq bolmysty, tarihty, ótken shýaqty kezeńi men qasiretti jyldaryn bilýge umtylǵan, bostandyq pen ulttyq teńdikti tý etken qazaq jastarynyń ortasy boldy. Máskeýde qurylǵan osy uiymnyń ainalasyna kileń jas intelligentter toptasyp, keńestik tepkiniń kúshimen qalǵyp ketken qazaq rýhyn oiatýǵa bar kúshterin saldy. Sol toptyń ishindegi eń belsendisi ári tabandysy – Bolathan Taijan bolǵanyn birge júrgen, sol uiymdy qurǵan azamattardyń bári moiyndaidy. Osy Máskeýde júrip ol óziniń týǵan tili - ana tilin az ýaqyt ishinde meńgergen namysty jastyń biri. Qazaq basylymdaryn úzbei oqyp, týǵan tarihynyń san qatpar tuńǵiyǵymen tanysty.Oǵan bul ultshyldyq qanmen kelgen, áke tárbiesimen daryǵan deýge bolady. Ózi bir suhbatynda: «Men altynshy klasta KSRO tarihyn oqýdan bas tarttym. Muǵalimderge: «Nege orystan basqa ulttyń tarihy jarty betten aspaidy? Basqa ulttardyń tarihy nege tym az? Bizdiń tól tarihymyz týraly maǵlumat nege joq?» degen suraq qoiatynmyn», – depti. Demek, «Jas tulpar» uiymyna belsene qatysqan bolashaq qairatker sonaý bala shaǵynyń ózinde qiianattar men teńsizdikke tózbeitin ójet bolǵany bilinedi. Taǵy bir eńbeginde qazaq tilin úirený úshin ózdiginen oryssha-qazaqsha sózdikti jata-jastana oqyp, týǵan tilin bilmegeni úshin ishtei ózin qatty jazǵyrǵany jaiynda da aitady. Mundai namysqoilyq barsha qazaqqa tán qasiet bolsa, búgingi halimiz basqasha bolatyny anyq edi.
Men altynshy klasta KSRO tarihyn oqýdan bas tarttym. Muǵalimderge: «Nege orystan basqa ulttyń tarihy jarty betten aspaidy? Basqa ulttardyń tarihy nege tym az? Bizdiń tól tarihymyz týraly maǵlumat nege joq?» degen suraq qoiatynmyn
Ol sanaly ómirinde negizinen diplomatiialyq qyzmetti atqardy. Stýdent keziniń ózinde sheteldi sharlap, arab álemine aýdarmashy bolyp barǵan jas maman birte-birte biliktiligimen kózge tústi. Keńes kezinde Iemendegi bas konsýl bolǵan ol qazaqtan alyp imperiianyń atynan elshi bolǵan sanaýly tulǵalardyń biri. Táýelsizdik alǵan jyldary Syrtqy ekonomikalyq ministriniń orynbasary, odan keiin Egipet, Marokko, Týnis, Aljir, Iordaniia, Siriia, Liviia elderindegi Tótenshe jáne ókiletti elshi, budan soń Malaiziiadaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshi qyzmetterin atqardy.
[caption id="attachment_9266" align="alignright" width="441"]
Biz ómir deregine qysqasha ǵana toqtalǵanymyzben, Bolatqan Quljanulynyń atqarǵan isteri ushan-teńiz. Táýelsizdiktiń alǵashqy tańy atqanda syrtqy bailanysqa barynsha yqpal etýge tyrysyp, kún-tún demei eńbek etken onyń qazaq eliniń qalyptasýyna qosqan úlesi zor. Ásirese, qazaqtyń eren bailyǵy ózgeniń qolynda ketpeýin qadaǵalap, ózgeniń yǵyna jyǵylǵan, ózgeni baiytýǵa baǵdarlanǵan talai kelisimderge qol qoimai, qazaqtyń múddesin qasqaia qorǵady. Ministrdiń orynbasary retinde onyń qolynsyz eshqandai qujat qabyldanbaityn edi. Sheteldik alpaýyttar munaidan túsetin paidanyń 80 paiyzyn ózderine, tek 20 paiyzyn Qazaqstanǵa qaldyrǵysy keletinin aitqanda, Bolathan Taijan olarǵa kerisinshe talap qoiǵanyn jurttyń biri bilse, ekinshisi bilmeidi. Sonda ol: «Kerisinshe, senderge paidanyń 20 paiyzy, qazaqqa 80 paiyzy qalýy kerek» dep qatań shart qoiyp jáne sol shartynan ainymaǵan. Qairatkerdiń bul usynysyna kelispegen sheteldik alpaýyttar belgili adamdarǵa yqpal etip, ony Egipetke elshilikke attandyrady. Sodan keiin baryp alyp munai kompaniialary qazaq jerine emin-erkin attaidy. Eger sol jyldary kelisim dál Bolathan Taijan oilaǵandai júzege asatyn bolsa, onda qazaqtyń qara altyny, qazba bailyǵy búgingidei talan-tarajǵa túspegen bolar edi. Álikúnge deiin sheteldik alpaýyt kompaniialar qazaq bailyǵyn óz bilgenderinshe paidalanyp, qazaqqa qaspaǵyn jalatyp otyrǵanyn jurtshylyq jaqsy biledi. Demek, sol kezden bastap bilik basynda qazaq múddesin qorǵaityn, ult múddesin óz múddesinen joǵary qoiatyn azamattardyń azaiǵanyn, tipti Taijandai erlik kórseter tegeýirindi eshkimniń qalmaǵanyn baiqaisyz.
