فرانتسييالىق Orano كومپانيياسى مەن ٶزبەكستاندىق «ناۆوييۋران» ناۆوي وبلىسىنداعى وڭتٷستٸك دجەنگەلدٸ كەن ورنىن بٸرلەسٸپ يگەرۋ تۋرالى كەلٸسٸم جاساستى. جوبا وپەراتورى رەتٸندە «ناۆوييۋران» بەلگٸلەنٸپ, كەن ورنىن ٶزٸنٸڭ ٶندٸرٸستٸك بازاسىنا ينتەگراتسييالايدى. سونداي-اق جوباعا جاپوندىق Itochu Corporation كورپوراتسيياسى قوسىلىپ, ٶزبەكستانداعى ۋران كەن ورىندارىن يگەرۋ ٷشٸن قۇرىلعان Nurlikum Mining بٸرلەسكەن كەسٸپورنىنان مينوريتارلىق ٷلەس ساتىپ الماق, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz AsiaToday-گە سٸلتەمە جاساپ.
بۇل كەلٸسٸم ٶزبەكستان مەن فرانتسييا اراسىنداعى 6,5 ميلليارد ەۋرونى قامتيتىن ينۆەستيتسييا مەن يننوۆاتسيياعا باعىتتالعان ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالدى. شەتەلدٸك سەرٸكتەستەردٸ تارتۋ ەكونوميكالىق پايدا ەكەلۋٸ مٷمكٸن, ونىڭ ٸشٸندە جاڭا تەحنولوگييالار, جۇمىس ورىندارىن اشۋ جەنە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بار. الايدا, قازٸرگٸ گەوساياسي ٶزگەرٸستەر جاعدايىندا شەتەلدٸك كومپانييالارعا ستراتەگييالىق رەسۋرستارعا قولجەتٸمدٸلٸك بەرۋ قانشالىقتى نەگٸزدەلگەن دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
ۋران – تەك ەكونوميكالىق ەمەس, سونىمەن قاتار ستراتەگييالىق ماڭىزى بار نەگٸزگٸ رەسۋرس. عالامدىق ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار ٷشٸن بەسەكەلەستٸك جاعدايىندا مۇنداي كەن ورىندارىنا باقىلاۋ ورناتۋ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸنە اينالادى. فرانتسييانىڭ Orano كومپانيياسىنىڭ ٶزبەكستان تاراپىمەن سەرٸكتەستٸك نەگٸزٸندە بولسا دا جوباعا قاتىسۋى بەلگٸلٸ بٸر الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. ٶيتكەنٸ, فرانتسييا – ەۋرووداقتىڭ مٷشەسٸ جەنە ەۋروپالىق اليانستىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىسى رەتٸندە گەوساياسي مٷددەلەردٸڭ ىقپالىنا تٷسۋٸ مٷمكٸن. بۇل مٷددەلەر ەردايىم ٶزبەكستاننىڭ ۇلتتىق مٷددەلەرٸمەن سەيكەس كەلە بەرمەۋٸ مٷمكٸن.
سونىمەن قاتار, جاپوندىق Itochu Corporation-نىڭ قاتىسۋى, تٸپتٸ مينوريتارلىق ٷلەس اياسىندا بولسا دا, جوبانىڭ حالىقارالىق اۋقىمىن كەڭەيتەدٸ, بٸراق ٶزبەكستاننىڭ شەتەلدٸك سەرٸكتەستەرگە تەۋەلدٸلٸگٸن ارتتىرادى. ەلەمدٸك ساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا مۇنداي تەۋەلدٸلٸك ەل ٷشٸن ەلسٸزدٸككە اينالۋى مٷمكٸن.
ٶزبەكستان حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا اشىق ەكەنٸن جەنە ەكونوميكاسىن جاڭعىرتۋعا ۇمتىلاتىنىن كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. دەگەنمەن, شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى تارتۋ مەن ۇلتتىق مٷددەلەردٸ قورعاۋ اراسىندا تەپە-تەڭدٸك ساقتاۋ ٶتە ماڭىزدى. ۋران سيياقتى ستراتەگييالىق رەسۋرستارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ جەنە مەملەكەتتٸڭ تولىق باقىلاۋىندا ۇستاۋ قاجەت, ٶيتكەنٸ سىرتقى ىقپالدان كەلەتٸن قاۋٸپتەردٸ ەسكەرمەۋگە بولمايدى.
