Freedom Inside '26

بەكتەنوۆ ٷكٸمەتٸنٸڭ فيسكالدى ساياساتى نەتيجە بەرۋدە

بەكتەنوۆ ٷكٸمەتٸنٸڭ فيسكالدى ساياساتى نەتيجە بەرۋدە
dalanews.kz

2025 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا مەملەكەتتٸك بيۋدجەت 6,9 ترلن تەڭگەمەن تولىقتى. بۇل سومانىڭ باسىم بٶلٸگٸ, ياعني 5,2 ترلن تەڭگە – سالىق تٷسٸمدەرٸنەن قۇرالعان. جالپى بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋى فورمالدى تٷردە 93%, ال سالىق جيناۋ جوسپارى 111% ورىندالىپ, ٷلكەن كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزٸپ وتىر, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل تابىسقا جەتۋدە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن گٶرٸ, ايماقتار بيۋدجەتٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٷلەسٸ ايقىن بايقالادى. ٶڭٸرلەر كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعىن (كپن) جوسپاردان 137%-عا, جەكە تابىس سالىعىن (يپن) 126%-عا, ەلەۋمەتتٸك سالىقتى 121%-عا اسىرا ورىنداعان. مۇنىڭ بەرٸن قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ 2025 جىلعى 1 ناۋرىزدا ۇسىنعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋى تۋرالى ەسەبٸنەن كٶرۋگە بولادى.

مەملەكەتتٸك بيۋدجەت شىعىندارى جوسپارداعى 6,7 ترلن تەڭگەنٸڭ شەگٸندە قالىپ, تٸپتٸ 78 ملرد تەڭگە پروفيتسيت تٷزٸلدٸ. ال جىل باسىندا بيۋدجەت تاپشىلىعى 544 ملرد تەڭگە بولادى دەپ بولجانعان ەدٸ. دەمەك, ٷكٸمەتتٸڭ بيۋدجەتتٸك ساياساتتاعى ۇستانعان ساقتىق پەن تيٸمدٸلٸك پرينتسيپٸ ٶز جەمٸسٸن بەرۋدە.

دەگەنمەن مٸن جوق ەمەس, بار. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸندە قوسىمشا قۇن سالىعى (ققس) جەتكٸلٸكتٸ جينالماعان: جوسپارلانعان كٶلەمنٸڭ 95,9%-ى عانا. سول سەكٸلدٸ اكتسيزدەر 69,2%-عا عانا ورىندالعان, ۇلتتىق قوردان اۋدارىلاتىن ترانسفەرتتەر دە ازايىپ, جوسپارداعى 2,55 ترلن تەڭگەنٸڭ ورنىنا بار-جوعى 1,45 ترلن تەڭگە عانا الىنعان.

شىعىستار دا جوسپارلانعان سومانىڭ تەك 86%-ى دەڭگەيٸندە قالىپتاسىپ وتىر. ال مۇنايدان تىس بيۋدجەت تاپشىلىعى جوسپارداعى 3,4 ترلن تەڭگەنٸڭ ورنىنا 2,3 ترلن تەڭگە دەڭگەيٸندە قالىپتاسىپ, 1,1 ترلن تەڭگەگە تٶمەن قۇرالعان.

قورىتا ايتقاندا, قازٸرگٸ بيۋدجەت ساياساتى ايماقتاردىڭ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ, ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەرگە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ جەنە شىعىنداردى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋدى كٶزدەيدٸ. بۇل – بەكتەنوۆ ٷكٸمەتٸنٸڭ فيسكالدى تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتٸپ, تۇراقتى ەرٸ ساپالى ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قولداۋ جولىنداعى نەتيجەلٸ قادامىنىڭ كٶرٸنٸسٸ.

جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا بيۋدجەتكە تٷسەر جٷكتەمە اۋىرلاۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن, ٷكٸمەت وسى قارقىندى ساقتاي السا, بيۋدجەت جىل سوڭىنا دەيٸن ورنىقتى, سەنٸمدٸ ەرٸ تۇراقتى بولارى سٶزسٸز. فيسكالدى تەرتٸپ پەن تيٸمدٸ باسقارۋ – قازٸرگٸدەي كٷردەلٸ كەزەڭدە بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى. بەكتەنوۆ ٷكٸمەتٸنٸڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىسى, ەزٸرگە جاقسى نەتيجەگە يە دەپ باعالاۋعا تولىق نەگٸز بار.