Budan keiingi qyzmet joly joǵaryda aitqanymyzdai diplomatiialyq salaǵa arnaldy. Qai elde Bas elshi bolsa da, ol Qazaq eliniń múddesi turǵysynan jumys istedi. Sol jyldary barlyq kelisimder men qajetti qujattardy tek qana qazaq tilinde júrgizetin birden bir elshi bolǵanyn áriptesteri eshýaqyt umytpaidy. Tipti, memlekettik qupiiany elimizge orys elshiligi arqyly jóneltý kerektigin esh túsinbei, mundai elde qandai qupiialyq bolady dep tańdanǵan ári sol sheńberdi buzýǵa kúsh salǵan tulǵanyń biri de biregeii osy – Bolathan myrza.
Telearnadaǵy bir baǵdarlamada: «Eger Prezident Nursultan Nazarbaev tańerteń tek qana qazaqsha sóilese, onda barlyq ministr tústen keiin qazaqsha sairap keter edi», – degeni esimizde.
Elshilik qyzmetten elge oralǵan soń túrli qoǵamdyq qyzmetter atqardy. Ár isinde janymen, júregimen sóileitin, qazaq taǵdyry úshin qamyǵyp, qaitsek el bolamyz degen suraqqa tolǵamdy, bailamdy oilaryn aitatyn batyl beinesi jurt jadynda. Ásirese, onyń qabyrǵasyna qazaq tiliniń máselesi qatty batatyn. Óz tilimizdi tórge ozdyrmaiynsha, qazaq tilin ǵylym men bilim, tehnologiia men tehnika tiline ainaldyrmaiynsha, basqa jurttan oza almaimyz degendi jii aitýshy edi. Telearnadaǵy bir baǵdarlamada: «Eger Prezident Nursultan Nazarbaev tańerteń tek qana qazaqsha sóilese, onda barlyq ministr tústen keiin qazaqsha sairap keter edi», – degeni esimizde. Diplomatiialyq qyzmette júrip, Táýelsiz eldiń syrtqy bailanysyn nyǵaitýǵa eren eńbek etken ol Islam álemi men Qazaqstannyń qarym-qatynasyn kúsheitýge asa mán berdi. Ol jyldary elimizdiń órkendeýine Egipet jáne arab áleminen edáýir qarjy tartylǵany barshaǵa málim. Búgingi kún úshin az siiaqty kóringenimen, 90 jyldar úshin bul kóp aqsha edi. Ásirese, sol shaqta asa qajetti qarjy kózi musylman elderinen bizge jetti. Munan syrt, Islam áleminen jyraqtap ketken qazaq qoǵamyn ótken tarihymyzdaǵy shýaqty dáýirlermen tanystyrýǵa da muryndyq boldy.
Ol óziniń taǵy bir suhbatynda: «Men óz múddemdi oilasam, shalqyp, baiyp ómir súrer edim. Oǵan múmkindigim kóp boldy. Biraq ýaqyt aldynda, urpaq aldynda júzime qara kúie jaqqym kelmedi», – depti. «Júzi jaryq» dep osy Bolathandai tulǵalardy aitsa kerek.
Toqtaráli TAŃJARYQ
